Pankreas Cerrahisinin Endokrin Komplikasyonları ve Tedavi Yöntemleri

Pankreas, hem egzokrin hem de endokrin fonksiyonları aracılığıyla glukoz metabolizmasını ve besin emilimini düzenleyen hayati bir organdır. İçerdiği yaklaşık 1 milyon Langerhans adacığı; insülin, glukagon ve somatostatin gibi kritik hormonları salgılayan farklı hücre tiplerinden oluşur. Pankreas rezeksiyonları, bu adacıkların kaybına yol açarak glukoz metabolizmasını bozar ve "Tip 3c" olarak sınıflandırılan yeni başlangıçlı diyabete (DM) neden olabilir. Yapılan cerrahinin türü ve endikasyonu diyabet gelişme riskini doğrudan etkiler; örneğin kronik pankreatit vakalarında veya total pankreatektomide risk çok daha yüksektir. Pankreatikoduodenektomi sonrası DM oranı %14,5 iken, distal pankreatektomide bu oran %31'e kadar çıkabilmektedir. Tanı aşamasında açlık kan şekeri ve HbA1c seviyeleri kritik rol oynar; bazı durumlarda oral glukoz tolerans testi gerekebilir. Cerrahi tekniklerdeki ilerlemeler mortaliteyi azaltsa da, operasyon sonrası gelişen endokrin yetmezlikler hastaların yaşam kalitesini ciddi şekilde etkilemektedir. Bu nedenle, rezeksiyon sonrası hastaların yaşam boyu düzenli klinik ve laboratuvar takibi, ketoasidoz gibi hayati risklerin önlenmesi ve erken tedavi için büyük önem taşır.

The pancreas is a vital organ that regulates glucose metabolism and nutrient absorption through its endocrine and exocrine functions, containing approximately one million islets of Langerhans that secrete critical hormones such as insulin, glucagon, and somatostatin. Pancreatic resections lead to a quantitative loss of these islets, disrupting glucose metabolism and potentially causing new-onset diabetes, classified as Type 3c, with the risk being particularly high in total pancreatectomies and chronic pancreatitis cases. Clinical data indicates that new-onset diabetes occurs in 14.5% of cases after pancreaticoduodenectomy and between 14-31% following distal pancreatectomy. Diagnosis relies on monitoring fasting blood glucose and HbA1c levels, as postoperative endocrine insufficiency and the risk of ketoacidosis significantly impact patients' quality of life. Despite advancements in surgical techniques reducing mortality, long-term clinical and laboratory follow-up remains essential for the early detection and medical management of these endocrine complications.