Sigara Bırakma ve Tütün Kontrolü
Özet
Sigara kullanımı başta kanser, kalp ve akciğer rahatsızlıkları olmak üzere birçok hastalığın temel nedenidir ve her yıl milyonlarca ölüme yol açmaktadır. Klinisyenler, sigara içen bireyleri rutin olarak belirlemek ve kanıta dayalı yöntemlerle destek sunmak için kritik bir role sahiptir. Bu kapsamda "Ask, Advise, Assess, Assist, Arrange" adımlarından oluşan 5A yaklaşımı veya daha kısa olan AAR modeli kullanılmaktadır. Tedavi sürecinde başarı oranını artırmak için davranışsal danışmanlık ile farmakoterapinin (vareniklin, bupropion veya nikotin replasman tedavisi) bir arada kullanılması önerilmektedir. Bırakma sürecinde hastaların nikotin yoksunluğu, kilo alımı ve çevresel tetikleyiciler gibi engelleri aşması için en az üç ay süreyle takip planlanmalı ve nüks riski yakından izlenmelidir. Kanser veya kardiyovasküler hastalığı olanlar ile psikiyatrik rahatsızlığı bulunan özel popülasyonlarda da doğru ilaç ve destek kombinasyonuyla başarılı sonuçlar elde edilebilmektedir.
Smoking is a primary cause of many diseases, particularly cancer, cardiovascular, and lung illnesses, leading to millions of deaths annually. Clinicians play a critical role in routinely identifying smokers and providing evidence-based support. In this context, the 5A approach (Ask, Advise, Assess, Assist, Arrange) or the shorter AAR model is utilized. To increase success rates in the treatment process, combining behavioral counseling with pharmacotherapy (varenicline, bupropion, or nicotine replacement therapy) is highly recommended. To help patients overcome barriers such as nicotine withdrawal, weight gain, and environmental triggers, a follow-up plan of at least three months should be scheduled, and the risk of relapse must be closely monitored. Successful outcomes can also be achieved in special populations, including individuals with cancer, cardiovascular disease, or psychiatric disorders, through the appropriate combination of medication and behavioral support.
Referanslar
Centers for Disease Control and Prevention: Health effects of cigarette smoking. Available at: http://www.cdc.gov/tobacco/data_statistics/fact_sheets/health_effects/effects_cig_smoking/index.htm (Accessed on August 23, 2019).
Steinberg MB, Schmelzer AC, Richardson DL, Foulds J. Tütün bağımlılığını kronik bir hastalık olarak tedavi etme durumu. Ann Intern Med 2008; 148:554.
ABD Önleyici Hizmetler Görev Gücü, Krist AH, Davidson KW, et al. Hamile Kişiler Dahil Yetişkinlerde Tütün Sigarasının Bırakılmasına Yönelik Müdahaleler: ABD Önleyici Hizmetler Görev Gücü Tavsiye Beyanı. JAMA 2021; 325:265.
2008 PHS Kılavuzu Güncelleme Paneli, İrtibat Kişileri ve Personel. Tütün kullanımı ve bağımlılığının tedavisi: 2008 güncellemesi ABD Halk Sağlığı Hizmeti Klinik Uygulama Kılavuzu yönetici özeti. Solunum Bakımı 2008; 53:1217.
Stead LF, Buitrago D, Preciado N, et al. Sigarayı bırakmak için doktor tavsiyesi. Cochrane Veritabanı Syst Rev 2013; :CD000165.
West R. Sigarayı bırakmak için bağımlılık ve motivasyonun değerlendirilmesi. BMJ 2004; 328:338.
Heatherton TF, Kozlowski LT, Frecker RC, Fagerström KO. Nikotin Bağımlılığı için Fagerström Testi: Fagerström Tolerans Anketinin bir revizyonu. Br J Addict 1991; 86:1119.
Hamile Kadınlar Dahil Yetişkinlerde Tütün Bırakma Müdahaleleri: ABD Önleyici Hizmetler Görev Gücü için Kanıt Güncellemesi, Patnode CD, Henderson JT, Melnikow J, ve diğerleri (Eds), Sağlık Araştırmaları ve Kalite Ajansı (ABD), 2021.
Solberg LI, Boyle RG, Davidson G, et al. Klinik ziyaretler sırasında hasta memnuniyeti ve sigarayı bırakma tartışması. Mayo Clin Proc 2001; 76:138.
DiClemente CC, Prochaska JO, Fairhurst SK, et al. Sigarayı bırakma süreci: önceden düşünme, tefekkür ve değişime hazırlık aşamalarının bir analizi. J Consult Clin Psychol 1991; 59:295.
Rigotti NA. Bırakmak için mücadele eden bir sigara içicisine yardım etme stratejileri. JAMA 2012; 308:1573.
Suls JM, Luger TM, Curry SJ, et al. Genç yetişkinler için sigarayı bırakma müdahalelerinin etkinliği: bir meta-analiz. Ben J Önceki Med 2012; 42:655.
Stead LF, Koilpillai P, Fanshawe TR, Lancaster T. Sigarayı bırakmak için kombine farmakoterapi ve davranışsal müdahaleler. Cochrane Veritabanı Syst Rev 2016; 3:CD008286.
Hartmann-Boyce J, Hong B, Livingstone-Banks J, et al. Sigarayı bırakmak için farmakoterapiye ek olarak ek davranışsal destek. Cochrane Veritabanı Syst Rev 2019; 6:CD009670.
Hamile Kadınlar Dahil Yetişkinlerde Tütün Sigarasının Bırakılmasına Yönelik Davranışsal ve Farmakoterapi Müdahaleleri: ABD Önleyici Hizmetler Görev Gücü Tavsiye Beyanı. Şu adresten erişilebilir: http://annals.org/article.aspx?articleid=2443060 (Erişim tarihi: 28 Ekim 2015).
Kotz D, Brown J, West R. "Gerçek dünyada" kullanılan sigara bırakma tedavilerinin etkinliğinin prospektif kohort çalışması. Mayo Clin Proc 2014; 89:1360.
Barua RS, Rigotti NA, Benowitz NL, et al. Tütün Bırakma Tedavisine İlişkin 2018 ACC Uzman Uzlaşı Kararı Yolu: Amerikan Kardiyoloji Koleji Görev Gücünün Klinik Uzman Uzlaşı Belgelerine İlişkin Bir Raporu. J Am Coll Cardiol 2018; 72:3332.
Livingstone-Banks J, Norris E, Hartmann-Boyce J, et al. Sigarayı bırakmak için nüks önleme müdahaleleri. Cochrane Veritabanı Syst Rev 2019; 2019.
Leone FT, Zhang Y, Evers-Casey S, et al. Tütün Bağımlı Erişkinlerde Farmakolojik Tedaviye Başlama. Resmi Amerikan Toraks Derneği Klinik Uygulama Kılavuzu. Am J Respir Crit Care Med 2020; 202:e5.
Ebbert JO, Hughes JR, West RJ, et al. Vareniklinin sigarayı bırakma yoluyla sigarayı bırakma üzerindeki etkisi: randomize bir klinik çalışma. JAMA 2015; 313:687.
Moore D, Aveyard P, Connock M, et al. Nikotin replasman tedavisinin etkinliği ve güvenliği, sigarayı bırakmak için azaltmaya yardımcı oldu: sistematik inceleme ve meta-analiz. BMJ 2009; 338:b1024.
Sigara İçmenin Sağlık Sonuçları—50 Yıllık İlerleme: Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (ABD) Genel Cerrahının Raporu.
Croyle RT, Morgan GD, Fiore MC. Kanser Bakımında Temel Bir Boşluğu Ele Almak - Onkoloji Hastalarının Sigarayı Bırakmasına Yardımcı Olan NCI Moonshot Programı. N Engl J Med 2019; 380:512.
Prochaska JJ. Sigara ve akıl hastalığı - bağlantıyı koparmak. N Engl J Med 2011; 365:196.
Cavazos-Rehg PA, Breslau N, Hatsukami D, et al. Sigarayı bırakmak, daha düşük duygudurum/anksiyete oranları ve alkol kullanım bozuklukları ile ilişkilidir. Psikol Med 2014; 44:2523.
Settle EC Jr. Bupropion sürekli salım: yan etki profili. J Clin Psikiyatri 1998; 59 Ek 4:32.
