Kanserle Karşılaşma ve Travma Sonrası Büyüme
Özet
anser tanısıyla karşılaşan bireyler ilk olarak şok, inkar, öfke, pazarlık ve depresyon gibi çeşitli psikososyal aşamalardan geçerek nihayetinde kabullenme evresine ulaşırlar. Hayatı tehdit eden bu kriz süreci, kişilerde depresyon ve anksiyete gibi psikiyatrik durumlara yol açabileceği gibi, bireyin işlevselliğinin ve uyum yeteneğinin artmasını ifade eden "Travma Sonrası Büyüme" adı verilen olumlu psikolojik değişimleri de tetikleyebilir. Bu büyüme kavramı sadece kanser hastalarında değil, benzer oranlarda hasta yakınlarında da gözlemlenmektedir. Travma Sonrası Büyüme sürecini etkileyen çevresel faktörlerin başında güçlü sosyal destek sistemleri gelirken; bireysel faktörler arasında ise psikolojik sağlamlık, iyimserlik, dışadönüklük ile duyguları ifade etme ve durumu olumlu bilişsel olarak yeniden yapılandırma gibi baş etme mekanizmaları yer almaktadır. Ayrıca kadınların, gençlerin, yüksek gelir ve eğitim seviyesine sahip olanlar ile evli bireylerin daha fazla büyüme gösterdiği bildirilmiştir. Sonuç olarak, kanser gibi travmatik yaşam krizleri uyuma yönelik olumlu süreçleri harekete geçirebilse de literatür henüz kısıtlı olup bireysel ve çevresel değerlendirmelerin detaylandırılması için yeni bilimsel araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Individuals facing a cancer diagnosis initially experience psychosocial stages such as shock, denial, anger, bargaining, and depression, ultimately leading to acceptance. Although this life-threatening crisis can cause psychiatric conditions like depression and anxiety, it can also trigger positive psychological changes termed "Posttraumatic Growth," which signifies an increase in the individual's functionality and adaptation. This growth concept is observed not only in cancer patients but also at similar rates in their relatives. While strong social support systems are the primary environmental factors influencing Posttraumatic Growth, individual factors include psychological resilience, optimism, extraversion, emotional expression, and coping mechanisms such as positive cognitive restructuring. Furthermore, it has been reported that women, younger individuals, those with higher income and education levels, and married individuals exhibit higher levels of growth. Consequently, although traumatic life crises like cancer can activate positive adaptational processes, the literature remains limited, and further scientific research is needed to detail individual and environmental assessments regarding posttraumatic growth.
Referanslar
Tıp ÖSP. Konsültasyon-Liyezon Psikiyatrisi. Roche Müstahzarları Sanayi AŞ, İstanbul. 1993;
Smaldone MC, Uzzo RG. The Kubler-Ross model, physician distress, and performance reporting. Nat Rev Urol. 2013;10(7):425–8.
Güleç G, Büyükkınacı A. Kanser ve psikiyatrik bozukluklar. Psikiyatr güncel yaklaşımlar. 2011;3(2):343–67.
Kanat BB, Özpolat AGY. Kanser hastalarında travma sonrası büyüme kavramı. Turkish J Clin Lab. 2016;7(4):106–10.
Ülger E, Alacaoğlu A, Gülseren AŞ, et al. Kanserde psikososyal sorunlar ve psikososyal onkolojinin önemi. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Derg. 2014;28(2):85–92.
APA. Amerikan Psikiatri Birliği, Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı, Beşinci Baskı (DSM-5), Tanı Ölçütleri Başvuru Elkitabı’ndan Çev. Köroğlu E, Hekimler Yayın Birliği, Ankara. 2013. 91–112 p.
Akcan G. Travma Sonrası Büyüme: Bir Gözden Geçirme. Bartın Üniversitesi Edeb Fakültesi Derg. 2018;3(3):61–70.
Ramos C, Leal I. Posttraumatic growth in the aftermath of trauma: A literature review about related factors and application contexts. 2013;
Sheikh AI. Posttraumatic growth in the context of heart disease. J Clin Psychol Med Settings. 2004;11(4):265–73.
Tedeschi RG, Calhoun LG. “ Posttraumatic growth: conceptual foundations and empirical evidence.” Psychol Inq. 2004;15(1):1–18.
Cordova MJ, Cunningham LLC, Carlson CR, Andrykowski MA. Posttraumatic growth following breast cancer: a controlled comparison study. Heal Psychol. 2001;20(3):176.
Thornton AA, Perez MA. Posttraumatic growth in prostate cancer survivors and their partners. Psycho Oncology J Psychol Soc Behav Dimens Cancer. 2006;15(4):285–96.
Bartoskova L. Research into post-traumatic growth in therapists: A critical literature review. Couns Psychol Rev. 2015;
Schulz U, Mohamed NE. Turning the tide: Benefit finding after cancer surgery. Soc Sci Med. 2004;59(3):653–62.
Linley PA, Joseph S. Positive change following trauma and adversity: A review. J Trauma Stress Off Publ Int Soc Trauma Stress Stud. 2004;17(1):11–21.
Bellizzi KM, Blank TO. Predicting posttraumatic growth in breast cancer survivors. Heal Psychol. 2006;25(1):47.
King LA, Hicks JA. Detecting and constructing meaning in life events. J Posit Psychol. 2009;4(5):317–30.
Prati G, Pietrantoni L. Optimism, social support, and coping strategies as factors contributing to posttraumatic growth: A meta-analysis. J loss trauma. 2009;14(5):364–88.
Mystakidou K, Tsilika E, Parpa E, Kyriakopoulos D, Malamos N, Damigos D. Personal growth and psychological distress in advanced breast cancer. The Breast. 2008;17(4):382–6.
