Poliklinikte Kullanılabilecek Bazı Çözüm Odaklı Terapi Teknikleri
Özet
Çözüm Odaklı Terapi (ÇOT) tekniklerinin tanınması ve psikiyatri poliklinik şartlarında pratik şekilde uygulanmasının yaygınlaşmasını amaçlayan bu metinde, postmodern ve danışan merkezli bir yaklaşım ele alınmaktadır. Geleneksel yöntemlerin aksine geçmişe ve sorunlara odaklanmak yerine çözümlere, istisnai durumlara, danışanın güçlü yönlerine ve geleceğe yönelen bu terapi modeli, küçük adımların büyük değişimler getireceğini savunur. Temel felsefesi "Bozulmamışsa onarma", "İşleyen çözüm yollarını uygula" ve "İşlemeyen yollarda ısrar etmeyip farklı şeyler dene" kurallarına dayanan yaklaşımda danışan, kendi yaşamının uzmanı olarak kabul edilir ve terapistle iş birliği içinde çalışır. İlk seansı oldukça yoğun geçen ve ortalama altı oturum süren bu süreçte; Mucize Soru, Derecelendirme Soruları, Sorundan Bağımsız Konuşma, İstisnai Durumlar, Baş Etme Soruları, Kâbus Soru, Sihirli Küre ve Görünmez Sihirli Değnek gibi özgün teknikler kullanılır. Bu sorular aracılığıyla danışanın farkındalığı ile değişime olan inancı pekiştirilir; seans sonlarındaki ara verme ve ev ödevi yöntemleriyle de danışanın edindiği kazanımları gelecekteki sorunlarına genelleyebilmesi desteklenir.
This text, which aims to recognize Solution-Focused Therapy (SFT) techniques and to generalize their practical application in psychiatric outpatient clinic conditions, discusses a postmodern and client-centered approach. Unlike traditional methods, this therapy model focuses on solutions, exceptional circumstances, the client's strengths, and the future rather than the past and problems, and argues that small steps lead to major changes. The approach, whose core philosophy is based on the rules of "If it is not broken, do not fix it", "Apply the solution paths that work", and "Do not insist on ineffective paths, try different things", accepts the client as the expert of their own life and works in cooperation with the therapist. In this process, which has a highly intensive first session and lasts six sessions on average, original techniques such as the Miracle Question, Scaling Questions, Problem-Free Talk, Exceptional Situations, Coping Questions, the Nightmare Question, the Magic Globe, and the Invisible Magic Wand are utilized. Through these questions, the client's awareness and belief in change are reinforced; taking a break at the end of sessions and homework assignments support the client in generalizing the knowledge they have acquired to their future problems.
Referanslar
Seligman, L. ve Reichenberg, L. W. (2010). Theories of Counseling and Psychotherapy: Systems, Strategies, And Skills. New Jersey: Pearson.
Macdonald, A. (2011). Solution-Focused Therapy: Theory, Research & Practice. Los Angeles, CA: Sage.
Zengin, O. (2021). Felsefesi, Teknikleri ve Uygulama Örnekleriyle Çözüm Odaklı Kısa Terapi. İstanbul: Efe Akademi Yayınevi.
Doğan, S. (2016). Çözüm odaklı kısa süreli terapi: kuramsal bir inceleme. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi. 2(12), 28-38.
De Shazer, S. ( 1985). Keys to solutions in brief therapy. New York: W. W. Norton Sc Company Inc.
Sklare, G.B. (2011). Okul Danışmanları için Çözüm Odaklı Kısa Süreli Psikolojik Danışma. Ankara: Pegem Akademi. Çev. Diğdem Müge Siyez. (Eserin orijinali 1997’de yayınlanmıştır)
Murdock, N. L. (2013). Psikolojik danışma ve psikoterapi kuramları. (Çev. F. Akkoyun). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık 2. Baskı. (Eserin orijinali 2004’te yayımlandı).
Dölek, N. ve Kurter, F. (2014). Çözüm Odaklı Kısa Danışmanlık Yaklaşımı, Seminer Notları. İstanbul: Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği yayınları.
Köktuna, S. Z. (2007). Çözüm Odaklı Kısa Terapi Tekniğinin Alt Sosyo Ekonomik Seviyedeki Kadınların Geleceğe Umut ile Bakabilme ve Boyun Eğici Davranışlarına Etkisinin İncelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Daki, J. ve Savage, R. S. (2010). Solution-Focused Brief Therapy: Impacts on Academic and Emotional Difficulties. The Journal of Educational Research, 103(5), 309-326.
George, E., Iveson, C., Ratner, H.(2003). Solution Focused Brief Therapy, Course Notes, Brief Therapy Practice, London.
De Shazer, S. (1988). Clues Investigating Solutions In Brief Therapy, New York: W.W. Norton & Company.
De Shazer, S., Dolan, Y., Korman, H , Trepper, T. S., McCollom, E. ve Berg, I. K. (2007). More Than Miracles: The State of the Art of Solution-Focused Brief Therapy. Binghamtom, N.Y: Haworth Press.
De Jong, P. ve Berg, I. K. (2008). Interviewing for Solutions (2nd edition). Belmont, CA: Brooks/Cole-Thomson Learning.
Doğan, S. (1999). Çözüm Odaklı Kısa Süreli Terapi: Kuramsal Bir İnceleme. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(12), 28-38.
Selekman, D. M. (2005). Pathaws Change, Brief Theraph with Diffucult Adolescents. New York: The Guiltford press.
Corey, G. (2007). Psikolojik Danışma, Psikoterapi Kuram ve Uygulamaları, (Çev. T. Ergene), Ankara: Mentis Yayıncılık. (Eserin orijinali 2005’te yayımlandı).
Quick, E. K. (2008). Doing What Works in Brief Therapy: A Strategic Solution Focused Approach. San Diego:Elsevier Academic Pres
Doğan, Y. B. (2010). Kısa Acil Psikoterapi. Ankara: Dama yayınları.
Meydan, B. (2013). Çözüm Odaklı Kısa Süreli Psikolojik Danışma: Okullardaki Etkililiği Üzerine Bir İnceleme. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(39), 120-129.
O'Hanlon, B. ve Weiner-Davis, M. (2003). In Search of Solutions, a New Direction in Psychotherapy. New York: Norton ve Company.
Seligman, L. ve Reichenberg, L. W. (2013). Theories of Counseling and Psychotherapy: Systems, Strategies, and Skills (4th edit. Baston: Pearson.
Uysal, R. (2014). Çözüm Odaklı Kısa Süreli Yaklaşıma Dayalı Bir Müdahale Programının Ergenlerde Risk Alma Davranışına Etkisi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, Sakarya.
Murphy, J. J. (2008). Solution-Focused Counseling in Schools. Alexandria: American Counseling Association.
Malkoç, A. ve Akkoyun, F. (2012). Çözüm Odaklı Terapi. Psikolojik Danışma Ve Psikoterapi Kuramları Olgu Sunumu Yaklaşımıyla. F. Akkoyun (Editör). S. 460-489. Ankara: Nobel Yayın
Dolan, Y. ve Pichot, T. (2010). Solution-Focused Brief Therapy 201:Addressing Habits and Creating Positive Addictions: A Solution-Focused Approach.
Berg, I. K. ve Dolan, Y. (2001). Tales of Solutions: A Collection of Hope-inspiring Stories. New York: Norton.
Franklin, C. ve Moore, K.C. (1997) Solution-Focused, Brief Therapy For Families. Family Practice: Brief Systems Methods For Social Work. In C. Franklin, C. Jordan (Eds.). p. 143-174. Pacific Grove, Ca: Brooks/Cole.
Taylor, W. F. (2013). Effects of Solution-Focused Brief Therapy Group Counseling on Generalized Anxiety Disorder. Unpublished PhD thesis. Walden University.
Bavelas, J., De Jong, P., Franklin, C., Froerer, A., Gingerick, W., & Kim, J. (2013). Solution focused therapy treatment manual for working with individuals. Solution Focused Brief Therapy Association.
Ratner, H., George, E., Iveson, C., (2012). Solution Focused Brief Therapy: 100 Key Ideas and Techniques. London: Routledge.
Campbell, M. A., Slee, P. T., Spears, B., Butler, D. ve Kift, S. (2013). Do Cyberbullies Suffer too? Cyberbullies’ Perceptions of the Harm They Cause to Others and to Their Own Mental Health. School Psychology International 34(6), 613–629.
Doğan, İ. (2000). Sosyoloji/ Kavramlar ve Sorunlar (3.Basım). İstanbul: Sistem Yayıncılık.
Akın, A. (2014). Çözüm Odaklı Kısa Süreli Grupla Psikolojik Danışmanın Üniversite Öğrencilerinin Tükenmişlik Düzeyleri Üzerine Etkisi. Sakarya Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi.
Sarıcı-Bulut, S. (2008). İlköğretim İkinci Kademe Öğrencilerinin Sınav Kaygıları, Saldırganlık Eğilimleri ve Sorun Çözme Becerilerindeki Yetersizliklerin Sağaltımında Grupla Çözüm Odaklı Terapinin Etkileri. Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
Franklin, C., Corcoran, J., Nowicki, J. ve Streeter, C. (2012). Using Client SelfAnchored Scales to Measure Outcomes in Solution-Focused Therapy. Journal of Systematic Therapies, 16(3), 246-265.
Reiter, M. D. (2010). Hope And Expectancy in Solution-Focused Brief Therapy. Journal Of Family Psychotherapy, 21, 132-148.
O'Connell, W.J. Ve Palmer, S. (2003). Handbook of Solution-Focused Therapy. London: Sage.
Murphy, J. J. (2015). Solution-focused counseling in schools. New York: John Wiley & Sons.
Sklare, G. B. (2015). Çözüm Odaklı Kısa Süreli Psikolojik Danışma, (D. M. Siyez, çev. . Pegem Yayınları, İstanbul.
Sharry, J. (2017). Çözüm Odaklı Grupla Psikolojik Danışma, (D. M. Siyez, Y. Soylu, Ü. Arslan, E. Esen, Tuba Bağatarhan çev.). Nobel Yayınları, Ankara.
De Shazer, S., & Dolan, Y. (2012). More than miracles: The state of the art of solution-focused brief therapy. Routledge.
De Jong, P. ve Cronkright, A. (2011). Learning Solution-Focused Interviewing Skills: BSW Student Voices. Journal of Teaching in Social Work, 31(1), s. 21- 37.
Martin, C. V., Guterman, J. T. ve Shatz, K. (2012). Solution-Focused Counseling for Eating Disorders. Amerika Danışmanlar Birliği (ACA) San Francisco Proceeding Book, 88.
Lee, M. Y. (2011). Solution-Focused Theory. F. J. Turner, (Ed.). Social Work Treatment: Interlocking Theoretical Approaches (s. 460-476). Oxford Press.
Trepper, T. S., Treyger, S., Yalowitz, J., ve Ford, J. (2010). Solution-Focused Brief Therapy for the Treatment of Sexual Disorders. Journal Of Family Psychotherapy, 21, 34-53.
Szabó, P. ve Meier, D. (2009). Coaching Plain and Simple: Solution-Focused Brief Coaching Essentials. New York: Norton.
Erford, B. T., Eaves, S. H., Bryant, E. ve Young, K. (2010). 35 Techniques Every Counselor Should Know. Columbus: Pearson Merrill Prentice Hall.
Presbury, J. H., Echterling, L. G., McKee, J. E. (2002). Ideas and Tools For Brief Counseling. UpperSaddleRiver, NJ: MerrillPrentice Hall.
İşlek, M. (2006). Çözüm Odaklı Yaklaşımlara Göre Düzenlenmiş Sınav Kaygısıyla Başa Çıkma Eğitim Programının Üniversiteye Hazırlanan Öğrencilerin Sınav Kaygısı Düzeylerine Etkisi. Hacettepe Üniversitesi, Doktora Tezi.
