Geriatrik Hastalarda Pankreas Hastalıklarının Yönetimi
Özet
Pankreas, retroperitoneal yerleşimli, ekzokrin ve endokrin fonksiyonlara sahip hayati bir organdır. Yaşlanma süreciyle birlikte pankreasta atrofi, yağ infiltrasyonu ve kanal genişlemesi gibi yapısal değişiklikler görülse de organın fonksiyonel kapasitesi genellikle korunur. Ancak geriatrik popülasyonda akut ve kronik pankreatit, otoimmün pankreatit ve özellikle pankreas kanseri görülme sıklığı artmaktadır. Akut pankreatit yaşlılarda daha atipik semptomlarla seyredip yüksek mortalite riski taşırken, kronik vakalar genellikle idiopatik karakterdedir. Otoimmün pankreatit ise yüksek IgG4 düzeyleri ile karakterize olup kortikosteroid tedavisine hızlı yanıt verir. Pankreas kistleri 70 yaş üzerinde %8 oranında görülmekte ve müsinöz yapıda olanların erken teşhisi kanser önlemi açısından kritik önem taşımaktadır. Pankreas kanseri ileri yaş grubunda en yaygın ölüm nedenlerinden biri olup, cerrahi tedavi kararı kronolojik yaştan ziyade hastanın genel performansına ve sistemik rezervlerine göre verilmelidir. Ayrıca, yaşlılarda beslenme yetersizliği ve pankreas enzim eksikliği (PEY) yaşam kalitesini doğrudan etkileyen yaygın sorunlardır. Fekal elastaz-1 testi ile teşhis edilen PEY, uygun enzim replasman tedavisiyle yönetilebilir. Sonuç olarak, geriatrik hastalarda pankreas hastalıklarının yönetimi; eşlik eden hastalıklar, beslenme durumu ve atipik klinik sunumlar dikkate alınarak multidisipliner bir yaklaşımla sürdürülmelidir.
The pancreas is a vital organ located retroperitoneally with both exocrine and endocrine functions. Although structural changes such as atrophy, fatty infiltration, and ductal enlargement occur with aging, the functional capacity is generally preserved. However, the incidence of acute and chronic pancreatitis, autoimmune pancreatitis, and especially pancreatic cancer increases in the geriatric population. While acute pancreatitis in the elderly presents with atypical symptoms and carries a high mortality risk, chronic cases are often idiopathic. Autoimmune pancreatitis is characterized by high IgG4 levels and responds rapidly to corticosteroid treatment. Pancreatic cysts are observed in 8% of individuals over 70, and early diagnosis of mucinous types is critical for cancer prevention. Pancreatic cancer is a leading cause of death in older age groups, and surgical treatment decisions should be based on the patient's general performance and systemic reserves rather than chronological age. Additionally, malnutrition and pancreatic exocrine insufficiency (PEI) are common issues directly impacting quality of life in the elderly. PEI, diagnosed via the fecal elastase-1 test, can be managed with appropriate enzyme replacement therapy. Consequently, managing pancreatic diseases in geriatric patients requires a multidisciplinary approach, considering comorbidities, nutritional status, and atypical clinical presentations.
Referanslar
Hu JX, Zhao CF, Chen WB, et al. Pancreatic cancer: A review of epidemiology, trend, and risk factors. World J Gastroenterol 2021; 27: 4298-4321.
Çağlar V, Gönül Y, Songu A. Pankreas Anatomisi ve Varyasyonları. Int J of Clin Research. 2014: 2: 77- 82.
Akdeniz M, Kavukcu E, Teksan A. Yaşlanmaya bağlı fizyolojik değişiklikler ve kliniğe yansımaları. İzbırak G, editör. Birinci Basamakta Yaşlı Sağlığı. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2019. p.10-15.
Tüzün AE. Yaşlılık ve pankreas. Örmeci N, Abbasoğlu O, editör. Pankreas Hastalıkları. 1. Baskı. Ankara: Dünya Tıp kitabevi; 2016. p. 289-291.
Gül ŞK, Akmansu M. Yaşlı Hastalarda Nütrisyon Desteği Nasıl Olmalı? Turk J Oncol 2020;35(Supp 1):77–85.
Jones CM, Boelaert K. The Endocrinology of Ageing: A Mini-Review. Gerontology. 2015;61: 291-300.
Pereira SP, Oldfield L, Ney A, et al. Early detection of pancreatic cancer. Lancet Gastroenterol Hepatol. 2020;5:698–710.
Lillemoe KD. Pancreatic disease in the elderly. Surg Clin N Amer 1994; 74:317-344.
Lankisch PG, Schirren CA, Kunze E. Undetected fatal acute pancreatitis: why is the disease so frequently overlooked? American Journal of Gastroenterology 1991;86:322-326.
Nursal TZ, Hamaloğlu E. Yaşlılarda Gastrointestinal Sistem Cerrahisi. Geriatri 1999, 2: 22-25.
Brock C, Nielsen LM, Lelic D, et al. Pathophysiology of chronic pancreatitis. World J Gastroenterol 2013; 19: 7231-7240.
Braganza JM, Lee SH, McCloy RF, et al. Chronic pancreatitis. Lancet 2011; 377: 1184-1197.
Karaahmet F, Kekilli M. Kronik pankreatitte endoskopik tedavi: tek merkez sonuçları. Ortadoğu Tıp Dergisi 2018; 10: 343-347.
Dincer M, Karabulut K. Pankreas kistik tümörleri: Etiyoloji-epidemiyoloji-patofizyoloji. Karahan SR, Köse E, editörler. Pankreas Kistik Tümörleri Güncel Tanı ve Tedavi Yöntemleri. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021.p.1-4.
Lee KS, Sekhar A, Rofsky NM, et al. Prevalence of incidental pancreatic cysts in the adult population on MR imaging. Am J Gastroenterol 2010; 105: 2079–2084.
Gill Aj, Klimstra DS, Lam AK. Tumours of the pancreas. In: WHO Classification of Tumours. 5th ed. WHo Classification of Tumours Editorial Board, ed. Lyon: IARC Press; 2019. p.296.
Le H, Ziogas A, Rhee JM, et al. A population-based, descriptive analysis of malignant intraductal papillary mucinous neoplasms of the pancreas. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 2008; 17: 2737–2741.
Sakamoto T, Yagyu T, Uchinaka E, et al. The Prognostic Significance of Combined Geriatric Nutritional Risk Index and Psoas Muscle Volume in Older Patients With Pancreatic Cancer. BMC Cancer 2021; 21:342.
Başara BB, Güler C, Yentür GK. T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık İstatistikleri Yıllığı, 2013: Ankara, s. 32-33.
Sperti C, Moletta L, Pozza G. Pancreatic resection in very elderly patients: a critical analysis of existing evidence. World J Gastrointest Oncol 2017; 9 : 30-36.
Hu S, Chen L, Lin C, et al. The prognostic value of preoperative geriatric nutritional risk index in patients with pancreatic ductal adenocarcinoma. Cancer Manag Res. 2020;12:385–395.
Dominguez-Munoz JE, D Hardt P, Lerch MM, et al. Potential for screening for pancreatic exocrine insufficiencyusing the fecal elastase-1 test. Dig Dis Sci 2017;62:1119–1130.
Dominguez-Munoz JE, Hieronymus C, Sauerbruch T, et al. Fecal elastase test: evaluation of a new noninvasive pancreatic function test. Am J Gatroenterol 1995;90:1834–1837.
Bay F, Demir M. Yağlı pankreas. Ataseven H, editör. Pankreas ve Hastalıkları-II. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2018.p.39-41.
Ersoy Ö. Lipid metabolizma bozuklukları ve gastrointestinal sistem. Kızıltaş Ş, editör. Sistemik Hastalıklarda Gastrointestinal Sistem Tutulumu. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p.75-83.
