Sepsis ve Septik Şok
Özet
Sepsis, çocuklarda dünya genelinde yüksek morbidite ve mortalite oranlarına sahip, hayatı tehdit eden bir organ disfonksiyonudur. Hastalık, enfeksiyona karşı gelişen düzensiz bir konak yanıtı olarak tanımlanmakta; septik şok ise yüksek ölüm riskiyle seyreden ağır bir dolaşım ve metabolik bozukluk tablosu olarak ortaya çıkmaktadır. Tanı süreçleri; vücut sıcaklığı, kalp hızı, solunum hızı ve lökosit sayısı gibi kriterleri içeren Sistemik İnflamatuvar Yanıt Sendromu (SIRS) parametrelerine dayanmaktadır. Tedavi yönetiminde "altın saat" kuralı kritik önem taşımakta; ilk 5 dakikada hava yolu, solunum ve dolaşım stabilizasyonu ile başlanıp, 15. dakikaya kadar sıvı resüsitasyonu, hipoglisemi ve hipokalsemi kontrolü ile devam edilmelidir. Tanı konulduktan sonraki ilk bir saat içinde antibiyotik tedavisine başlanması hayati önem arz eder. Sıvı tedavisine yanıtsız vakalarda adrenalin veya noradrenalin gibi vazoaktif ajanlar devreye alınırken, dirençli şok durumlarında kortikosteroid desteği, mekanik ventilasyon veya ECMO gibi ileri yaşam destekleri değerlendirilmelidir. Sonuç olarak, yüksek riskli hasta gruplarında erken tanı ve hızlı müdahale, geri döndürülebilir bir ölüm nedeni olan sepsisle mücadelede en temel unsurdur.
Sepsis is a life-threatening organ dysfunction in children with high morbidity and mortality rates worldwide, defined as a dysregulated host response to infection, while septic shock represents a severe circulatory and metabolic failure associated with higher mortality. Diagnosis relies on Systemic Inflammatory Response Syndrome (SIRS) criteria, including abnormalities in body temperature, heart rate, respiratory rate, and white blood cell count. Management follows a critical "golden hour" protocol: starting with airway, breathing, and circulation stabilization within the first 5 minutes, followed by fluid resuscitation and correction of hypoglycemia or hypocalcemia by the 15th minute. Administering antibiotics within the first hour of diagnosis is vital. In fluid-refractory cases, vasoactive agents like adrenaline or noradrenaline are initiated, and for resistant shock, advanced supports such as corticosteroids, mechanical ventilation, or ECMO should be considered. Ultimately, early recognition and rapid intervention, especially in high-risk groups, are the cornerstones of managing sepsis as a reversible cause of death.
Referanslar
Fleischmann-Struzek C, Goldfarb DM, Schlattmann P, et al. The global burden of paediatric and neonatal sepsis: A systematic review. Lancet Respir Med. 2018; 6:223–230
Evans L, Rhodes A, Alhazzani W, et al. Surviving sepsis campaign: international guidelines for management of sepsis and septic shock. Intensive Care Med.2021;47(11):1181-1247. doi: 10.1097/CCM.0000000000005337
Goldstein B, Giroir B, Randolph A. International Consensus Conference on Pediatric Sepsis: International pediatric sepsis consensus conference: Definitions for sepsis and organ dysfunction in pediatrics. Pediatr Crit Care Med. 2005; 6:2–8. doi: 10.1097/01.PCC.0000149131.72248.E6.
Rhodes A, Evans LE, Alhazzani W, et al. Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock: 2016. Intensive Care Med. 2017;43(3):304-377. doi:10.1007/s00134-017-4683-6
Bone RC, Balk RA, Cerra FB, et al. American College of Chest Physicians/Society of Critical Care Medicine Consensus Conference: definitions for sepsis and organ failure and guidelines for the use of innovative therapies in sepsis. Crit Care Med. 1992;20(6):864-874 doi: 10.1378/chest.101.6.1644.
Çocuk Acil Tıp ve Yoğun Bakım Derneği. Çocuklarda Sepsis ve Septik Şok Protokolü 2018. (23.02.2022 tarihinde http://cayd.org.tr/files/cocuklarda-sepsis-ve-septik-sok-protokolu-zQ.pdf adresinden ulaşılmıştır)
Gaines NN, Patel B, Williams EA, et al. Etiologies of septic shock in a pediatric emergency department population. Pediatr Infect Dis J. 2012;31(11):1203-1205. doi:10.1097/INF.0b013e3182678ca9
Dhanani S, Cox PN. Infectious syndromes in the pediatric intensive care unit. In: Fuhrman BP, Zimmerman JJ (eds.) Fuhrman & Zimmerman's Pediatric Critical Care, 4th ed. Philadelphia: Elsevier Saunders, 2011. p.1336.
Topjian AA, Raymond TT, Atkins D, et al. Part 4: Pediatric Basic and Advanced Life Support: 2020 American Heart Association Guidelines for Cardiopulmonary Resuscitation and Emergency Cardiovascular Care. Circulation. 2020;142(16_suppl_2):S469-S523. doi:10.1161/CIR.0000000000000901
Argent AC, Kissoon N. Mechanical Ventilation in Infection, Sepsis and Organ Failure. Pediatric and Neonatal Mechanical Ventilation. 2013;1369-1384. doi:10.1007/978-3-642-01219-8_54
Piastra M, De Luca D, Marzano L, et al: The number of failing organs predicts non-invasive ventilation failure in children with ALI/ARDS. Intensive Care Med. 2011; 37:1510–1516. doi: 10.1007/s00134-011-2308-z. Epub 2011 Jul 14.
Abadesso C, Nunes P, Silvestre C, et al. Non-invasive ventilation in acute respiratory failure in children. Pediatr Rep. 2012; 4:e16. doi: 10.4081/pr.2012.e16. Epub 2012 Apr 10.
Kawasaki T. Update on pediatric sepsis: a review. J Intensive Care. 2017;5.1:1-12. doi:10.1186/s40560-017-0240-1
Padmanabhan A, Connelly-Smith L, Aqui N, et al. Guidelines on the Use of Therapeutic Apheresis in Clinical Practice - Evidence-Based Approach from the Writing Committee of the American Society for Apheresis: The Eighth Special Issue. J Clin Apher. 2019;34(3):171-354. doi:10.1002/jca.21705
