Afazide Nörolojik ve Nöropsikolojik Ek Bulgular
Özet
Afazi, beynin dil üretimi ve işlemleme bölgelerindeki hasarlar nedeniyle oluşan ve iletişim kısıtlılıklarına yol açan edinilmiş nörolojik bir bozukluktur. Bu durum sadece dil işlevlerini etkilemekle kalmayıp, hastalar ve bakım verenler üzerinde fiziksel, sosyal ve emosyonel düzeyde derin olumsuz etkiler yaratmaktadır. Bu çalışmada, afaziye eşlik eden komorbid nöropsikiyatrik bozukluklar kapsamlı şekilde ele alınmaktadır. En sık karşılaşılan nöropsikiyatrik durum inme sonrası depresyon olup, bunu anksiyete, apati, mani ve düşük oranda psikotik bozukluklar izlemektedir. DSM-5 ölçütlerine göre bu durumlar "Diğer Tıbbi Durumlara Bağlı Bozukluklar" kapsamında değerlendirilmektedir. Nöropsikiyatrik semptomların sıklığı ve şiddeti hastanın yaşı, cinsiyeti, eğitim düzeyi ve lezyon konumu gibi biyopsikososyal faktörlere bağlı olarak değişkenlik gösterir. Afazili bireylerin sosyal ortamlardan uzaklaşması ve motivasyon kaybı yaşaması günlük iletişimi zorlaştırmaktadır. Bu süreçte başarı sağlamak için hem hastanın hem de hasta yakınlarının farkındalık, psikolojik dayanıklılık ve empati becerilerinin geliştirilmesi kritik öneme sahiptir. Sonuç olarak, afazi rehabilitasyonunda hastaların etkin iletişim döngüsünde kalabilmesi amacıyla dil ve konuşma terapisinin yanı sıra psikoterapi ve ergoterapiyi de içeren bütüncül, multidisipliner bir yaklaşım benimsenmeli ve hasta yakınları da bu sürece aktif olarak dahil edilmelidir.
Aphasia is an acquired neurological disorder caused by damage to the brain regions responsible for language production and processing, leading to significant communication limitations. This condition not only impairs language functions but also exerts profound negative effects on patients and caregivers at physical, social, and emotional levels. This study extensively examines the comorbid neuropsychiatric disorders accompanying aphasia. The most frequently observed neuropsychiatric condition is post-stroke depression, followed by anxiety, apathy, mania, and low rates of psychotic disorders. According to DSM-5 criteria, these conditions are classified under "Disorders Due to Another Medical Condition". The frequency and severity of neuropsychiatric symptoms vary based on biopsychosocial factors such as the patient's age, gender, educational background, and lesion location. The tendency of individuals with aphasia to withdraw from social environments and experience a loss of motivation further complicates daily communication. In this process, fostering awareness, psychological resilience, and empathy skills in both patients and their relatives is of critical importance. In conclusion, to ensure that patients remain within the active daily communication cycle during aphasia rehabilitation, a holistic and multidisciplinary approach including psychotherapy and occupational therapy alongside speech and language therapy must be adopted, and caregivers must be actively supported within this program.
Referanslar
American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5thed.). Arlington, VA, 2013.
Baylor, C., Burns, M., Eadie, T., Britton, D., & Yorkston, K. (2011). A qualitative study of interference with communicative participation across communication disorders in adults. American Journal of Speech-Langauge Pathology, 20(4), 269–287. https://doi.org/10.1044/1058-0360(2011/10-0084)
Cahana-Amitay, D., Albert, M. L., Pyun, S.-B., Westwood, A., Jenkins, T., Wolford, S., & Finley,M. (2011). Language as a Stressor in Aphasia. Aphasiology, 25(2), 593–614. https://doi.org/10.1080/02687038.2010.541469
Chemerinski, E., & Robinson, R. G. (2000). The Neuropsychiatry of stroke. Psychosomatics,41(1): 5-14, ISSN 0033-3182, https://doi.org/10.1016/S0033-3182(00)71168-6.
Cruice, M., Worrall, L., &Hickson,L. (2010). Health-related quality of life in people with apha-sia: implications for fluency disorders quality of life research. J. Fluen. Disord, 35,173–189.
Davidson, B., Howe, T., Worrall, L., Hickson, L., & Togher, L. (2008). Social participation for older people with aphasia: The impact of communication disability on friendships. Topicsin Stroke Rehabilitation, 15(4), 325–340. https://doi.org/10.1310/tsr1504-325
Edelkraut, L., López-Barroso, D., Torres-Prioris, M.J., Starkstein, S.E., Jorge, R.E., Aloisi, J., Berthier, M.L., & Dávila, G. (2022). Spectrum of neuropsychiatric symptoms in chronic post-stroke aphasia. World J Psychiatry,12(3): 450-469 [DOI: 10.5498/wjp.v12.i3.450]
Harmon, T. G., Jacks, A., Haley, K. L., & Bailliard, A. (2020). How responsiveness from a communication partner affects story retell in aphasia: Quantitative and qualitative findings. American Journal of Speech-Language Pathology, 29(1), 142–156. https://doi.org/10.1044/2019_AJSLP-19-0091
Harmon, T.G. (2020). Everyday communication challenges in aphasia: descriptions of experiences and coping strategies. Aphasiology, 34(10): 1270-1290, DOI: 10.1080/02687038.2020.1752906
https://www.ninds.nih.gov/Disorders/All-Disorders/Aphasia-Information-Page#disorders-r3erişim tarihi 20 Mart 20202.
Le Dorze, G., Salois-Bellerose, É., Alepins, M., Croteau, C., & Hallé, M.-C. (2014). A description of the personal and environmental determinants of participation several years post-stroke according to the views of people who have aphasia. Aphasiology, 28(4), 421–439. https://doi.org/10.1080/02687038.2013.869305
Parr, S. (2007). Living with severe aphasia: Tracking social exclusion. Aphasiology, 21(1), 98123. https://doi.org/10.1080/02687030600798337
Shehata, G.A., Mistikawi, T., Risha, S.K., &Hassan H.S. (2015). The effect of aphasia upon personality traits, depression and anxiety among stroke patients. Journal of Affective Disorders, 172: 312-314, ISSN 0165-0327, https://doi.org/10.1016/j.jad.2014.10.027.
Simpson, J.R. (2014). DSM-5 and Neurocognitive Disorders. (2014). Journal of the American Academy of Psychiatry and the Law, 42 (2) 159-164.
Singh, T.D., Duffy, J.R., Strand, E.A., Machulda, M.M., Whitwell, J.L, & Josephs, K.A. (2015). Neuropsychiatric symptoms in primary progressive aphasia and apraxia of speech. Dement Geriatr Cogn Disord, 39: 228-238. doi: 10.1159/000369062
Zhao, F. Y., Yue, Y. Y., Li, L., Lang, S. Y., Wang, M. W., Du, X. D., Deng, Y. L., Wu, A. Q., & Yuan, Y. G. (2018). Clinical practice guidelines for post-stroke depression in China. Revista brasileira de psiquiatria (Sao Paulo, Brazil : 1999), 40(3), 325–334. https://doi.org/10.1590/1516-4446-2017-2343
