Milli Kütüphane’de Bulunan Eski Harfli Türkçe Tıp Kitapları
Özet
Prof. Dr. Adnan Ataç ve Dr. Öğr. Üyesi Fuat İnce tarafından kaleme alınan ve Akademisyen Kitabevi tarafından yayımlanan Milli Kütüphane’de Bulunan Eski Harfli Türkçe Tıp Kitapları, Türk tıp ve kültür tarihine ışık tutan kapsamlı bir başvuru eseridir. 1727 yılında İbrahim Müteferrika ile başlayan Türkçe matbaacılık serüveni ve 1817'de yayımlanan ilk Türkçe tıp risalesinden itibaren Türkçe tıp eğitiminin yaygınlaşması, basılan tıp eserlerinin sayısını önemli ölçüde artırmıştır. Bu çalışma, 1 Kasım 1928 Harf Devrimi’ne kadar Arap harfleriyle basılmış Türkçe tıp kitaplarının en zengin koleksiyonuna ev sahipliği yapan Milli Kütüphane’deki verileri sistematik biçimde bir araya getirmektedir. Araştırma kapsamında kütüphanedeki yaklaşık 5.000 tıp fişi ve basılı kataloglar titizlikle taranıp incelenmiş, tekrarlayan kayıtlar ayıklanarak 1817-1928 yılları arasında basılmış toplam 882 tıp kitabının bilgisi elde edilmiştir. Eserde bu kitaplar yazar adına, kitap adına ve basım yıllarına göre sıralanarak her birinin yazarı, adı, basım yeri ve yılı, Milli Kütüphane yer numarası, sayfa sayısı ile ebat gibi teknik özellikleri detaylandırılmıştır. Tıp tarihi, eczacılık ve Türk matbuat tarihi alanında çalışan araştırmacılar için vazgeçilmez bir rehber niteliğinde olan bu eser, basılı tıbbi mirasımızı geleceğe taşımaktadır.
Authored by Prof. Dr. Adnan Ataç and Asst. Prof. Dr. Fuat İnce and published by Akademisyen Kitabevi, Ottoman-Script Turkish Medical Books in the National Library is a comprehensive reference work shedding light on Turkish medical and cultural history. Beginning with Ibrahim Muteferrika in 1727 and the expansion of Turkish medical education following the first Turkish medical pamphlet published in 1817, the production of printed medical literature grew significantly. This study systematically compiles data from the National Library, home to the largest collection of Ottoman-script (Arabic-letter) Turkish medical books printed prior to the Alphabet Reform on November 1, 1928. Through meticulous research analyzing approximately 5,000 medical index cards and multi-volume catalogues, duplicate records were eliminated to identify a total of 882 medical books published between 1817 and 1928. The volume organizes these works by author, title, and publication year, detailing key technical specifications for each entry including author name, book title, date and place of publication, National Library call numbers, page counts, and dimensions. Serving as an essential guide for researchers in the history of medicine, pharmacy, and Turkish printing, this work preserves our printed medical heritage for future generations.
Referanslar
ADIVAR, A. A. Osmanlı Türklerinde İlim, İstanbul, 1982.
AKYÜZ, Y. Türk Eğitim Tarihi, Ankara, 1989.
ASIMOV, I. Asimov’s Biographical Encyclopedia of Science and Technology, 2. bs., London and Sydney, 1978.
BAYTOP, T. Eczacı Hocalar - Türkiye Eczacılar Almanağı 55, İstanbul, 1985.
BAYTOP, T. Türk Eczacılık Tarihi, İ.Ü. Yayınları No: 3358, İstanbul, 1985.
DİNÇ, G . Arap Harfleri İle Türkçe Basılmış Tıbbi Süreli Yayınlar Üzerine Bir İnceleme, I ve II, Tıp Tarihi Araştırmaları, Sayı: 4 ve 5, İstanbul, 1993.
ERDEN, F. Türk Hekimleri Biyografisi, İstanbul, 1948.
ERGİN, O. Türk Maarif Tarihi, İstanbul, 1977 Eski Harfli Türkçe Süreli Yayınlar Toplu Kataloğu, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Milli Kütüphane Başkanlığı Yayınları,Ankara, 1987.
GARRISON, H. F. History of Medicine, 4. bs., Philadelphia and London, 1929.
GAZİ AHMET MUHTAR PAŞA Takvimü’s-Sinin, Hazırlayan: Dağlı Y., Pehlivanlı H., Ankara, 1993.
HATEMİ, H. H. Dr. Kasımİzzettin’in “Kolera ve Mekke’de Hijyen” adlı Fransızca Eseri, Tıp Tarihi Araştırmaları, Sayı: 2, İstanbul, 1988.
KAZANCIGİL, A., SOLOK, V. Türk Bilim Tarihi Bibliyografyası, (1850 - 1981), İstanbul, 1981.
KAZANCIGİL, A., SOLOK, V. Türk Tıp ve Tabii İlimler Tarihi Bibliyografyası, (1923 - 1973), İstanbul, 1973 Milli Kütüphanede Mevcut Olan Arap Harfli Türkçe Kitapların Muvakkat Kataloğu, 8 Cilt, Ankara, 1964-1968.
ÖMER, B. Nevsâl-i Afiyet, Alem Matbaası, İstanbul, 1315.
ÖZEGE, S. Bağış Kitapları Kataloğu, Hazırlayan: Ali Bayram, M. Sadi Çöğenli, 4 Cilt, A.Ü. Yayını No: 2-4, Erzurum, 1-2. c: 1978, 3-4. c: 1980.
ÖZEGE, S. Bağış Kitapları Ek Kataloğu, Cilt: 5, Atatürk Üniversitesi Basımevi, Erzurum, 1973.
ÖZEGE, S. M. Eski Harflerle Basılmış Türkçe Eserler Kataloğu, İstanbul, 1. c: 1971, 2. c: 1973, 3.c 1975, 4. c: 1977, 5. c: 1979.
REMZİ, A. Miftâh-ül Kütüp ve Esâmî-i Müellifin Fihristi, İstanbul, 1346.
SAĞLAM, T. S. Nasıl Okudum, İstanbul, 1981.
SÖZEN, N. Türk Kulak, Burun, Boğaz Bibliyografyası, 1876 - 1978, Ý.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Yayınları, Rektörlük No: 2545, Dekanlık No: 58, İstanbul, 1978.
TAHİR, B. M. Osmanlı Müellifleri, Matbaa-i Âmire, İstanbul, 1-2. c: 1333, 3. c: 1342.
TAHSİN, R. Tıp Fakültesi Tarihçesi (Mir’at-ı Mekteb-i Tıbbiye), Eklerle Yayınlayan: Kazancıgil, A., İstanbul, 1991 Türkiye Basmaları Toplu Kataloğu, Arap Harfli Türkçe Eserler (1729 - 1928), Ankara, 1990.
UNAT, E. K. Osmanlı İmparatorluğunda Bakteriyoloji ve Viroloji, İ.Ü. CerrahpaşaTıp Fakültesi Yayınları: Rek. No: 1568, Dek. No: 4, İstanbul, 1970.
UNAT, E. K. Bakteriyolog Dr. Hasan Zühtü Nazif Bey (1861 - 1897), Tıp Tarihi Araştırmaları, Sayı:3, İstanbul, 1989.
UNAT, E. K. 50 Yıl Önce Ölen 8 Büyük Türk Hekimi İçin Anma Töreni Kitabı, İstanbul, 1986.
UNAT, F. R. Hicri Tarihleri Miladi Tarihe Çevirme Kılavuzu, Ankara, 1974.
UZLUK, F. N. Hekimbaşı Mustafa Behçet Efendi’nin Bilinmeyen Bir Eseri, A.Ü. Tıp Fak. Mecmuası, Cilt: 3, Sayı: 11, Ankara, 1970.
ÜNVER, S. İsmail Saib Efendi Hoca (1871 - 1940) ve Tıp Tarihimiz, Türk Tıp Tarihi Arşivi, Cilt: 4, No: 16, İstanbul, 1940.
YILDIRIM, N. Türkçe Basılı İlk Tıp Kitapları Hakkında, Journal of Turkish Studies, Vol.:3, Cambridge, 1979.
Yayınlanan
Lisans
LisansBu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb.) Akademisyen Kitabevine ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceca Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Yayınevi ilgili yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.
