Omik Bilimi ve Teknolojilerinin Tıpta Yeri ve Önemi
Özet
Omik bilimleri ve teknolojileri; genomik, proteomik ve metabolomik gibi disiplinleri kullanarak biyolojik moleküllerin geniş çaplı analizini yapan, hastalıkların tanı ve tedavisinde devrim yaratan bütüncül bir yaklaşımdır. Bu teknolojiler, DNA dizilimlerinden protein yapılarına ve küçük moleküllü metabolitlere kadar kapsamlı veri sağlayarak hastalıkların moleküler patogenezinin aydınlatılmasına ve kişiselleştirilmiş tıp uygulamalarına zemin hazırlar. Özellikle kanser, kalp hastalıkları ve nörodejeneratif bozuklukların teşhisinde yeni biyobelirteçlerin keşfi ve hedefe yönelik tedavi ajanlarının geliştirilmesi sürecinde kritik bir rol oynamaktadır.
Omics sciences and technologies are holistic approaches that utilize disciplines such as genomics, proteomics, and metabolomics to conduct large-scale analyses of biological molecules, revolutionizing medical diagnosis and treatment. By providing comprehensive data ranging from DNA sequences to protein structures and small-molecule metabolites, these technologies facilitate the understanding of molecular pathogenesis and pave the way for personalized medicine. They play a critical role in discovering new biomarkers and developing targeted therapeutic agents, particularly for the diagnosis and treatment of cancer, heart disease, and neurodegenerative disorders.
Referanslar
Hasin, Y., Seldin, M., & Lusis, A. Multi-omics approaches to disease. Genome biology, 2017: 18(1), 83. https://doi.org/10.1186/s13059-017-1215-1
Budak, Ş. Ö. & Dönmez, S. Gıda Biliminde Yeni Omik Teknolojileri . Gıda , 2012: 37 (3) , 173-179 .
Karataylı S.C.Ö., & Bozdayı A.M. Proteomiks ve Gastroenteroloji. Güncel Gastroenteroloji, 2008:12(2); 72-76
Çoşkun T. Nutrisyonel Genomik. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 2007: 50;47-66.
Davies H. A role for ''omics" Technologies in food safety assessment. Food Control, 2010: 21(12),1601-1610
Plaza NC, García-Galbis MR, Martínez-Espinosa RM. Impact of the “Omics Sciences” in Medicine: New Era for Integrative Medicine. J Clin Microbiol Biochem Technol 2017:3(1): 009-013.
Buescher JM, Driggers EM. Integration of omics: more than the sum of its parts. Cancer Metab 2016:19; 4:4. Link: https://goo.gl/EJf0Mi
Stanberry L, Mias GI, Haynes W, Higdon R, Snyder M, et al. Integrative analysis of longitudinal metabolomics data from a personal multi-omics profi le. Metabolites 2013: 3: 741-760. Link: https://goo.gl/q1pb1G
Ordovas JM, Corella D. Nutritional Genomics. Annu Rev Genomics Hum Gene, 2004: 5;71-118.
Ganesan, A. K., Ho, H., Bodemann, B., Petersen, S., Aruri, J., Koshy, S., Richardson, Z., Le, L. Q., Krasieva, T., Roth, M. G., Farmer, P., & White, M. A. Genome-wide siRNA-based functional genomics of pigmentation identifies novel genes and pathways that impact melanogenesis in human cells. PLoS genetics, 2008: 4(12), e1000298. https://doi.org/10.1371/journal.pgen.100029
Lockhart, D. J., & Winzeler, E. A. Genomics, gene expression and DNA arrays. Nature, 2000: 405(6788), 827–836. https://doi.org/10.1038/35015701
Paweletz, C. P., Charboneau, L., Bichsel, V. E., Simone, N. L., Chen, T., Gillespie, J. W., Emmert-Buck, M. R., Roth, M. J., Petricoin III, E. F., & Liotta, L. A. 2001. Reverse phase protein microarrays which capture disease progression show activation of pro-survival pathways at the cancer invasion front. Oncogene, 2001:20(16), 1981–1989. https://doi.org/10.1038/sj.onc.1204265
Elif Özcan. Biyoinformatik 101 Yazı Serisi – 3, Omik Teknolojilere Genel Bakış. BIOINFORANGE 2020: 1-14, https://www.bioinforange.com/bioinforeviews/biyoinformatik/temel-bilgiler/biyoinformatik-101-yazi-serisi-3-omik-teknolojilere-genel-bakis/
Marco M, Bennik H. Impact of bacterial genomics on determining quality and safety in the dairy production chain. Int Dairy J 2007: 112: 195-196.
Şahin M, Çevik D. Mikroarray teknolojisi ve bitkilerde uygulama alanları. SDÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2005; 9-13.
Başaran E., Aras S., Cansaran-Duman D. Genomik, Proteomik, Metabolomik Kavramlarına Genel Bakış Ve Uygulama Alanları. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi 2010; 67 (2): 85-96
Bal SH. ve Budak F. Genomik, Proteomik Kavramlarına Genel Bakış ve Uygulama Alanları. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 2013:39 (1)65-69
Gündoğdu AK, Karahan AG. Nutrigenomik Teknolojileri. SDÜ Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 2008; 33 (4): 183-191.
. Sarwal M and Alemi F. Genomics and Microarray. In: Lotze M and Thomson A (eds). Measuring Immunity Basic Science and Clinical Practise. Great Britain: Elsevier; 2005. 697-706.
Del Boccio P and Urbani A. Homo sapiens proteomics: clinical perspectives. Ann Ist Super Sanita 2005; 41: 479-82
Anderson L and Seilhamer J. A comparison of selected mRNA and protein abundances in human liver. Electrophoresis 1997; 18: 533-7.
Wilkins MR, Pasquali C, Appel RD, et al. From proteins to proteomes: large scale protein identification by twodimensional electrophoresis and amino acid analysis. Biotechnology (N Y) 1996; 14: 61-5.
Özcengiz G. Proteomik: Post-genomik dönemin en güçlü teknolojisi. ODTÜ Haber Bülteni 2007; 15: 13-9.
Maxam A, Gibert W. A new method of sequencing DNA. PNAS 1977; 74: 560-4
Mewes HW, Albermann K, Bahr M, Frishman D, Gleissner A, Hani J, Heumann K, Kleine K, Maierl A, Oliver SG, Pfeiffer F, Zollner A. Overview of the yeast genome. Nature, 1997; 387 : 7-65.
György Makro-Varga. Proteomics principles and challenges. Pure Appl Chem, 2004; 76(4): 829-37
Venter D. A part of the human genome sequence. Science, 2003; 299: 1183–84.
Bren L. Metabolomics: Working toward personalized medicine. FDA Consum, 2005; 39: 28-33.
Goodacre R. Metabolomics-the way forward. Metabolomics 2005; 1: 1-2.
Liu, X., & Locasale, J. W. . Metabolomics: A Primer. Trends in biochemical sciences, 2017: 42(4), 274–284. https://doi.org/10,1016/j.tibs.2017.01.004
Wishart DS. Metabolomics: applications to food science and nutrition research. Trend Food Sci Tech, 2008: 19; 482-493.
