Pankreas Anatomisi ve Pankreasın Embriyolojisi
Özet
Pankreas, retroperitoneal alanda yer alan hem endokrin hem de ekzokrin fonksiyonlara sahip hayati bir organdır. Embriyolojik gelişimi, gebeliğin 4. ve 7. haftaları arasında duodenum endoderminden köken alan ventral ve dorsal tomurcukların rotasyonu ve birleşmesiyle gerçekleşir. Ventral tomurcuk pankreas başı ve unsinat çıkıntıyı oluştururken, dorsal tomurcuk gövde ve kuyruk kısımlarını meydana getirir. Anatomik olarak baş, unsinat proses, boyun, gövde ve kuyruk olmak üzere beş bölüme ayrılan organ; duodenum, dalak, mide ve büyük damarlarla yakın komşuluk içerisindedir. Ekzokrin salgılar, ana (Wirsung) ve aksesuar (Santorini) kanallar aracılığıyla duodenuma iletilirken; Langerhans adacıklarından salınan insülin ve glukagon gibi hormonlar endokrin işlevi yürütür. Pankreasın arteryel beslenmesi temel olarak çölyak trunkus ve süperior mezenterik arter dalları tarafından sağlanan zengin bir ağ ile gerçekleştirilirken, venöz drenajı portal venöz sistemle ilişkilidir. Otonom sinir sistemi tarafından innerve edilen organda parasempatik uyarılar fonksiyonları artırırken, sempatik uyarılar inhibe edici rol oynar.
The pancreas is a vital retroperitoneal organ with both endocrine and exocrine functions. Its embryological development occurs between the 4th and 7th weeks of gestation through the rotation and fusion of ventral and dorsal buds originating from the duodenal endoderm. The ventral bud forms the pancreatic head and uncinate process, while the dorsal bud gives rise to the body and tail sections. Anatomically divided into five parts—head, uncinate process, neck, body, and tail—the organ maintains close proximity to the duodenum, spleen, stomach, and major blood vessels. Exocrine secretions are delivered to the duodenum via the main (Wirsung) and accessory (Santorini) ducts, while hormones such as insulin and glucagon released from the islets of Langerhans perform endocrine functions. The arterial supply of the pancreas is provided by a rich network mainly derived from the celiac trunk and superior mesenteric artery branches, whereas its venous drainage is associated with the portal venous system. Innervated by the autonomic nervous system, parasympathetic stimuli enhance pancreatic functions, while sympathetic stimuli play an inhibitory role.
Referanslar
Rençber M. Ratlarda Rosmanrik Asitin Akut Pankreatit Üzerindeki Koruyucu Etkinliğinin İncelenmesi/ Dicle Üniversitesi Genel Cerrahi Uzmanlık Tezi,2021 Diyarbakır s:6
Brunıcardı F.C, Schwartz Cerrahinin İlkeleri 11. Baskı (çev ed: Özmen MM) , 33 s:1429 (çev:Kılıçturgay S, Taşar P), Güneş Kitabevi, Ankara 2021
Larsen WJ. Human embryology 2nd ed. New York: Churchill Livingstone Inc.,1997;235-238.
Jennings RE, Berry AA, Kirkwood-Wilson R, et al. Development of the human pancreas from foregut to endocrine commitment. Diabetes. 2013;62:3514–3522. A comprehensive study of early events in the human pancreas development. [PMC free article] [PubMed] [Google Scholar]
Brunıcardı F.C, Schwartz Cerrahinin İlkeleri 11. Baskı (çev ed: Özmen MM) , 33 s:1433 (çev:Kılıçturgay S, Taşar P), Güneş Kitabevi, Ankara 2021
Söker S, Aşır F Pankreas Embriyolojisi. In: Çocuk ve Ergenlerde Pankreas Hastalıkları (Editörler;Haspolat K. Y, Bilici S,Tüzün A,Aktar G) Orient yayınları Aralık 2019 s:11-13
JE. Skandalakis, Skandalakis Cerrahi Anatomi- Modern Cerrahinin Embriyolojik ve Anatomik Temelleri (Çeviri ed, Başaklar, A.Can), Ankara: Palme yayıncılık;2008, 21-1153
Özmen M.M. Pankreas Hastalıkları. In:Cerrahi Gastroenteroloji-ed; Değerli Ü, Erbil Y. Nobel Kitabevi, 8. Baskı;2011 20-s:255-266).
Polak M, Bouchareb-Banaei L, Schfarmann R, Czernichow P. Early pattern of differentiation in the human pancreas. Diabetes 2000;49:225-232
Debas HT. Molecular insights into the development of the pancreas. Am J Surg 1997;174:227-231
Ye F, Duvillie B, Scharfmann R. Fibroblast growth factors 7 and 10 are expressed in the human embryonic pancreatic mesenchyme and promote the proliferation of embryonic pancreatic epithelial cells. Diabetologia. 2005;48:277–281. [PubMed] [Google Scholar)
JE. Skandalakis, Skandalakis Cerrahi Anatomi- Modern Cerrahinin Embriyolojik ve Anatomik Temelleri (Çeviri ed, Başaklar, A.C.),Ankara: Palme yayıncılık;2008, 21-1153
Söker Sevda, Aşır Fırat Pankreas Embriyolojisi. In: Çocuk ve Ergenlerde Pankreas Hastalıkları (Editörler;Haspolat K. Y, Bilici S,Tüzün A,Aktar G) Orient yayınları aralık 2019 s:11-13
JE. Skandalakis, Skandalakis Cerrahi Anatomi- Modern Cerrahinin Embriyolojik ve Anatomik Temelleri (Çeviri ed, Başaklar, A.C.),Ankara: Palme yayıncılık;2008, 21-1153
JE. Skandalakis, Skandalakis Cerrahi Anatomi- Modern Cerrahinin Embriyolojik ve Anatomik Temelleri (Çeviri ed, Başaklar, A.C.),Ankara: Palme yayıncılık;2008, 21-1163
Surgical Anatomy and Tecnique Lee John Skandalakis,John E. Skandalakis, Panajiotis N. Skandalakis (çev. Ed:Seven R, Erbil Y, Değerli Ü) Nobel Kitabevi-2010 /İstanbul
O'Sullivan AW, Heaton N, Rela M. Pankreasın unsinat sürecinin kanseri: cerrahi anatomi ve klinikopatolojik özellikler. Hepatobiliyer Pankreat Dis Int. 2009; 8 :569-574. [ PubMed ] [ Google Akademik ]
Snell RD. Clinical anatomy by regions. 8.th ed. USA: Lippincott Williams&Wilkins, 2007;256-258
Brunıcardı F.C, Schwartz Cerrahinin İlkeleri 11. Baskı (çev ed: Özmen MM) , 33 s:1430 (çev:Kılıçturgay S, Taşar P), Güneş Kitabevi, Ankara 2021
Standring S. Gray’s Anatomi: the anatomical basis of clinical practice, 40th ed. UK: Churchill Livingstone Elsevier, 2008;1183-1190.
International Journal of Clinical Research 2014;2(2):77-82 Corresponding Author: Veli Çağlar Pancreas Anatomy and Variations Çağlar V(1) , Gönül Y(2) , Songur A(2)
Moore KL, Dalley FA. Clinically oriented anatomy, 4th ed. USA: Lippincott Williams&Wilkins, 1999;257- 261.
Skandalakis JE, Colborn GL, Pemberton LB, Skandalakis TN, Skandalakis LJ, Gray SW, The surgical anatomy of the spleen.Probl Gen Surg 7:1, 1990
Arıncı K, Elhan A. Anatomi, 1. cilt. 4. baskı. Ankara: Güneş Kitapevi, 2006; 261-265
Brunıcardı F.C, Schwartz Cerrahinin İlkeleri 11. Baskı (çev ed: Özmen MM) , 33 s:1432 (çev:Kılıçturgay S, Taşar P), Güneş Kitabevi, Ankara 2021
Surgical Anatomy and Tecnique Lee John Skandalakis,John E. Skandalakis, Panajiotis N. Skandalakis bölüm:9-352 (çev. Ed:Seven Rıdvan, Erbil Yeşim, Derğerli Ünal) Nobel Kitabevi-2010 /İstanbul
Delagrange AB,Barbin JY. Contribution a l’etude de la vascularisation arterille du pancreas.CR Assoc Anat 1966;135:297-306
Brunıcardı F.C, Schwartz Cerrahinin İlkeleri 11. Baskı (çev ed: Özmen MM) , 33 s:1433 (çev:Kılıçturgay S, Taşar P), Güneş Kitabevi, Ankara 2021
Topgül K, Yürüker SS, Genel Cerrahi (pankreas ;37-s:515). İstanbul Medikal Yayıncılık 2020/Eylül-İstanbul
Skandalakis JE,Gray SW,Rowe JS Jr,Skandalakis LJ. Surgical anatomy of the pancreas. Contemp Surg 1979;15;17-40.
Brunıcardı F.C, Schwartz Cerrahinin İlkeleri 11. Baskı (çev ed: Özmen MM), 33 s:1433 (çev:Kılıçturgay S, Taşar P), Güneş Kitabevi, Ankara 2021
International Journal of Clinical Research 2014;2(2):77-82 Corresponding Author: Veli Çağlar Pancreas Anatomy and Variations Veli Çağlar1, Yücel Gönül2, Ahmet Songur2
JE. Skandalakis, Skandalakis Cerrahi Anatomi- Modern Cerrahinin Embriyolojik ve Anatomik Temelleri (Çeviri ed, Başaklar, A.Can), Ankara: Palme yayıncılık;2008, 21-1191-1192
JE. Skandalakis, Skandalakis Cerrahi Anatomi- Modern Cerrahinin Embriyolojik ve Anatomik Temelleri (Çeviri ed, Başaklar, A.Can), Ankara: Palme yayıncılık;2008, 21-1191-1193
Havel PJ, Taborsky GJ, Jr. The contribution of the autonomic nervous system of glucagon anda insülin secretion during hypoglycemic stress. Endocr Rev. 1989;10:332-350.
