Pankreas Başı Tümörlerinde Cerrahi Tedavi
Özet
Pankreas, karın arka duvarında yer alan, retroperitoneal ve hayati fonksiyonlara sahip bir organdır. Pankreas kanseri, dünya genelinde yüksek mortalite oranlarıyla seyreden ve ölüm nedenleri arasında üst sıralarda yer alan bir malinitedir. Hastalık genellikle geç evrelerde epigastrik ağrı, sarılık ve kilo kaybı gibi nonspesifik belirtilerle ortaya çıkar; bu durum tanı anında vakaların büyük çoğunluğunun teknik olarak ameliyat edilemez olmasına yol açar. Tanı sürecinde ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi ve MR gibi görüntüleme yöntemleri ile CA 19-9 gibi laboratuvar bulguları kritik rol oynar. Tedavi yaklaşımı; cerrahi, kemoterapi ve radyoterapiyi kapsayan multidisipliner bir strateji gerektirir. Rezektabl tümörlerde en etkili yöntem cerrahi olup, pankreas başı yerleşimli kitlelerde "Whipple ameliyatı" (pankreatikoduodenektomi) standart küratif prosedürdür. Whipple operasyonunda pankreas başı, duodenum ve komşu organların bir kısmı blok halinde çıkarılırken, pilor koruyucu yaklaşımlar veya kronik pankreatite yönelik Beger ve Frey gibi organ koruyucu cerrahiler de alternatif teşkil eder. Ancak teknolojik gelişmelere ve cerrahi tekniklerdeki ilerlemelere rağmen, pankreas kanserinde uzun dönem sağkalım oranları hala istenilen düzeyde değildir; bu nedenle erken teşhis ve risk faktörlerinden kaçınma büyük önem taşımaktadır.
The pancreas is a vital retroperitoneal organ located on the posterior abdominal wall, and pancreatic cancer is a highly malignant disease with high mortality rates worldwide, ranking among the leading causes of cancer-related deaths. The disease usually manifests in late stages with nonspecific symptoms such as epigastric pain, jaundice, and weight loss, which results in the majority of cases being technically unresectable at the time of diagnosis. Imaging modalities such as ultrasonography, computed tomography, and MRI, along with laboratory findings like CA 19-9, play a critical role in the diagnostic process. The treatment approach requires a multidisciplinary strategy encompassing surgery, chemotherapy, and radiotherapy. Surgery remains the most effective method for resectable tumors, with the "Whipple procedure" (pancreaticoduodenectomy) serving as the standard curative intervention for masses located in the head of the pancreas. In the Whipple operation, the head of the pancreas, duodenum, and parts of adjacent organs are removed en bloc, while pylorus-preserving approaches or organ-preserving surgeries such as Beger and Frey for chronic pancreatitis constitute alternatives. Despite technological advancements and improvements in surgical techniques, long-term survival rates in pancreatic cancer are still not at the desired level; therefore, early diagnosis and avoidance of risk factors remain of paramount importance.
Referanslar
Skandalakis JE, Skandalakis PN, Skandalakis LJ. Surgical anatomy and technique; a pocket manual, 2nd ed. USA: Springer Science Inc., 2000;381-394.
Çağlar V. Multi-dedektör Bilgisayarlı Tomografi ile Pankreasta Yaşa Bağlı Hacimsel Değişikliklerin Stereolojik Yöntemle Tespiti ve Vücut Kompozisyonu ile Korelasyonu. Doktora tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyonkarahisar: Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2011;1-20
Smadja C, Blumgarth LH. The biliary tract and the anatomy of biliary exposure. In: Blumgarth LH, ed. Surgery of the liver and biliary tract. New York: Churchill-Livingstone, 1994;11-21.
Songur A, Çağlar V, Gönül Y, Özen OA. Safra kesesi ve safra yolları anatomisi. J Surg Arts 2009;2:1-8.
Gökmen FG. Sistematik anatomi. İzmir: Güven Kitabevi, 2003;8-10.
Moore KL, Dalley FA. Clinically oriented anatomy, 4th ed. USA: Lippincott Williams&Wilkins, 1999;257- 261.
Arıncı K, Elhan A. Anatomi, 1. cilt. 4. baskı. Ankara: Güneş Kitapevi, 2006; 261-265.
Daniel D. Von Hoff. Pancreatic Cancer: Harrison’s Principles of Internal Medicine 20th ed. Chapter 79, Mc Graw Hill Education: 2018; 591-596.
Fernandez-del Castillo C. Clinical maniffestations, diagnosis and staging of exocrine
Ilic M, Ilic I. Epidemiology of pancreatic cancer. World J Gastroenterol. 2016; 22:9694–705
International Agency for Research on Cancer, World Health Organization. Global Cancer Observatory 2018
T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık İstastistikleri Yıllığı 2018: 43.
Göral V. Pankreas kanseri: patogenez ve tanı. Güncel Gastroenteroloji Dergisi 2014; 18/4)
Gnoni A and et al. Carcinogenesis of pancreatic adenocarcinoma: precursor lesions. Int J Mol Sci 2013, Sep 30;14(10):19731-62.
Warshaw AL, Fernandez-del Castillo C. Pancreatic carcinoma. N Engl J Med 1992;326: 455-65.
Yamauchi FI, Ortega CD, Blasbalg R, Rocha MS, Jukemura J, Cerri GG. Multidetector CT evaluation of the postoperative pancreas. RadioGraphics 2012; 32: 743-64.
Prof.Dr.ErdoğanSözüer, Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı, http://www.sozuer.com/hastalikoku.aspx?hasta_id=109,(19.04.2013)
Hafezi-Nejad N, Fishman EK, Zaheer A. Imaging of post-operative pancreas and complications after pancreatic adenocarcinoma resection. Abdom Radiol 2016; 43: 476-88.
Bhosale P, Fleming J, Balachandran A, Charnsangavej C, Tamm EP. Complications of Whipple surgery: imaging analysis. Abdom Imaging 2013; 38: 273- 84
Sandrasegaran K, Maglinte DD, Howard TJ, Lappas JC. Surgery for chronic pancreatitis: cross-sectional imaging of postoperative anatomy and complications. AJR Am J Roentgenol 2005; 184: 1118
Morgan DE. Imaging after pancreatic surgery. Radiol Clin N Am 2012; 50: 529-45.
Seo JW, Hwang HK, Lee M, Kim KW, Kang CM, Kim MJ, et al. Normal Postoperative Computed Tomography Findings after a Variety of Pancreatic Surgeries. Korean J Radiol 2017; 18: 299-308
Hüttner FJ, Fitzmaurice C, Schwarzer G, Seiler CM, Antes G, Büchler MW, et al. Pylorus preserving pancreaticoduodenectomy (pp Whipple) versus pancreaticoduodenectomy (classic Whipple) for surgical treatment of periampullary and pancreatic carcinoma. Cochrane Database Syst Rev 2016; 2: CD006053
Gourgiotis S, Germanos S, Ridolfini MP. Surgical management of chronic pancreatitis. Hepatobiliary Pancreat Dis Int 2007; 6: 121-33.
