Poliklinikte Aile ile Tedavi Planlamak
Özet
Ruhsal hastalıklar hem hasta hem de yakın çevresi için büyük bir endişe kaynağı olduğundan, psikiyatri polikliniklerinde tedavi planının aileyle iş birliği içinde yapılması, hastaların psikososyal iyi oluşunu desteklemek ve tedavi etkinliğini artırmak açısından kritik bir öneme sahiptir. Ruh sağlığı çalışanlarının sadece medikal tedaviyi düzenlemekle kalmayıp, hasta yakınlarına yönelik yürüteceği psikoeğitim çalışmaları; ailelerin bakım veren yükünü ve kaygılarını azaltarak hastanın tedavi motivasyonunu olumlu yönde etkiler. Bu süreçte hastalar, gerçeği değerlendirme yetisi bozulmamış olanlar (depresyon, obsesif kompülsif bozukluk, konversiyon ve somatoform bozukluklar, kaygı bozuklukları) ve psikotik süreçte olanlar (şizofreni, bipolar bozukluk) şeklinde iki grupta ele alınarak ailelerinin farklılaşan ihtiyaçlarına göre bespoke yaklaşımlar geliştirilmelidir. Depresyonda ailenin biyolojik süreçleri anlaması empatiyi artırırken, obsesif kompülsif bozuklukta aile desteği tedavi inancının kırılmasını önler. Konversiyon ve somatoform bozukluklarda belirtilerin bilinçli olmadığını aileye aktarmak prognozu iyileştirirken, kaygı bozukluklarında (özellikle panik bozuklukta) yakınlara gevşeme egzersizlerinin öğretilmesi acil başvurularını azaltır. Şizofreni ve bipolar bozukluk gibi kronik ve ataklarla seyreden psikotik süreçlerde ise aile katılımı; ilaç uyumu, atak yönetimi, intihar riskinin azaltılması, sosyal işlevselliğin (TRSM gibi) artırılması ve yasal sorumluluklar (vasi tayini) hususlarında tedavinin en önemli yapı taşını oluşturarak relaps ve hastaneye yatış oranlarını belirgin düzeyde düşürür.
Mental illnesses present a profound source of distress not only for the diagnosed individuals but also for their immediate social environment; thus, collaborating with families during treatment planning in outpatient psychiatric clinics is critical to supporting patients' psychosocial well-being and enhancing treatment efficacy. Beyond managing medical treatment, psychoeducational interventions conducted by mental health professionals for caregivers serve to reduce the burden of caregiving and related anxieties, thereby positively influencing the patient's motivation for treatment. In this framework, patients are categorized into two groups: those with intact reality testing (major depressive disorder, obsessive-compulsive disorder, conversion, somatoform, and anxiety disorders) and those in a psychotic process (schizophrenia, bipolar disorder), requiring tailored approaches based on the distinct needs of their families. While family psychoeducation in depression fosters empathy toward biological processes, family support in obsessive-compulsive disorder prevents the erosion of treatment adherence. Conveying the unconscious nature of symptoms to families in conversion and somatoform disorders improves the prognosis, whereas training caregivers in relaxation techniques for anxiety disorders, particularly panic disorder, significantly reduces emergency room visits. In chronic and episodic psychotic conditions like schizophrenia and bipolar disorder, family involvement constitutes the cornerstone of treatment regarding medication compliance, relapse management, suicide prevention, enhancing social functioning (such as through Community Mental Health Centers), and handling legal matters like guardianship, substantially minimizing relapse and hospitalization rates.
Referanslar
Mohr KW. Partnering with families. J Psychosoc Nurs. 2000;38(1):15–22.
Doornbos MM. Professional support for family caregivers of people with serious and persistent mental illnesses. J Psychosoc Nurs Ment Health Serv. 2001;39(12):38–45.
Gümüş AB. Şizofreni hasta ve ailelerinin yaşadığı güçlükler, psikoeğitim ve hemşirelik. Hemşirelik Araştırma ve Geliştirme Derg. 2006;1(2):23–34.
Goldstein MJ. ABD’de şizofreni tedavisi kapsamında ruhsal-eğitsel aile programları. Şizofreni Yazıları Hast ve Yakınları Dayanışma Derneği Yayın Organı. 2000;1(1):20–6.
Harvey K, Burns T, Fiander M, Huxley P, Manley C, Fahy T. The effect of intensive case management on the relatives of patients with severe mental illness. Psychiatr Serv. 2002;53(12):1580–5.
Köroğlu E. Depresyon Bozuklukları. In: Klinik Psikiyatri DSM-5 Tanı Odaklı. 2. Baskı. Ankara: HYB Basım Yayın; 2015. p. 171.
Öztürk O, Uluşahin A. Duygulanım Bozuklukları. In: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları. 12. Baskı. Ankara: Nobel Tıp Kitapevleri; 2014. p. 337–427.
Robbins TW, Vaghi MM, Banca P. Obsessive-Compulsive Disorder: Puzzles and Prospects. Neuron. 2019;102(1):27–47.
Tsui P, Deptula A, Yuan DY. Conversion Disorder, Functional Neurological Symptom Disorder, and Chronic Pain: Comorbidity, Assessment, and Treatment. Curr Pain Headache Rep. 2017;21(6):29.
Öztürk O, Uluşahin A. Nevrotik, Stresle İlgili ve Somatoform Bozukluklar. In: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları. 12. Baskı. Ankara: Nobel Tıp Kitapevleri; 2014. p. 512–35.
Köroğlu E. Bedensel Belirti Bozuklukları ve İlişkili Bozukluklar. In: Klinik Psikiyatri DSM-5 Tanı Odaklı. 2. Baskı. Ankara: HYB Basım Yayın; 2015. p. 351.
Stein DJ, Scott KM, Jonge P de, Kessler RC. Epidemiology of anxiety disorders: From surveys to nosology and back. Dialogues Clin Neurosci. 2017;19(2):127–36.
Köroğlu E. Kaygı (Anksiyete) Bozuklukları. In: Klinik Psikiyatri DSM-5 Tanı Odaklı. 2. Baskı. Ankara: HYB Basım Yayın; 2015. p. 213–31.
Saunders JC. Families living with severe mental illness: A literature review. Issues Ment Health Nurs. 2003;24(2):175–98.
Irani F, Dankert M, Siegel SJ. Patient and family attitudes toward schizophrenia treatment. Curr Psychiatry Rep. 2004;6(4):283–8.
Hsiao CY, Lu HL, Tsai YF. Factors associated with family functioning among people with a diagnosis of schizophrenia and primary family caregivers. J Psychiatr Ment Health Nurs. 2020;27(5):572–83.
Dazzan P. Schizophrenia during pregnancy. Curr Opin Psychiatry. 2021;34(3):238–44.
Jo A, Kim H, Lee JY, Kim JM, Jeong MH, Chung YC, et al. The effects of patient personality traits and family cohesion on the treatment delay for patients with first-episode schizophrenia spectrum disorder. Early Interv Psychiatry. 2021;15(4):889–95.
Tsimploulis G, Niveau G, Eytan A, Giannakopoulos P, Sentissi O. Schizophrenia and Criminal Responsibility: A Systematic Review. J Nerv Ment Dis. 2018;206(5):370–7.
Novick D, Montgomery W, Treuer T, Aguado J, Kraemer S, Haro JM. Relationship of insight with medication adherence and the impact on outcomes in patients with schizophrenia and bipolar disorder: Results from a 1-year European outpatient observational study. BMC Psychiatry. 2015;15:189.
Miklowitz DJ, Chung B. Family-Focused Therapy for Bipolar Disorder: Reflections on 30 Years of Research. Fam Process. 2016;55(3):483–99.
Allen MH, Chessick CA, Miklowitz DJ, Goldberg JF, Wisniewski SR, Miyahara S, et al. Contributors to Suicidal Ideation Among Bipolar Patients With and Without a History of Suicide Attempts. Suicide Life-Threatening Behav. 2005;35(6):671–80.
Cuellar AK, Johnson SL, Winters R. Distinctions between bipolar and unipolar depression. Clin Psychol Rev. 2005;25(3):307–39.
Miklowitz DJ. Family Treatment for Bipolar Disorder and Substance Abuse in Late Adolescence. J Clin Psychol. 2012;68(5):502–13.
Heru AM. Family-centered Care in the Outpatient General Psychiatry Clinic. J Psychiatr Pract. 2015;21(5):381–8.
