Kanserli Çocuğu Olan Ailelere Psikiyatrik Yaklaşım, Varoluşçu Bakış Açısı ve Destek
Özet
Bir çocuğun kanser tanısı alması, tüm aile dinamiklerini derinden sarsan, ebeveynlerde şok, korku ve belirsizlik yaratan travmatik bir süreçtir. Bu zorlu süreçte ebeveynler; hastalığın nüksetmesi, ölüm riski, yoğun hastane protokolleri, maddi ve evlilik sorunları gibi çok boyutlu krizlerle mücadele ederken fiziksel ve mental olarak tükenmektedir. Geleneksel yaklaşımlar semptom kontrolüne odaklanırken, Varoluşçu Analiz ve Logoterapi (VALT) ise bu değiştirilemez acıyı yaşamın kaçınılmaz bir parçası (trajik üçlü: acı, ölüm, suçluluk) olarak kabul eder. VALT, ebeveynlerin yaşadığı iç çatışmaları ve varoluşsal kaygıları patolojikleştirmek yerine sağlıklı bulur ve bunların ortadan kaldırılması yerine yönetilmesi gerektiğini savunur. Bireyin anlam odaklı bir varlık olduğunu belirten bu yaklaşım; düşünce odağından çıkarma, çelişik niyet, sokratik diyalog, mizah ve öykü metodu gibi tekniklerle tinsel (nöotik) boyutu harekete geçirir. Böylece ebeveynlerin edilgen bir kurban rolünden sıyrılarak aktif, otantik ve sorumluluk üstlenen bir tavır geliştirmelerine, kısıtlı şartlarda dahi özgür seçimler yaparak süreci daha anlamlı kılmalarına olanak tanır.
The diagnosis of childhood cancer is a traumatic process that deeply shakes all family dynamics, creating shock, fear, and uncertainty among parents. Throughout this challenging period, parents experience physical and mental exhaustion while coping with multidimensional crises such as recurrence risks, death anxiety, intense hospital protocols, and financial or marital problems. While traditional approaches focus on symptom control, Existential Analysis and Logotherapy (EALT) accepts this unalterable suffering as an inevitable part of life (the tragic triad: pain, death, and guilt). Instead of pathologizing the internal conflicts and existential anxieties experienced by parents, EALT considers them healthy and argues that they should be managed rather than eliminated. Emphasizing that human beings are meaning-oriented, this approach activates the spiritual (noetic) dimension through techniques such as dereflection, paradoxical intention, Socratic dialogue, humor, and the storytelling method. Consequently, it enables parents to break free from the passive role of a victim and develop an active, authentic, and responsible stance, allowing them to make free choices even under limited conditions and make the process more meaningful.
Referanslar
Patterson, J. M., Holm, K. E., Gurney, J. G. (2004). The impact of childhood cancer on the family: A qualitative analysis of strains, resources, and coping behaviors. Psycho‐Oncology: Journal of the Psychological, Social and Behavioral Dimensions of Cancer, 13(6), 390-407. Doi: 10.1002/pon.761
dos Santos Benedetti, G. M., Garanhani, M. L., Sales, C. A. (2014). The treatment of childhood cancer: unveiling the experience of parents. Revista Latino-Americana de Enfermagem, 22(3), 425. Doi: 10.1590/0104-1169.3264.2433
Clarke, J. N. (2006). Mother's home healthcare: Emotion work when a child has cancer. Cancer Nursing, 29(1), 58-65. Doi: 10.1097/00002820-200601000-00010.
Khoury, M. N., Huijer, H. A. S., Doumit, M. A. A. (2013). Lebanese parents’ experiences with a child with cancer. European Journal of Oncology Nursing, 17(1), 16-21. Doi: 10.1016/j.ejon.2012.02.005
Jithoo, V. (2010). To tell or not to tell; the childhood cancer conundrum: parental communication and information-seeking. South African Journal of Psychology, 40(3), 351-360. Doi: 10.1177/008124631004000313
Yiu, J. M. C., Twinn, S. (2001). Determining the needs of Chinese parents during the hospitalization of their child diagnosed with cancer: an exploratory study. Cancer nursing, 24(6), 483-489. Doi: 10.1097/00002820-200112000-00011
Wiener, L., Battles, H., Zadeh, S., et al. (2017). The perceived influence of childhood cancer on the parents' relationship. Psycho‐oncology, 26(12), 2109-2117. Doi: 10.1002/pon.4313
Silva-Rodrigues, F. M., Pan, R., Sposito, A. M. P., et al. (2016). Childhood cancer: Impact on parents’ marital dynamics. European Journal of Oncology Nursing, 23, 34-42. Doi: 10.1016/j.ejon.2016.03.002
Heath, J. A., Lintuuran, R. M., Rigguto, G., et al. (2006). Childhood cancer: its impact and financial costs for Australian families. Pediatric hematology and oncology, 23(5), 439-448. Doi: 10.1080/08880010600692526
Katz, L. F., Fladeboe, K., Lavi, I., et al. (2018). Trajectories of marital, parent-child, and sibling conflict during pediatric cancer treatment. Health Psychology, 37(8), 736-745. Doi: 10.1037/hea0000620
Yeh, C. H. (2003). Dynamic coping behaviors and process of parental response to child’s cancer. Applied Nursing Research, 16(4), 245-255. Doi: 10.1016/S0897-1897(03)00054-5
Hoekstra‐Weebers, J. E., Wijnberg‐Williams, B. J., Jaspers, J. P., et al. (2012). Coping and its effect on psychological distress of parents of pediatric cancer patients: a longitudinal prospective study. Psycho‐Oncology, 21(8), 903-911. Doi: 10.1002/pon.1987
Boman, K., Lindahl, A., Björk, O. (2003). Disease-related distress in parents of children with cancer at various stages after the time of diagnosis. Acta Oncologica, 42(2), 137-146. Doi: 101080/02841860310004995
Kupst, M. J., Natta, M. B., Richardson, C. C., et al. (1995). Family coping with pediatric leukemia: Ten years after treatment. Journal of pediatric psychology, 20(5), 601-617. Doi: 10.1093/jpepsy/20.5.601
Michel, G., Taylor, N., Absolom, K., et al. (2010). Benefit finding in survivors of childhood cancer and their parents: Further empirical support for the Benefit Finding Scale for Children. Child: care, health and development, 36(1), 123-129. Doi: 10.1111/j.1365-2214.2009.01034.x
Hungerbuehler, I., Vollrath, M. E., Landolt, M. A. (2011). Posttraumatic growth in mothers and fathers of children with severe illnesses. Journal of Health Psychology, 16(8), 1259-1267. Doi: 101177/1359105311405872
Ljungman, L., Cernvall, M., Ghaderi, A., et al. (2018). An open trial of individualized face-to-face cognitive behavior therapy for psychological distress in parents of children after end of treatment for childhood cancer including a cognitive behavioral conceptualization. PeerJ-Life&Environment, 6, e4570. Doi: 10.7717/peerj.4570
Zhang, P., Mo, L., Torres, J., et al. (2019). Effects of cognitive behavioral therapy on psychological adjustment in Chinese pediatric cancer patients receiving chemotherapy: A randomized trial. Medicine, 98(27).
Kazak, A. E. (2005). Evidence-based interventions for survivors of childhood cancer and their families. Journal of pediatric psychology, 30(1), 29-39. Doi: 10.1093/jpepsy/jsi013
Meyler, E., Guerin, S., Kiernan, G., et al. (2010). Review of family-based psychosocial interventions for childhood cancer. Journal of Pediatric Psychology, 35(10), 1116-1132. Doi: 10.1093/jpepsy/jsq032
Mehranfar, M., Younesi, J., Banihashem, A. (2012). Effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy on reduction of depression and anxiety symptoms in mothers of children with cancer. Iranian journal of cancer prevention, 5(1), 1-9. PMID: 25780532 PMCID: PMC4352519
Burke, K., Muscara, F., McCarthy, M., et al. (2014). Adapting acceptance and commitment therapy for parents of children with life-threatening illness: pilot study. Families, Systems, & Health, 32(1), 122. Doi: 10.1037/fsh0000012
Arief, Y. S., Krisnana, I. (2014). The application of rational-emotive behavior therapy to reduce stress among mother with leukemia children. Jurnal Ners, 9(2), 203-208. Doi: 10.20473/jn.v9i2.2548
Van Deurzen, E., Arnold-Baker C. (2005). İnsan Meselelerine Varoluşçu Bakışlar- Terapi Uygulama El Kitabı. (Ferhat Jak İÇÖZ, Çev. Ed.). içinde (s.36-40) İstanbul: Aletheia Kitap.
Frankl, V.E. (1992). Men’s Search For Meaning (Fourth Edit) içinde (p.88) Boston: Beacon Press.
Frankl, V.E. (1979). Duyulmayan Anlam Çığlığı- Psikoterapi ve Hümanizm. (Selçuk BUDAK, Çev. Ed.). içinde (s.102-113) İstanbul: Totem Yayınları.
Frankl, V.E. (1979). Duyulmayan Anlam Çığlığı- Psikoterapi ve Hümanizm. (Selçuk BUDAK, Çev. Ed.). içinde (s.28-36) İstanbul: Totem Yayınları.
Rosedale, M. (2007). Loneliness: An exploration of meaning. Journal of the American Psychiatric Nurses Association, 13(4), 201-209. Doi: 10.1177/1078390307306617
Van Deurzen, E., Adams M. (2011). Varoluşçu Danışmanlıkta ve Psikoterapide Beceriler. (Ferhat Jak İÇÖZ, Çev. Ed.). içinde (s.90-93) İstanbul: Aletheia Kitap.
Van Deurzen, E., Adams M. (2011). Varoluşçu Danışmanlıkta ve Psikoterapide Beceriler. (Ferhat Jak İÇÖZ, Çev. Ed.). içinde (s.37) İstanbul: Aletheia Kitap.
Gödelek, K. (2008). Kierkegaard'ın İnsan Görüşü. Journal of International Social Research, 1(5), 357-370.
Kierkegaard, S. (1981). The Concept of Anxiety içinde (s.42). New Jersey: Princeton University Press.
Sartre, J. P. (1960). Search For a Method, New York: Random House, Vintage Books.
Kierkegaard, S. (1965). The Concept of Irony, Bloomington: Indiana University Press.
Frankl, V.E. (1988). Anlam İstenci- Logoterapinin Temelleri ve Logoterapi Uygulamaları. (Mustafa YALÇINKAYA, Çev. Ed.). içinde (s.81-82) İstanbul: Öteki Yayınevi.
Van Deurzen, E., Arnold-Baker C. (2005). İnsan Meselelerine Varoluşçu Bakışlar- Terapi Uygulama El Kitabı. (Ferhat Jak İÇÖZ, Çev. Ed.). içinde (s.143) İstanbul: Aletheia Kitap.
Van Deurzen, E., Arnold-Baker C. (2005). İnsan Meselelerine Varoluşçu Bakışlar- Terapi Uygulama El Kitabı. (Ferhat Jak İÇÖZ, Çev. Ed.). içinde (s.195) İstanbul: Aletheia Kitap.
Buber, M. (1970). I and Thou, New York: Charles Scribner.
Van Deurzen, E., Arnold-Baker C. (2005). İnsan Meselelerine Varoluşçu Bakışlar- Terapi Uygulama El Kitabı. (Ferhat Jak İÇÖZ, Çev. Ed.). içinde (s.37) İstanbul: Aletheia Kitap.
Van Deurzen, E., Adams M. (2011). Varoluşçu Danışmanlıkta ve Psikoterapide Beceriler. (Ferhat Jak İÇÖZ, Çev. Ed.). içinde (s.43-44) İstanbul: Aletheia Kitap.
Van Deurzen, E., Arnold-Baker C. (2005). İnsan Meselelerine Varoluşçu Bakışlar- Terapi Uygulama El Kitabı. (Ferhat Jak İÇÖZ, Çev. Ed.). içinde (s.28) İstanbul: Aletheia Kitap.
Frankl, V.E. (1988). Anlam İstenci- Logoterapinin Temelleri ve Logoterapi Uygulamaları. (Mustafa YALÇINKAYA, Çev. Ed.). içinde (s.29-30) İstanbul: Öteki Yayınevi.
Frankl, V.E. (1988). Anlam İstenci- Logoterapinin Temelleri ve Logoterapi Uygulamaları. (Mustafa YALÇINKAYA, Çev. Ed.). içinde (s.13-25) İstanbul: Öteki Yayınevi.
Barnes, R. C. (2000). Viktor Frankl's logotherapy: Spirituality and meaning in the new millennium. TCA journal, 28(1), 24-31. Doi: 10.1080/15564223.2000.12034561
Frankl, V.E. (1988). Anlam İstenci- Logoterapinin Temelleri ve Logoterapi Uygulamaları. (Mustafa YALÇINKAYA, Çev. Ed.). içinde (s.48-50) İstanbul: Öteki Yayınevi.
Frankl, V.E. (1988). Anlam İstenci- Logoterapinin Temelleri ve Logoterapi Uygulamaları. (Mustafa YALÇINKAYA, Çev. Ed.). içinde (s.67-103) İstanbul: Öteki Yayınevi.
Van Deurzen, E., Adams M. (2011). Varoluşçu Danışmanlıkta ve Psikoterapide Beceriler. (Ferhat Jak İÇÖZ, Çev. Ed.). içinde (s.38-39) İstanbul: Aletheia Kitap.
Graber, A. (2004). Viktor Frankl’s Logotherapy: Method of choice in ecumenical pastoral psychology. Chicago: Wyndham Hall Press.
Guttman, D. (2001). A Logotherapeutic Approach to the Quest for Meaningful Old Age. Journal of Religion & Spirituality in Social Work: Social Thought, 20(3), 117-128. Doi: 10.1080/15426432.2001.9960298
Frankl, V.E. (1992). Men’s Search For Meaning (Fourth Edit) içinde (p.9) Boston: Beacon Press.
Frankl, V.E. (1992). Men’s Search For Meaning (Fourth Edit) içinde (p.31) Boston: Beacon Press.
Frankl, V.E. (1979). Duyulmayan Anlam Çığlığı- Psikoterapi ve Hümanizm. (Selçuk BUDAK, Çev. Ed.). içinde (s.19) İstanbul: Totem Yayınları.
Frankl, V.E. (1988). Anlam İstenci- Logoterapinin Temelleri ve Logoterapi Uygulamaları. (Mustafa YALÇINKAYA, Çev. Ed.). içinde (s.99-101) İstanbul: Öteki Yayınevi.
Van Deurzen, E., Arnold-Baker C. (2005). İnsan Meselelerine Varoluşçu Bakışlar- Terapi Uygulama El Kitabı. (Ferhat Jak İÇÖZ, Çev. Ed.). içinde (s.360) İstanbul: Aletheia Kitap.
Addad, M., Himi, H. (2015). Logotherapy–theoretical aspects and field studies in Israel. International Journal of Humanities and Social Science, 5(4), 85-94.
Frankl, V.E. (1988). Anlam İstenci- Logoterapinin Temelleri ve Logoterapi Uygulamaları. (Mustafa YALÇINKAYA, Çev. Ed.). içinde (s.174-190) İstanbul: Öteki Yayınevi.
Frankl, V.E. (2000). İnsanın Anlam Arayışı: Logoterapiye Giriş. (Selçuk BUDAK, Çev. Ed.). içinde (s.101-102) İstanbul: Öteki Yayınevi.
Frankl, V.E. (1988). Anlam İstenci- Logoterapinin Temelleri ve Logoterapi Uygulamaları. (Mustafa YALÇINKAYA, Çev. Ed.). içinde (s.105-113) İstanbul: Öteki Yayınevi.
Van Deurzen, E., Arnold-Baker C. (2005). İnsan Meselelerine Varoluşçu Bakışlar- Terapi Uygulama El Kitabı. (Ferhat Jak İÇÖZ, Çev. Ed.). içinde (s.53) İstanbul: Aletheia Kitap.
Frankl, V.E. (1979). Duyulmayan Anlam Çığlığı- Psikoterapi ve Hümanizm. (Selçuk BUDAK, Çev. Ed.). içinde (s.114-161) İstanbul: Totem Yayınları.
Hannila, P., Purjo, T. (2013). Self-Destructive Behavior and Suicide Prevention in Adolescence: An Existential and Meaning-Centered Perspective. In 19th World Congress on Viktor Frankl’s Logotherapy Dallas, United States (pp. 19-23).
Southwick, S. M., Gilmartin, R., McDonough, P., et al. (2006). Logotherapy as an adjunctive treatment for chronic combat-related PTSD: A meaning-based intervention. American Journal of Psychotherapy (Association for the Advancement of Psychotherapy),60(2). Doi:10.1176/appi.psychotherapy.2006.60.2.161
Rahgozar, S., Giménez-Llort, L. (2020). Foundations and Applications of Logotherapy to Improve Mental Health of Immigrant Populations in the Third Millennium. Frontiers in Psychiatry, 11, 451. Doi: 10.3389/fpsyt.2020.00451
Van Deurzen, E., Arnold-Baker C. (2005). İnsan Meselelerine Varoluşçu Bakışlar- Terapi Uygulama El Kitabı. (Ferhat Jak İÇÖZ, Çev. Ed.). içinde (s.158-164) İstanbul: Aletheia Kitap.
Starck, P. L. (2017). The theory of meaning in hospice care. The Korean Journal of Hospice and Palliative Care, 20(4), 221-225. Doi: 10.14475/kjhpc.2017.20.4.221
Frankl, V.E. (1988). Anlam İstenci- Logoterapinin Temelleri ve Logoterapi Uygulamaları. (Mustafa YALÇINKAYA, Çev. Ed.). içinde (s.133-134) İstanbul: Öteki Yayınevi.
Frankl, V.E. (1992). Men’s Search For Meaning (Fourth Edit) içinde (p.54) Boston: Beacon Press.
Frankl, V.E. (1992). Men’s Search For Meaning (Fourth Edit) içinde (p.82) Boston: Beacon Press.
Moore, C. (1998). The use of visible metaphor in logotherapy. The International Forum for Logotherapy, 21, 85–90.
Levinson, J. I. (2002). Dr. Jerry L. Long—In memoriam. The International Forum for Logotherapy, 25, 118–124.
Chelf, J. H., Deshler, A. M., Hillman, S., et al. (2000). Storytelling: A strategy for living and coping with cancer. Cancer Nursing, 23(1), 1-5. Doi: 10.1097/00002820-200002000-00001
Kohn, A. (1984). Existentialism here and now. The Georgia Review, 38(2), 381-397.
Frankl, V.E. (1988). Anlam İstenci- Logoterapinin Temelleri ve Logoterapi Uygulamaları. (Mustafa YALÇINKAYA, Çev. Ed.). içinde (s.39) İstanbul: Öteki Yayınevi.
Frankl, V. (2005). On the theory and therapy of mental disorders: An introduction to logotherapy and existential analysis. içinde (p.161) New York: Routledge.
