İstatistiksel Bakış ile Vitaminler
Özet
Vitaminler vücut fonksiyonlarının kararlı çalışması, bağışıklık sisteminin güçlendirilmesi ve kronik hastalıklardan korunmak için hayati önem taşırken, eksiklikleri özellikle yaşlılarda ve çocuklarda ciddi klinik sorunlara yol açmaktadır. D vitamini eksikliği kas-iskelet sistemi zayıflığı, yaşam kalitesinde düşüş ve kanser riski ile doğrudan ilişkilendirilmekte; ideal serum düzeylerinin korunması pek çok hastalıktan koruyucu etki sağlamaktadır. Çocuklarda büyüme ve akademik başarı için B12 ve A vitaminleri kritik rol oynarken, COVID-19 gibi viral enfeksiyonlara karşı direnç oluşturmada A, C ve D vitaminlerinin yeterli düzeyde tutulması önerilmektedir. Genel sağlığı korumak adına vitaminlerin öncelikle doğal besinler ve güneş ışığı yoluyla alınması, takviye kullanımının ise mutlaka uzman kontrolünde yapılması gerekmektedir.
Vitamins are essential for steady body functions, immune system support, and prevention of chronic diseases, whereas their deficiency leads to serious clinical issues, particularly in the elderly and children. Vitamin D deficiency is directly linked to musculoskeletal weakness, reduced quality of life, and cancer risk, while maintaining ideal serum levels provides protective effects against many illnesses. B12 and A vitamins play a critical role in growth and academic success in children, and keeping adequate levels of A, C, and D vitamins is recommended to build resistance against viral infections like COVID-19. To maintain overall health, vitamins should primarily be obtained through natural foods and sunlight, and any supplement use must be conducted under expert supervision.
Referanslar
Thomas DR. Vitamins İn Aging, Health, And Longevity. Clinical Interventions in Aging. 2006;1:81-91.
Cankurtaran M, Kızılarslanoğlu MC. Yaşlılarda Akılcı İlaç Kullanımı Yönünden Vitaminlere Genel Bir Bakış. Türkiye Akılcı İlaç Kullanımı Bülteni. 2015; 2(7):1-15.
Strain JJ. Optimal Nutrition. Proceedings of the Nutrition Society. 1999;58:395-396.
Yücecan S. Fonksiyonel Besinler ve Bilimsel Yaklaşımlar. 8. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi, Kongre Kitabı 1, Dicle Üniversitesi Basımevi. 2002;94-100.
Reginster JY. The High Prevalence Of İnadequate Serum Vitamim D Levels And İmplications For Bone Health. Current Medical Research and Opinion. 2005;21(49):579-585.
Montero-Odasso M, Duque G. Vitamin D İn The Aging Musculoskeletal System: An Authentic Strength Preserving Hormone. Molecular Aspects of Medicine. 2005;26(3):203-219.
Devrimsel G, Türkyılmaz A, Kırbaş A. Premenopozal Kadınlarda D Vitamini Yetersizliğinin Yaşam Kalitesine Etkisi. Kocatepe Tıp Dergisi. 2014;15(3):251-255.
Lavie CJ, Lee JH, Milani RV. Vitamin D and Cardiovascular Disease. Journal of the American College of Cardiology. 2011;58(15):1547-1556.
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanlığı D Vitamini Eksikliği Önleme ve Kontrol Programı, Şubat 2018. [Online]. https://hsgm.saglik.gov.tr [Accessed: 03.09.2021].
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Gebelere D Vitamini Destek Programı Rehberi, 25.04.2011. [Online]. https://www.saglik.gov.tr/TR,11161/gebelere-d-vitamini-destek-programi-rehberi.html [Accessed: 03.09.2021].
Demir D, Dinçer H, Kuday H. COVID-19’da D Vitamininin ve Eczacının Rolü. Journal of Medical Sciences. 2021;2(4):20-37.
Kılıç E, Şanlıer N. Üç Kuşak Kadının Beslenme Alışkanlıklarının Karşılaştırılması. Kastamonu Eğitim Dergisi. 2007;15(1):31-44.
Türker A, Yüksel O. Beslenmede Vitaminlerin Önemi. Beslenme ve Obezite. 2020;7-32.
Group W. The development of the World Health Organization quality of life assessment instrument (the WHOQOL), in Quality of life assessment: international perspectives. Springer. 1994;41-57.
Zittermann A. Vitamin D İn Preventive Medicine: Are We İgnoring The Evidence? British Journal of Nutrition. 2003;89(5):552-572.
Balcancı O. D Vitamin Düzeyinin Denge Ve Düşme Riski Üzerine Etkisinin Değerlendirilmesi. Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Uzmanlık Tezi.2019;1-102.
Carr JA, Gibson B, Robinson PG. Measuring Of Life İs Quality Of Life Determined By Expectations Or Experience. BMJ. 2001;322:1240-1243.
Gandek B, Sinclair SJ, Kosinski M et al. Psychometric Evaluation Of The SF-36 Health Survey İn Medicare Managed Care. Health Care Financing Review. 2004;25(4):5-25.
Motsinger S, Lazovich D, MacLehose RF et al. Vitamin D İntake And Mental Health-Related Quality Of Life İn Older Women: The Lowa Women’s Health Study. Maturitas. 2012;71(3):267-273.
İnci K. D Vitamini Eksikliği Olan Kişilerde Tedavinin Lipid Parametreleri, İnsülin Direnci, Vücut Kompozisyon Ölçümleri, Kas Gücü, Yaşam Kalitesi Ve Depresyon Üzerine Etkisi. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Uzmanlık Tezi. 2014;1-75.
Küçük SC. 50 Yaş ve Üzeri Kadınlarda D Vitamini Ve Probiyotik Takviye Edilmiş Yoğurdun Günlük Tüketiminin Yaşam Kalitesi, Depresyon, Antropometrik Ölçümler Ve Bazı Kan Parametreleri Üzerine Etkisi. Uludağ Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi. 2019;1-178.
Bischoff-Ferrari HA. Relevance Of Vitamin D İn Muscle Health. Rev Endocr Metab Disord. 2012;13:71-77.
Holick MF. Vitamin D: Extraskeletal Health. Rheum Dis Clin North Am. 2012;38:141-160.
Fidan F, Alkan BM, Tosun A. Çağın Pandemisi: D Vitamini Eksikliği ve Yetersizliği. Türk Osteoporoz Dergisi. 2014;20:71-74.
Namdar N, Arıkan i. Alopesi Areata ve Vitiligo Hastalarında D Vitamini Düzeyinin Yaşam Kalitesi ile İlişkisi. Turk Journal Osteoporos. 2019;25:35-39.
Yavuz D, Mete T, Yavuz R, et al. D Vitamini, Kalsiyum & Mineral Metabolizması, D Vitaminin İskelet Dışı Etkileri ve Kronik Böbrek Yetmezliğinde Nutrisyonel D Vitamini Kullanımı. Ankara Medical Journal. 2014;14(4):162-171.
Başaran S, Güzel R, Benlidayı İ, et al. Osteoporozda Vitamin D Düzeyinin Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi. Osteoporoz Dünyasından. 2006;12(2):35-38
Vural H. Fibromiyalji Sendromlu Ve Romatoid Artritli Hastalarda D Vitamini Düzeylerinin Yaşam Kalitesine Etkisinin Karşılaştırılması. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Uzmanlık Tezi. 2019; 1-92.
Hepgüler S. Yaşlı Osteoporozunda D Vitamininin Rolü-Tanı Ve Tedavi. Osteoporoz Dünyasından. 2010; Özel Sayı.
Akpınar P, İçağasıoğlu A. D Vitamininin Yaşam Kalitesi İle İlişkisi. Türk Osteoporoz Dergisi.2012;18:13-18.
Akyol A, Bilgiç P, Ersoy G. Fiziksel Aktivite, Beslenme Ve Sağlıklı Yaşam. T.C. Sağlık Bakanlığı. 2008;729:3-24.
Memorial. Okul Başarısı için Çocuklara Vitamin Takviyesi Gerekli mi? [Online]. https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberi/okul-basarisi-icin-cocuklara-vitamin-takviyesi-gerekli-mi [Accessed: 02.02.2022].
İbn-i Sina Hastanesi. Çocuklarda Görülen Vitamin Eksiklikleri. [Online].http://www.ibnisinahastanesi.com.tr/ibni-sina-sosyal/cocuklarda-gorulen-vitamin-eksiklikleri [Accessed: 02.02.2022].
World Health Organization. Global Prevalence of Vitamin a Deficiency in Populations at Risk 1995-2005: WHO Global Database on Vitamin a Deficiency. Geneva: World Health Organization. 2009:68.
Yazıcı S, Çelik T, Seyrek K. Çocukluk Çağında Anemi Sıklığı. İzmir Dr.Behçet Uz Çocuk Hastalıkları Dergisi. 2012;2:6-9.
Houston DK, Johnson MA, Nozza RJ, et al. Age-Related Hearing Loss, Vitamin B-12, And Folate İn Elderly Women. American Journal of Clinical Nutrition. 1999;69:564.
Çakıroğlu FP, Haklı G. Yaşlıların Kardiyovasküler Hastalıklara İlişkin Beslenme Bilgileri Ve Alışkanlıklarının İncelenmesi. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi. 2009;(2):89-104.
UpToDate. Vitamin Supplementation İn Disease Prevention. [Online]. https://www.uptodate.com/contents/vitamin-supplementation-in-disease-prevention [Accessed: 27.01.2022].
Akkan AG. Vitaminler. Akılcı İlaç Sempozyumu; İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri, 1999.
Park S, Johnson M, Fischer, JG. Vitamin And Mineral Supplements: Barriers And Challenges For Older Adults. Journal of Nutrition for the Elderly. 2008;27(3-4):297-317.
Kılıç N, Demir G, Çalışkan Ç. Kronik Hastalığı Olan Yaşlılarda Vitamin Ve Mineral Kullanım Özelliklerinin Belirlenmesi. Elderly Issues Research Journal (Eırj).2020;13(2), 123-130.
Otten JJ, Hellwig JP, Meyers LD. The Essential Guide to Nutrient Requirements. Washington DC: The National Academies Press. 2006; 530-541.
Tufan A. Yaşlılıkta Vitamin ve Eser Elementlerin Akılcı Kullanımı. Türkiye Klinikleri J Geriatr-Special Topics. 2016;2(2):77-80.
Wesa KM, Segal NH, Cronin AM, et al. Serum 25-Hydroxy Vitamin D and Survival in Advanced Colorectal Cancer: A Retrospective Analysis. Nutrition and Cancer. 2015;(67):424-430.
Holick MF. Vitamin D: A D-Lightful Health Perspective. Nutrition Review. 2008;(66):182-94.
Alptekin İM. Anti-Kanser Etkiler Işığında D Vitamini ve Kanser. ACU Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017;2:70-74.
Zhang L, Wang S, Che X, et al. Vitamin D And Lung Cancer Risk: A Comprehensive Review And Meta- Analysis. Cell Physiol Biochem. 2015;36:299-305.
Grant WB, Holick MF. Benefits And Requirements Of Vitamin D For Optimalhealth: A Review. Alternative Medicine Review. 2005;10:94-111.
Sert H, Çetinkaya S, Aygin D. D Vitaminin Obezite, Diabetes Mellitus, Hipertansiyon ve Kanser İle İlişkisi. Journal of Human Rhythm. 2015;1(4):143-149.
Özkan B, Döneray HD. Vitamininin İskelet Sistemi Dışı Etkileri. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi.2011;54:99-119.
Aksu BM, Sarıyer ET. Kolorektal Kanser ve D Vitamini. Journal of Health Services and Education. 2020;4(2):39-44.
Kaya A. Meme Kanseri Hastalarının Kemoterapi Sürecinde Beslenme Durumu, Bazı Biyokimyasal Parametreler Ve Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi. 2019;1-129.
Holick MF. Vitamin D Deficiency Medical Progress. N Engl J Medicine. 2007;(357):266-281.
Norman AW, Bouillon R. Vitamin D Nutritional Policy Needs A Vision For The Future. Exp Biol Med. 2010;235(9):1034-1045.
Giovannucci E, Liu Y, Rimm EB, et al. Prospective Study Of Predictors Of Vitamin D Status And Cancer İncidence And Mortality İn Men. J Natl Cancer Inst. 2006;98(7):451-459.
Tanyıldız HG, Yavuz G, Ünal E, et al. Tanı Anında Vitamin D Eksikliği Saptanan Kanser Hastalarının Vitamin D Düzeyleri ve Vitamin D Eksikliği Etiyolojilerinin Araştırılması. Van Tıp Dergisi. 2019;26(1):24-28.
Iddir M, Brito A, Dingeo, G, et al. Strengthening The Immune System And Reducing Inflammation And Oxidative Stress Through Diet And Nutrition: Considerations During The COVID-19 Crisis. Nutrients. 2020;12(6);1562.
Arslan E. Bazı Vitaminlerin Bağışıklık Sistemi ve Covid-19 Tedavisindeki Etkisi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi. 2021;25:185-19.
Carr AC, Rowe S. The Emerging Role Of Vitamin C İn The Prevention And Treatment Of COVID-19. Nutrients. 2020;12:3286.
Bianconi V, Violi F, Fallarino F, et al. Is Acetylsalicylic Acid a Safe and Potentially Useful Choice for Adult Patients with COVID-19. Drugs. 2020;80(14):1383-1396.
Lessan N, Saadane I, Alkaf B, et al. The Effects of Ramadan Fasting on Activity and Energy Expenditure. The American Journal of Clinical Nutrition. 2018;107(1):54-61.
Ünal O. Covıd-19 Tedavisinde Vitamin C Ve Vitamin D. Med J SDU. 2021;(ozelsayi-1):97-100.
Yurtdaş G, Çalık G, Yalçın T, et al. Covid-19 Pandemi Sürecinde Anne Sütü ile Beslenmenin Önemi. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi.2020; 5(2): 153-158.
Kumari P, Dembra S, Dembra P, et al. The Role Of Vitamin C As Adjuvant Therapy İn COVID-19. Cureus. 2020;12(11): e11779.
Muslu M, Ersü D. Yeni Koronavirüs (SARS-CoV-2/COVID-19) Pandemisi Sırasında Beslenme Tedavisi ve Önemi. Beslenme ve Diyet Dergisi. 2020;48(1):73-82.
Mattiuzzi C, Lippi G. Which Lessons We Learn From The 2019 Novel Coronavirus Outbreak. Ann Transl Med. 2020;8(3):48.
Genç A, Sevim DG, Özen AT, et al. Vitamininin Çeşitli Hastalıklardaki Nadir Kullanım Alanları. Ankara Tıp Üniversitesi Fakültesi Mecmuası. 2015;68(2):55-60.
Ekim M, Ekim H. Yaşlılarda Kısıtlama Döneminde D Vitamini Düzeyleri. Euroasia Journal of Mathematics, Engineering, Natural & Medical Sciences International Indexed & Refereed. 2020;7(11):64-71.
Gandek B, Sinclair SJ, Kosinski M, et al. Psychometric Evaluation Of The SF-36 Health Survey İn Medicare Managed Care. Health Care Financ rev. 2004;25(4):5-25.
Özay HY, Mungan İ, Ercan GÇ, et al. Yoğun Bakım Ünitesinde Tedavi Edilen Yaşlı Hastaların D-Vitamini Düzeylerinin Prognoz Üzerrine Etkisi. J Contemp Med. 2020;10(1):13-17.
Yaşar R, Aytekin Ö. Covid-19 ve Beslenme Arasındaki İlişkiye Güncel Bir Bakış. Akademik Gıda. 2021;19(1):108-115.
