Poliklinikte Çocuk Duyarlı Yaklaşım ve Muayene
Özet
Çocuk ve ergenlerde ruh sağlığı değerlendirmesi; zihinsel, duygusal, sosyal ve bilişsel yetilerin biyopsikososyal bir yaklaşım ile incelenmesini gerektirir ve tanısal kolaylık sağlaması amacıyla bebeklik/küçük çocukluk (0-36 ay), okul çağı (5-12 yaş) ve ergenlik dönemi (11-20 yaş) olarak üç ayrı başlık altında ele alınır. Her gelişimsel dönemin kendine özgü dinamikleri ve klinik belirtileri bulunduğundan, hekimin çoklu kaynaklardan (aile, öğretmen, bakım veren) bilgi toplaması ve klinik muayenede çocuğun yaşına uygun yöntemleri (oyun, resim, karşılıklı görüşme) kullanması esastır. Bebeklik döneminde fizyolojik düzenleme sorunları, okul çağında kurallara uyum, ergenlikte ise dürtü kontrolü ve kimlik bunalımları öne çıkmaktadır. Yapılan ruhsal muayenelerde görünüm, konuşma, düşünce içeriği, motor beceriler ve ilişki kurma biçimleri gibi alanlar standardize araçlar ve klinik gözlemlerle detaylıca formüle edilir. Sonuç olarak, hızlı bir büyümenin gerçekleştiği bu yaşam evrelerinde erken tanı ve müdahale, bireyin sonraki gelişim dönemlerine ve erişkinlik hayatına sağlıklı bir şekilde geçiş yapabilmesi açısından kritik bir önem taşımaktadır.
The psychiatric evaluation of children and adolescents requires analyzing mental, emotional, social, and cognitive abilities through a biopsychosocial approach, and for diagnostic convenience, it is examined under three separate categories: infancy/early childhood (0-36 months), school age (5-12 years), and adolescence (11-20 years). Since each developmental period has its own dynamics and clinical symptoms, it is essential for the clinician to gather information from multiple sources (family, teachers, caregivers) and to utilize age-appropriate methods (play, drawing, mutual interview) during the clinical examination. While physiological regulation difficulties stand out in infancy, adaptation to rules during school age, and impulse control along with identity crises during adolescence become prominent. In mental status examinations, fields such as appearance, speech, thought content, motor skills, and relating styles are meticulously formulated using standardized tools and clinical observations. Consequently, in these life stages where rapid growth occurs, early diagnosis and intervention carry critical importance for the individual to transition healthily into subsequent developmental periods and adult life.
Referanslar
Lewis, H. (1996) Psychiatric assessment of infants, children and adolescents. Child and Adolescent Psychiatry: A Comprehensive Textbook Second Edition, M Lewis(ed), Williams & Wilkins, Baltimore, USA, s: 440-453.
Barker, P. (1990). Clinical interviews with children and adolescents. P Barker(ed), Library Congress Cataloging in Publication Data, USA.
Rutter, M., Taylor, E. (2004) Clinical assessment and diagnostic formulation. Child and Adolescent Psychiatry, M Rutter, E Taylor(ed), Blackwell Science Ltd. Massachusetts, p:18-31.
Baykara, A., Miral, S. (1998). Çocuğun ve ergenin ruhsal incelemesi. C Güleç ve E Köroğlu(ed), Psikiyatri Temel Kitabı içinde (s. 1035-1041).Ankara: Hekimler Yayın Birliği.
Baykara, A., Baykara, B. (2007) Oyun çağı ve latans dönemi. A Aysev ve Y Taner (Ed.), Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları içinde (s. 173-189). İstanbul: Asimetrik Paralel.
Cox A, Rutter M, Holbrook D. Psychiatric Interviewing Techniques V. Experimental Study: Eliciting Factual Information. British Journal of Psychiatry. 1981;139(1): 29–37. doi:10.1192/bjp.139.1.29
King, R., Schwab-Stone, M., Peterson, BS., Thies, AP. (2007). Bebek, çocuk, ergenin psikiyatrik incelemesi. çev: Ö Bozkurt; BJ Sadock ve VA Sadock (Ed.), HA Aydın, A Bozkurt (Çeviri Ed.), Kaplan & Sadock’s Comprehensive Textbook of Psychiatry içinde (s.30.
Öztop, D. B. (2008). Bebeklerin ve Çocukların Ruhsal Değerlendirilmesi. Çuhadaroğlu F. Ç. (Ed.) Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Temel Kitabı içinde (s.161-162). Ankara: Hekimler Yayın Birliği.
Infant-early childhood mental health [updated 2016 Feb 10 ; cited 2019 Dec 1]. Available from: https:www.zerotothree.org/resources 110-infant-early-childhood-mental-health.
Zeanah CH, Zeanah, PD. Infant mental health: The clinical science of early experience. In: Zeanah CH, editor. Handbook of infant mental health. Fourth ed. New York: The Guilford Press, 2019; p. 16-35.
Egger HL, Angold A. Common emotional and behavioral disorders in preschool children: presentation, nosology, and epidemiology. Journal of Child Psychology and Psychiatry. 2006;47(3–4): 313–337. doi:10.1111/j.1469-7610.2006.01618.x
Gleason MM, Zamfirescu A, Egger HL, et al. Epidemiology of psychiatric disorders in very young children in a Romanian pediatric setting. European Child & Adolescent Psychiatry. 2011;20(10): 527. doi:10.1007/s00787-011-0214-0
BRIGGS-GOWAN MJ, CARTER AS, BOSSON-HEENAN J, et al. Are Infant-Toddler Social-Emotional and Behavioral Problems Transient? Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry. 2006;45(7): 849–858. doi:10.1097/01.chi.0000220849.48650.59
Bufferd SJ, Dougherty LR, Carlson GA, et al. Psychiatric Disorders in Preschoolers: Continuity From Ages 3 to 6. American Journal of Psychiatry. 2012;169(11): 1157–1164. doi:10.1176/appi.ajp.2012.12020268
Horwitz SM, Gary LC, Briggs-Gowan MJ et al. Do needs drive services use in young children? Pediatrics. 2003;112(6 Pt 1):1373-1378.
Glackin EB, Forbes D, Heberle AE, et al. Caregiver self-reports and reporting of their preschoolers’ trauma exposure: Discordance across assessment methods. Traumatology. 2019;25(3): 172–180. doi:10.1037/trm0000179
ÖZTOP D. Bebek Ruh Sağlığında Değerlendirme ve Tanı. Turkiye Klinikleri J Child Psychiatry-Special Topics. 2018;4(1):42-7.
Mares S, Newman L, Warren B.Principles of assessment in infant mental health. In: Mares S, editor. Clinical skills in infant mental health 2nd ed. Australia: ACER Press, 2011; p. 41-60.
Thomas JM, Benham AL, Gean M, et al. Practice Parameters for the Psychiatric Assessment of Infants and Toddlers (0–36 Months). Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry. 1997;36(10): 21S-36S. doi:10.1097/00004583-199710001-00003
Uslu, Rİ.(2012) Değerlendirme ve tanı. Karabekiroğlu K (Ed.). Bebek ruh sağlığı (0-4 Yaş) temel kitabı içinde (s245-275). Ankara: Türkiye Çocuk ve Genç Psikiyatrisi Derneği.
Carter AS, Briggs-Gowan MJ, Davis NO. Assessment of young children’s social-emotional development and psychopathology: recent advances and recommendations for practice. Journal of Child Psychology and Psychiatry. 2004;45(1): 109–134. doi:10.1046/j.0021-9630.2003.00316.x
Larrieu JA, Middleton MA, Kelley AC, et al. Assessing the relational context of infants and young children. Handbook of Infant Mental Health. 2018; 279–296.
Ucuz, İ.(2020). Okul Çağı Çocuklarının Ruh Sağlığı Değerlendirilmesi. Ercan E.S. (Ed.) Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi 1 içinde (s.195-196). Ankara: Akademisyen Kitabevi A.Ş.
Bostic, JQ., King, RA. (2007) Clinical Assessment of Children and Adolescents: Content and Structure. A Martin ve FR Volkmar (Ed.), Lewi’s Child and Adolescent Psychiatry: A Comprehensive Textbook Fourth Edition içinde (s. 323-344). Phladelphia, USA: Lipp.
King, R., Schwab-Stone, ME., Thies, AP. ve ark. (2009) Psychiatric Examination of the Infant, Children and Adolescent.BJ Sadock & VA Sadock (Ed.), Kaplan & Sadock’s Comprehensive Textbook of Psychiatry içinde (s. 3366-3400). Philadelphia: Lippincott Willi.
Sadock ve ark.(2015) Assessment, Examination and Psychological Testing. BJ Sadock, VA Sadock, P. Ruiz (Ed.), Kaplan & Sadock’s Synopsis of Psychiatry 11th edition içinde (s.1107-1117). Philadelphia: Wolters Kluwer.
Çepik Kurtoğlu, A.(2007) Ergenlik dönemi. Soykan Aysev A, Taner YI (Ed.) Çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları.1st ed. içinde (s. 189-207) İstanbul: Asimetrik Paralel
Öztürk O. İnsanın sekiz evresi. In: Öztürk O, Uluşahin A, editors. Ruh sağlığı ve bozuklukları 11. ed. Ankara: Nobel Tıp Kitapevleri; 2011.p. 117-129.
Akyel B, Kayış H, Yüncü Z. Ergenlikte beyin gelişimi, risk alma ve bağımlılığa yatkınlık. In: Bildik T, editor. Ergenlik Dönemi ve Ruhsal Bozukluklar. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2018.p.134-139.
Martin, A., Volkmar, FR. (2008) Lewis’ Child and Adolescent Psychiatry. Baltimore:Williams and Wilkings.
Çetin, F.Ç. Ergenler İçin Psikiyatrik Değerlendirme (2016) Akay, A.P., Ercan, E.S.(Ed), Çocuk ve ERgen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları 2.baskı içinde (s. 18-22). Ankara:Hekimler Yayın Birliği.
Çuhadaroğlu Çetin, E., Tüzün, Z.(2008) Ergenlerin psikiyatrik ve psikolojik değerlendirilmesi. Çuhadaroğlu Çetin F(Ed.). Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Temel Kitabı içinde (s.174-186). Ankara: Hekimler Yayın Birliği.
