Radyasyon Maruziyeti Farkındalığı ve Son Sınıf Tıp Öğrencileri Üzerinden Oluşturulması
Özet
Tıbbi tanı ve tedavi süreçlerinde vazgeçilmez bir yere sahip olan iyonize radyasyon, doza ve maruziyet süresine bağlı olarak insan sağlığı üzerinde ciddi biyolojik riskler barındırmaktadır. Son yıllarda özellikle bilgisayarlı tomografi ve nükleer tıp uygulamalarındaki artışla birlikte kolektif radyasyon dozlarında muazzam bir yükseliş gözlenirken, birçok hekimin ve tıp öğrencisinin bu maruziyet oranlarını ve sekonder kanser gibi potansiyel riskleri hafife aldığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda, geleceğin hekimleri olan son sınıf tıp öğrencilerinin radyasyon güvenliği ve ALARA prensipleri konusundaki farkındalığını artırmak büyük önem taşımaktadır. Klinik radyoloji müfredatının tıp eğitimine entegre edilmesi, öğrencilerin bilgi düzeylerini anlamlı derecede artırarak gereksiz tetkik taleplerini azaltmakta ve hem hasta hem de toplum sağlığını korumada kritik bir rol oynamaktadır. Ayrıca kaplıcalar ve içme suları gibi daha az bilinen doğal background radyasyon kaynakları hakkında da farkındalık oluşturulması gerekmektedir.
Ionizing radiation plays an indispensable role in diagnostic and therapeutic medical procedures, yet it poses significant biological risks to human health depending on the exposure dose and duration. Recent decades have witnessed a dramatic increase in collective radiation doses, primarily driven by the rising utilization of computed tomography (CT) and nuclear medicine. Despite this trend, a substantial knowledge gap exists as healthcare professionals and medical students frequently underestimate exposure levels and associated risks, such as secondary malignancies. Consequently, fostering radiation awareness among final-year medical students through structured clinical radiology curricula is vital, as evidenced by significant awareness improvements in educated cohorts. Adhering to the ALARA principle and understanding natural background radiation sources, such as thermal springs and drinking water, remain essential steps toward mitigating unnecessary exposure and safeguarding public health.
Referanslar
Belpomme D, Hardell L, Belyaev I, et al. Thermal and non-thermal health effects of low intensity non-ionizing radiation: An international perspective. Environmental pollution. 2018;242:643-658.
Scali E, Mayo J, Nicolaou S, et al. Senior medical students’ awareness of radiation risks from common diagnostic imaging examinations. Canadian medical education journal. 2017;8(4):e31.
Mettler Jr FA, Thomadsen BR, Bhargavan M, et al. Medical radiation exposure in the US in 2006: preliminary results. Health physics. 2008;95(5):502-507.
Kase KR. Radiation protection principles of NCRP. Health physics. 2004;87(3):251-257.
Charles MW. ICRP Publication 103: Recommendations of the ICRP. Oxford University Press; 2008.
Smith J, Simmonds J. The methodology for assessing the radiological consequences of routine releases of radionuclides to the environment used in PC-CREAM 08: Health Protection Agency Didcot, UK; 2009.
Ajayi I, Ajayi O. Estimation of absorbed dose rate and collective effective dose equivalent due to gamma radiation from selected radionuclides in soil in Ondo and Ekiti State, south-western Nigeria. Radiation protection dosimetry. 1999;86(3):221-224.
Chen C-J, Weng P-S, Chu T-C. Evaluation of natural radiation in houses built with black schist. Health physics. 1993;64(1):74-78.
Vennart J. The 1990 recommendations of the international commission on radiological protection. Journal of Radiological Protection. 1991;11(3):199.
Shahbazi-Gahrouei D, Gholami M, Setayandeh S. A review on natural background radiation. Advanced biomedical research. 2013;2.
Ródenas C, Gómez J, Soto J, et al. Natural radioactivity of spring water used as spas in Spain. Journal of Radioanalytical and Nuclear Chemistry. 2008;277(3):625-630.
Dirican A, Kaya Hİ, Uzun SK, et al. Türkiye'deki kaplıca tesislerinde radyoaktivite düzeyinin araştırılması ve toplam etkin doz değerlendirilmesi. 2014.
Özdemir F. Konyanın termal sularında Rn-222 konsantrasyonu değişimlerinin incelenmesi: Fen Bilimleri Enstitüsü; 2018.
Camgöz B, Saç MM, Bolca M, et al. Termal suların radyoaktivite ve kimyasal içeriklerinin incelenmesi; İzmir, Seferihisar bölgesi örneği. Ekoloji. 2010;19(76):78-87.
Kurumu)’ndan SBTHS. İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte, Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 2013 [Available from: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/03/20130307-7.htm.
25657 RGS. Doğal Mineralli Sular Hakkında Yönetmelik 2004 [Available from: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4821&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5.
Watch F. Uran in Mineralwasser (Maden suyunda uranyum) 2009 [Available from: https://www.foodwatch.org/uploads/media/Uran-in-Mineralwasser_20090518_01.pdf.
Atakan Y. Radyasyon ve sağlığımız?: Nobel; 2014.
We Used to Put Radium in Coffee [Internet]. 2012. Available from: https://www.theatlantic.com/health/archive/2012/10/we-used-to-put-radium-in-coffee/263408/.
Vikipedi öa. Radyum Kızları. 2021.
Robison RF. US Radium and Uranium Sales. Mining and Selling Radium and Uranium: Springer; 2015. p. 133-160.
Gunderman RB, Gonda AS. Radium girls. Radiological Society of North America; 2015. p. 314-318.
Mukherji A, Gupta T, Agarwal JP. Time, distance, shielding and ALARA; drawing similarities between measures for radiation protection and Coronavirus disease pandemic response. Indian journal of cancer. 2020;57(2):221.
Kim JH. Three principles for radiation safety: time, distance, and shielding. The Korean journal of pain. 2018;31(3):145.
Ekinci M. Sağlık çalışanlarının radyasyon tutumunu belirleme ölçeği geliştirme ve uygulama çalışması: Fen Bilimleri Enstitüsü; 2019.
Shiralkar S, Rennie A, Snow M, et al. Doctors' knowledge of radiation exposure: questionnaire study. Bmj. 2003;327(7411):371-372.
Quinn A, Taylor C, Sabharwal T, et al. Radiation protection awareness in non-radiologists. The British journal of radiology. 1997;70(829):102-106.
Tavakoli M, Seylanıan Tf, Saadat Js. Knowledge of medical students on hazards of ionizing radiation. 2003.
Syed Mohamed M, Qamar A, Nighat N. Knowledge about ionising and non-ionising radiation among medical students. 2008.
O’Sullivan J, O’Connor OJ, O’Regan K, et al. An assessment of medical students’ awareness of radiation exposures associated with diagnostic imaging investigations. Insights into imaging. 2010;1(2):86-92.
Desmond AN, O’Regan K, Curran C, et al. Crohn’s disease: factors associated with exposure to high levels of diagnostic radiation. Gut. 2008;57(11):1524-1529.
de González AB, Mahesh M, Kim K-P. Projected cancer risks from computed tomographic scans performed in the United States in 2007. Journal of Vascular Surgery. 2010;51(3):783.
org ESoRcm. Summary of the European Directive 2013/59/Euratom: essentials for health professionals in radiology. Insights into imaging. 2015;6:411-417.
Balsak H. Radyoloji çalışanlarının tanı amaçlı kullanılan radyasyonun, zararlı etkileri hakkında bilgi, tutum ve davranışları: Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2014.
Palaci H, Günay O, Yarar O. Türkiye’deki radyasyon güvenliği ve koruma eğitiminin değerlendirilmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi. 2014(14):249-254.
Koçyiğit A, Furkan K, Çetin T, et al. Radyolojik tetkikler sırasında maruz kalınan radyasyon hakkında sağlık personelinin bilgi düzeyleri. Pamukkale Tıp Dergisi. 2014(2):137-142.
Wong C, Huang B, Sin K, et al., editors. A questionnaire study assessing physicians, radiologists and interns' knowledge and practice pertaining to radiation doses of radiological examinations2011: European Congress of Radiology-ECR 2011.
Arslanoglu A, Bilgin S, Kubali Z, et al. Doctors' and intern doctors' knowledge about patients' ionizing radiation exposure doses during common radiological examinations. Diagnostic and Interventional Radiology. 2007;13(2):53.
