Hata Analizi
Özet
Edinilmiş dil bozukluklarından afazide gözlenen hata türleri; dilin farklı bileşenleri (fonolojik, morfolojik, semantik, sentaks) ve okuma-yazma (disleksi ve disgrafi) süreçleri açısından çeşitlilik göstermektedir. Fonolojik bozukluklar; yer değiştirme, atma ve ekleme içeren fonemik parafaziler, kelime ikameleri içeren sözel parafaziler ve anlamsız kelime üretimiyle karakterize neolojistik parafaziler olarak üç kategoride incelenir. Morfolojik ve sentaks hatalarında, Broca afazisi ile ilişkilendirilen telgrafik konuşma tarzındaki agrammatizm ile Wernicke afazisinde daha sık saptanan kelime/ek yer değiştirmeleri içeren paragrammatizm arasındaki klinik ayrımlar öne çıkmaktadır. İşitsel kavrayış ve adlandırma süreçlerindeki aksaklıkları yansıtan semantik hatalar, kelimeye veya anlama erişim zorluklarını içeren "dilimin ucunda" fenomeni ile açıklanmaktadır. Okuma süreçlerinde ortaya çıkan disleksi; yüzeysel, fonolojik ve derin disleksi şeklinde üçe ayrılırken, hastalar lezyon bölgelerine göre sözcükleri tanıma ve seslendirme güçlükleri yaşamaktadır. Yazma hataları ve disgrafi alanı ise harf seçimi veya hareketiyle ilgili motor planlama sorunlarını kapsayan allografik, apraksik, uzamsal ve merkezi (yüzeysel, fonolojik, derin, anlamsal) alt tiplere ayrılarak nörolojik mekanizmalarıyla değerlendirilmektedir.
The types of errors observed in aphasia, one of the acquired language disorders, vary in terms of different components of language (phonological, morphological, semantic, syntax) and reading-writing (dyslexia and dysgraphia) processes. Phonological disorders are examined in three categories: phonemic paraphasias involving substitution, deletion, and addition; verbal paraphasias involving word substitutions; and neologistic paraphasias characterized by meaningless word production. In morphological and syntax errors, clinical distinctions stand out between agrammatism, which features a telegraphic speech style associated with Broca's aphasia, and paragrammatism, which includes word/affix substitutions more frequently detected in Wernicke's aphasia. Semantic errors reflecting disruptions in auditory comprehension and naming processes are explained by the "tip-of-the-tongue" phenomenon, which involves difficulties in accessing words or meaning. Dyslexia occurring in reading processes is divided into three as superficial, phonological, and deep dyslexia, and patients experience difficulties in recognizing and vocalizing words depending on the lesion sites. Finally, the field of writing errors and dysgraphia is evaluated with its neurological mechanisms by being divided into allographic, apraxic, spatial, and central (superficial, phonological, deep, semantic) subtypes covering motor planning problems related to letter selection or movement.
Referanslar
Armağan, O. (2011). İnme sonrası afazi ve yaşam kalitesi. Türk Beyin Damar Hastalıkları Dergisi, 17,3; 89-94.
Armağan, O. (2011). İnme sonrası afazi ve Yaşam Kalitesi. Türk Beyin Damar Hastalıkları Dergisi, 89-94.
BALCI, A. (2007). Karşılaştırmalı eğitim sistemleri. PEGEM Yayınları Ankara.
Balcı, E. (2017). Dyslexia: definition, classification and symptoms. SDU International Journal of Educational Studies, 4,2; 166-180.
Baldo, J.V. Schwartz, S., Wilkins, D., Dronkers, N.F., (2006). Role of frontal versus temporal cortex in verbal fluency as revealed by voxel-based lesion symptom mapping, Journal of International Neuropsychology Society, 12,6; 896-900.
Binder, J. R., & Desai, R. H. (2011). The neurobiology of semantic memory. Trends in cognitive sciences, 15, 11; 527-536.
Brookshire, RH (2007). Introduction to neurogenic communication disorders (7thed.).St. Louis: Mosby, Inc.
Coltheart, M., (1980). Deep dyslexia: A review of the syndrome. In M. Coltheart, K. Patterson, & JC Marshall, (Eds.), Deep Dyslexia (pp. 22-47) . London: Routledge & Kegan Paul Ltd.
Damasio A.R. (1992). Aphasia. The New England Journal of Medicine. 326, 8; 531–9.
Damasio, H., Grabowski, T.J., Tranel, D., Ponto, L.L.B., Hichwa, R.D., Damasio, A.R., (2001). Neural correlates of naming actions and of naming spatial relations, Neuroimage, 13 ;6;, 1053-1064.
De Jong, N. H. (2016). Predicting pauses in L1 and L2 speech: The effects of utterance boun daries and word frequency. International Review of Applied Linguistics in Language Teaching, 54, 2; 113-132.
Goldenstein ve ark. (2004). Goldstein, B., Obrzut, J.E., John, C., Hunter, J.V., Armstrong, C.L., The impact of low-grade brain tumors on verbal fluency performance. J. Clin. Exp. Neuropsychol., 26 ,6; 750-758.
Goldstein, B., Obrzut, J.E., John, C., Hunter, J.V., Armstrong, C.L.(2004). The impact of low-grade brain tumors on verbal fluency performance. Journal of clinical and experimental Neuropsychology, 26,6; 750-758
Guardiola, J. G. (2001). The evolution of research on dyslexia. Anuario de psicologia, 32,1;, 3-30.
Henry, J.D., Crawford, J.R., Philips, L.H.(2004). Verbal fluency performance in dementia of the Alzheimer’s type: A meta-analysis, Neuropsychol., 42,9; 1212- 1222 .
Hillis, A. E. (2007). Aphasia: progress in the last quarter of a century. Neurology, 69(2), 200-213.
Hultquist, A. M. (2006). An introduction to dyslexia for parents and professionals. Jessica Kingsley Publishers.
Hymes D.(1972).Models of the interaction of language and social life. (Eds.) Gumperz J, Hymes D. Directions in Socilinguistics: The Ethnography of Communication. Newyork: Holt,Rinehart & Winston. impairment. Cambridge: Cambridge
Jefferies, E., & Lambon Ralph, M. A. (2006). Semantic impairment in stroke aphasia versus semantic dementia: a case-series comparison. Brain, 129, 8; 2132-2147.
Kargın, T., (1993). Afazi. Özel Eğitim Dergisi, 1,3; 18-22.
Korkut, F. (2005). Yetişkinlere yönelik iletişim becerileri eğitimi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,1 ,28;, 143-149.
Lambon Ralph, M. A. (2014). Neurocognitive insights on conceptual knowledge and its break down. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 369(1634),20120392.
Lambon Ralph, M. A., Sage, K., Jones, R. W., & Mayberry, E. J. (2010). Coherent concepts are computed in the anterior temporal lobes. Proceedings of the National Academy of Sciences, 107, 6; 2717-2722.
Laws, K.R., Duncan, A., Gale, T.M., (2010). “Normal” semantic-phonemic fluency discrepancy in Alzheimer’s disease? A meta-analytic study, Cortex, 46 ,5; 595- 601.
LoCastro, V. (2006). An Introduction to Pragmatics: Social Action for Language Teachers. USA: Michigan Press.
Medin, D. L., & Smith, E. E. (1981). Strategies and classification learning. Journal of Experimental Psychology: Human Learning and Memory, 7,4; 241.
Nelson HD, Nygren P, Walker M, Panoscha R. (2006). Screening for speech and language delay in preschool children: systematic evidence review for the US Preventive Services Task Force. Pediatrics. 117 ,2;, 298-319.
Öktem, A. (2019). Incorporating prosody into neural speech processing pipelines: Applications on automatic speech transcription and spoken language machine translation (Doctoral dissertation, Universitat Pompeu Fabra).
Perkins, M. R. (2007). Pragmatic
Pihlajamäki, M., Tanila, H., Hänninen, T., Könönen, M., Laakso, M., Partanen, K., Soininen, H., Aronen, H. J., (2000).Verbal fluency activates the left medial temporal lobe: A functional magnetic resonance imaging study, Annals of Neurology, 47,4; 470– 476.
Rosch, E. (1975). Cognitive reference points. Cognitive psychology, 7, 4; 532-547.
Tekin, E. (2007) Küçük Adımlar Gelişimsel Geriliği Olan Çocuklara Yönelik Erken Eğitim Programı Alıcı Dil Becerileri, Daktylos Yayınevi, İstanbul.
Topbaş, S.(2001). İletişim, dil ve konuşma: Temel Kavramlar.(Ed.) Topbaş S.Çocukta dil ve kavram gelişimi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları: 1318, AÖF:717, s:1-21.
Turk Dil Kurumu (2009) Turkçe Sözluk University Press.
Üstün, B. (2005). Çünkü iletişim çok şeyi değiştirir. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 8,2; 88-94.
Wilshire, B. (2010). Primal Roots of American Philosophy: Pragmatism, Phenomenology, and Native American Thought. Penn State Press.
