Çocuklarda Yaş Tayini ve Kullanılan Yöntemler
Özet
Adli diş hekimliği, kimlik ve yaş tespitinde dental verileri değerlendirerek adalete önemli katkılar sunmaktadır. Kayıtların yetersiz veya şüpheli olduğu çocuk kaçırma, mültecilik, evlilik ve suç durumlarında adli makamlarca biyolojik yaş esas alınmaktadır. Yaş tayininde çevresel faktörlerden az etkilenen ve kemiklerden daha dayanıklı olan dişler, oldukça verimli materyallerdir. Dental yaş tayini yöntemleri, kliniklerde tedavi amacıyla çekilen panoramik veya periapikal radyografiler üzerinden uygulanan pratik tekniklerdir. Bu kapsamda geliştirilen "Londra Atlası", intrauterin dönemden 23,5 yaşa kadar olan dental gelişimi 31 diyagramla şematize etse de farklı etnik kökenleri barındırması nedeniyle sınırlılıklar taşımaktadır. Türkiye'de ise Sağır ve ark. ile Karadayı ve ark. tarafından Türk çocuklarının dental erüpsiyon evrelerine özgü yerel atlaslar oluşturulmuştur. Dişlerin kalsifikasyon evreleri ise erüpsiyona kıyasla iskeletsel olgunlukla daha yüksek korelasyon gösterdiğinden daha güvenilir kabul edilmektedir. Bu alanda Nolla yöntemi, daimi dişlere 0-10 arası puanlar verip toplam skor üzerinden yaş tespiti yaparken; günümüzde en sık başvurulan Demirjian yöntemi ise alt çenedeki sol yedi dişin gelişim evrelerini skorlayarak cinsiyete özel tablolardan tahmini diş yaşını belirlemektedir.
Forensic odontology significantly contributes to justice by evaluating dental data for identity and age estimation. In cases such as child abduction, asylum, marriage, and crime where records are insufficient or suspicious, biological age is taken as a basis by legal authorities. Teeth, which are less affected by environmental factors and more durable than bones, are highly efficient materials for age estimation. Dental age estimation methods have the advantage of being simple techniques that can be applied on panoramic or periapical radiographs taken for treatment purposes. The "London Atlas," developed within this scope, schematizes dental development from the 30th intrauterine week to 23.5 years of age with 31 diagrams, yet possesses limitations due to including various ethnic origins. In Turkey, Sağır et al. and Karadayı et al. developed local atlases specific to the dental eruption stages of Turkish children. Evaluating tooth calcification stages is considered more reliable than eruption since it shows a higher correlation with skeletal maturity. In this field, the Nolla method assigns scores between 0-10 to permanent teeth to calculate total dental age, while the Demirjian method, the most frequently used today, determines estimated dental age from gender-specific tables by scoring the developmental stages of the left seven teeth in the mandible.
Referanslar
Yıldıray Z, Hamit Hİ. İnsanlarda kimlik tespiti. STED 2001;10(10):375-377.
Canger EM, Arslan DS. Adli Diş Hekimliğinde Radyolojinin Kullanımı. Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi 2013;23(2):252-260.
Horarlı A. (2006). Adli Dişhekimliği. (1. Baskı). Erzurum: Eser Ofset.
Varkkola O, Ranta H, Metsäniitty M et al. Age assessment by the Greulich and Pyle method compared to other skeletal X-ray and dental methods in data from Finnish child victims of the Southeast Asian Tsunami. Forensic science, medicine, and pathology 2011;7(4):311-316.
Gulsahi A, Tirali RE, Cehreli SB et al. The reliability of Cameriere's method in Turkish children: a preliminary report. Forensic science international 2015;249:319.e1-319.e5.
Panchbhai A. Dental radiographic indicators, a key to age estimation. Dentomaxillofacial Radiology 2011;40(4):199-212.
Başaran G, Özer T, Hamamcı N. Cervical vertebral and dental maturity in Turkish subjects. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics 2007;131(4):447. e413-447. e420.
Erbudak HÖ. Bireylerde pulpa boyutuna göre belirlenen yaş ile kronolojik yaş arasındaki uyumun panoramik radyograflarda incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Ankara. 2010.
Neyzi O, Alp H, Orhon A. Sexual maturation in Turkish girls. Annals of human biology 1975;2(1):49-59.
Björk A, Helm S. Prediction of the age of maximum puberal growth in body height. The Angle Orthodontist 1967;37(2):134-143.
Burns KR. Introduction to Forensic Anthropology. Forensic anthropology training manual. Routledge; 2015:2-10.
Rai B, Anand S. Tooth developments: an accuracy of age estimation of radiographic methods. World J Med Sci 2006;1(2):130-132.
Demirkıran DS, Çelikel A, Zeren C et al. Yaş tespitinde kullanılan yöntemler. Dicle Medical Journal 2014;41(1):238-243.
Shah PM, Vignesh R. Correlation of dental age, skeletal age, and chronological age among children aged 7-16 years: A retrospective study. Drug Invention Today 2019;11(1):5-9.
Palanisamy V, Rao A, Shenoy R et al. Correlation of dental age, skeletal age, and chronological age among children aged 9-14 years: a retrospective study. Journal of Indian Society of Pedodontics and Preventive Dentistry 2016;34(4):310-314.
Çöloğlu AS. Kemik ve diş gelişimini etkileyen faktörler: yaş tayini çalışmalarındaki önemi. Journal of Forensic Medicine 1987;3(Supp:1-2-3-4):117-122.
Isır AB. Adli Hekimlikte Yaş Tayini. Birinci Basamakta Adli Tıp 2009;2:222-231.
Ünver FN. Dişlerin kalsifikasyon evrelerinin el bilek ve lateral sefalometrik radyografilerdeki maturasyon yöntemleriyle retrospektif olarak karşılaştırılması. Kırıkkale Üniversitesi. Kırıkkale. 2018.
Reppien K, Sejrsen B, Lynnerup N. Evaluation of post-mortem estimated dental age versus real age: a retrospective 21-year survey. Forensic science international 2006;159:84-88.
Schmeling A, Grundmann C, Fuhrmann A et al. Criteria for age estimation in living individuals. International journal of legal medicine 2008;122(6):457-460.
Karadayı B, Afşin H, Karadayı Ş et al. Yaş Tahmininde Diş Gelişim Atlasının Yeri ve Önemi. Adli Tıp Bülteni 2014;19(2):75-80.
Şahin SAM, Gazilerli Ü. The relationship between dental and skeletal maturity. Journal of Orofacial Orthopedics 2002;63(6),454-462.
AlQahtani SJ, Hector MP, Liversidge HM. Accuracy of dental age estimation charts: Schour and Massler, Ubelaker and the London Atlas. American journal of physical anthropology 2014;154(1):70-78.
Esan TA, Schepartz LA. The WITS Atlas: A Black Southern African dental atlas for permanent tooth formation and emergence. American journal of physical anthropology 2018;166(1):208-218.
Atlas of tooth development and eruption (2021) (02.02.2022 tarihinde https://www.qmul.ac.uk/dentistry/atlas/ adresinden ulaşılmıştır)
Sağır S. Dişlerin çıkış ve gelişim aşamalarından yaş tahmini metodu oluşturulması. Ankara Üniversitesi. 2013. Ankara.
Karadayı B, Afşin H, Ozaslan A et al. Development of dental charts according to tooth development and eruption for Turkish children and young adults. Imaging science in dentistry 2014;44(2):103-113.
Franchi L, Baccetti T, De Toffol L et al. Phases of the dentition for the assessment of skeletal maturity: a diagnostic performance study. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics 2008;133(3):395-400.
Krailassiri S, Anuwongnukroh N, Dechkunakorn S. Relationships between dental calcification stages and skeletal maturity indicators in Thai individuals. The Angle Orthodontist 2002;72(2):155-166.
Hotz R, Boulanger G, Weisshaupt H. Calcification time of permanent teeth in relation to chronological and skeletal age in children. Helv Odontol Acta 1959;3:4-9.
Nolla CM. The development of the permanent teeth. J Dent Child 1960;27:254-266.
Özer S KJ, Hamamcı O et al. İki farklı diş yaşı yönetiminin karşılıklı olarak değerlendirilmesi. Türk Ortodonti Dergisi 1997;10(3):305-315.
Demirjian A, Goldstein H, Tanner J. A new system of dental age assessment. Human biology 1973:211-227.
Williams G. A review of the most commonly used dental age estimation techniques. J Forensic Odontostomatol 2001;19(1):9-17.
Cameriere R, Ferrante L, Cingolani M. Age estimation in children by measurement of open apices in teeth. International Journal of Legal Medicine 2006;120(1):49-52.
Cameriere R, Flores-Mir C, Mauricio F et al. Effects of nutrition on timing of mineralization in teeth in a Peruvian sample by the Cameriere and Demirjian methods. Annals of Human Biology 2007;34(5):547-556.
Grave K. The use of the hand and wrist radiograph in skeletal age assessment; and why skeletal age assessment is important. Australian orthodontic journal 1994;13(3):196-199.
Hassel B, Farman AG. Skeletal maturation evaluation using cervical vertebrae. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics 1995;107(1):58-66.
Oflaz MU, Görgülü S. Ortodontide büyüme ve gelişimin değerlendirilmesi ve önemi. ADO Klinik Bilimler Dergisi 2017;8(2):1571-1580.
Cesur E, Altuğ AT. Tek tarafli dudak damak yariğina sahip gelişim çağindaki bireylerin iskeletsel gelişim yönünden değerlendirilmesi. A.Ü. Diş Hek. Fak. Derg. 2016;43(1):11-17.
Kasımoğlu Y, Tuna-İnce EB. Diş hekimliğinde kemik yaşı tayininde kullanılanılan Yöntemler. Acta Odontologica Turcica 2016;33(1):39-46.
Cameriere R, Ferrante L, Mirtella D et al. Carpals and epiphyses of radius and ulna as age indicators. International journal of legal medicine 2006;120(3):143-146.
Cameriere R, Luca SD, Biagi R et al. Accuracy of three age estimation methods in children by measurements of developing teeth and carpals and epiphyses of the ulna and radius. Journal of forensic sciences 2012;57(5):1263-1270.
Greulich W, Pyle S. (1959) Radiographic atlas of skeletal development of the hand and wrist. The USA: Stanford university press.
Masthan K. Development and Growth of Teeth. Textbook of Human Oral Embryology, Anatomy, Physiology, Histology and Tooth Morphology. 1st edition. New Delhi: JP Medical Ltd; 2010, p:17-27.
Altınal A. Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim dalında yaş tayini yapılan olguların irdelenmesi. Dicle Üniversitesi. 2018. Diyarbakır.
Gök S, Erölçer N, Ozen C. (1985) Adli Tıp’ta yaş tayini. İstanbul: T.C. Adalet Bakanlığı Adli Tıp Kurumu Yayınları.
Tobcu E. İnce kesitli bilgisayarli tomografide sakral vertebralar arası füzyon derecesine bakılarak yaş tayini değerlendirilmesi. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 2021;47(3):341-347.
Çelik MS. Obez çocukların adli tıbbi yaş tayini açısından değerlendirilmesi. Düzce Üniversitesi. 2017. Düzce.
Büken B, Erzengin ÖU, Büken E et al. Comparison of the three age estimation methods: which is more reliable for Turkish children? Forensic science international 2009;183(1-3):103.e1-103.e7.
Büken B, Şafak AA, Yazıcı B et al. Is the assessment of bone age by the Greulich–Pyle method reliable at forensic age estimation for Turkish children? Forensic science international 2007;173(2-3):146-153.
Büken B, Büken E, Şafak AA et al. Is the Gök Atlas sufficiently reliable for forensic age determination of Turkish children? Turkish Journal of Medical Sciences 2008;38(4):319-327.
Acungil İ. Yaş tayininde el-bilek rayografilerinin geçerlilik ve değerliliği ile ilgili kör bir çalışma. Ankara Üniversitesi. 2014. Anka
