Yoğun Bakım Ünitesinde Endokrin Tedavi Yaklaşımları
Özet
Yoğun bakım ünitesinde takip gerektiren kritik hastalıklarda gelişen nöroendokrin hormonal değişimler organizmanın strese verdiği adaptif bir cevap olmakla birlikte, bu dengelerin bozulması mortalite ve morbidite riskini artırır. Yoğun bakımda sık karşılaşılan tiroid acillerinden miksödem koması, uzun süredir devam eden ağır dekompanse hipotiroidizmin nadir ve ölümcül bir tablosudur; tedavisinde mekanik ventilasyon desteği, sıvı replasmanı ile eş zamanlı intravenöz T3, T4 ve hidrokortizon tedavileri uygulanır. Diğer bir tiroid acili olan tiroid fırtınası ise hipertiroidizmin alevlenmesiyle gelişen; ateş, disritmi ve bilinç değişiklikleriyle seyreden klinik bir krizdir; tedavisinde hormon sentezini ve salınımını engelleyen yüksek doz propiltiyourasil, lügol solüsyonu, beta blokörler ve hidrokortizon tercih edilir. Akut adrenal kriz, mineralokortikoid ve glukokortikoid eksikliğine bağlı sodyum/sıvı kaybı, dirençli hipotansiyon, hipoglisemi ve hiponatremi ile karakterize acil bir durumdur; tedavisinde acilen intravenöz hidrokortizon ve rehidratasyon uygulanmalıdır. Diyabetik acillerden diyabetik ketoasidoz (DKA) insülin eksikliği, ketonemi ve anyon açığı artmış metabolik asidozla seyrederken; hiperosmolar hiperglisemik durum (HHD) sinsi başlangıçlı, ciddi dehidratasyon ve belirgin hiperglisemi ile karakterizedir; tedavilerinde dinamik sıvı-elektrolit takibiyle birlikte agresif hidrasyon ve sürekli intravenöz insülin infüzyonunun titizlikle uygulanması hayati önem taşır.
Neuroendocrine hormonal changes developing at the onset of critical illnesses requiring follow-up in the intensive care unit represent an adaptive response of the organism to stress; however, the disruption of these balances increases the risk of mortality and morbidity. Myxedema coma, a common thyroid emergency in the ICU, is a rare and fatal manifestation of long-standing severe decompensated hypothyroidism; its management requires mechanical ventilator support, fluid resuscitation, and simultaneous intravenous T3, T4, and hydrocortisone therapies. Another thyroid emergency, thyroid storm, is a clinical crisis arising from the exacerbation of hyperthyroidism, presenting with fever, dysrhythmias, and altered consciousness; its treatment prefers high-dose propylthiouracil, lugol's solution, beta-blockers, and hydrocortisone to inhibit hormone synthesis and release. Acute adrenal crisis is an emergency characterized by sodium and fluid loss, refractory hypotension, hypoglycemia, and hyponatremia due to mineralocorticoid and glucocorticoid deficiencies; treatment requires immediate intravenous hydrocortisone and rehydration. Regarding diabetic emergencies, diabetic ketoacidosis (DKA) presents with insulin deficiency, ketonemia, and metabolic acidosis with an increased anion gap, whereas hyperosmolar hyperglycemic state (HHS) is characterized by an insidious onset, severe dehydration, and marked hyperglycemia; their treatment crucially demands aggressive hydration and continuous intravenous insulin infusion alongside dynamic fluid-electrolyte monitoring.
Referanslar
Ono Y, Ono S, Yasunaga H, et al. Clinical characteristics and outcomes of myxedema coma: analysis of a national inpatient database in Japan. J Epidemiol. 2017; 27(3): 117-22.
Cg R. Ladenson PW. Hypothyroidism. Lancet. 2004; 363: 793-803.
Ylli D, Klubo-Gwiezdzinska J, Wartofsky L. Thyroid emergencies. Pol Arch Intern Med. 2019; 129(7-8): 526.
Kargili A, Turgut FH, Karakurt F, et al. A forgotten but important risk factor for severe hyponatremia: myxedema coma. Clinics. 2010; 65(4): 447-48.
Wall CR. Myxedema coma: diagnosis and treatment. Am Fam Physician. 2000; 62(11): 2485-90.
Jonklaas J, Bianco AC, Bauer AJ, et al. Guidelines for the treatment of hypothyroidism: prepared by the american thyroid association task force on thyroid hormone replacement. Thyroid. 2014; 24(12): 1670-751.
Blick C, Nguyen M, Jialal I. Thyrotoxicosis. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2021.
Cruz-Flores S. Neurological Complications of Endocrine Emergencies. Curr Neurol Neurosci Rep. 2021; 21(5): 1-11.
Vaidya B, Pearce SH. Diagnosis and management of thyrotoxicosis. BMJ 2014; 349.
Vinan-Vega M, Mantilla B, Jahan N, et al. Usefulness of plasmapheresis in patients with severe complicated thyrotoxicosis. Proc (Bayl Univ Med Cent). 2020 Dec 14;34(2):279-282.
Tiroid Hastalıkları Tanı ve Tedavi Kılavuzu,ISBN:978-625-401-061-3. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği 2020.
Nayak B. Burmark; thyrotoxicosis and thyroid storm endocrinol. Metab Clin N Am 2006; 35(4): 663-86.
Erichsen MM, Løvås K, Skinningsrud B, et al. Clinical, immunological, and genetic features of autoimmune primary adrenal insufficiency: observations from a Norwegian registry. J Clin Endocrinol Metab. 2009; 94(12): 4882-90.
Puar TH, Stikkelbroeck NM, Smans LC, et al. Adrenal crisis: still a deadly event in the 21st century. Am J Med. 2016; 129(3): 339. e1-39. e9.
Rosemary D, Christopher JT, Mark S. Adrenal Crisis: Prevention and Management in Adult Patients. Ther Adv Endocrinol Metab. 2019; 10: 2042018819848218.
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği, Adrenal ve Gonadal Hastalıklar Kılavuzu, ISBN:978-605-4011-36-0 2020.
Bornstein SR, Allolio B, Arlt W, et al. Diagnosis and treatment of primary adrenal insufficiency: an endocrine society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2016; 101(2): 364-89.
Hamrahian AH, Fleseriu M, Committee AAS. Evaluation and management of adrenal insufficiency in critically ill patients: disease state review. Endocr Pract. 2017; 23(6): 716-25.
Pazderska A, Pearce SH. Adrenal insufficiency–recognition and management. Clin Med. 2017; 17(3): 258.
Charmandari E, Nicolaides NC, Chrousos GP. Adrenal insufficiency. The Lancet 2014; 383(9935): 2152-67.
Burger-Stritt S, Hahner S. Nebennierenkrise. Internist 2017; 58(10): 1037-41.
Yanase T, Tajima T, Katabami T, et al. Diagnosis and treatment of adrenal insufficiency including adrenal crisis: a Japan Endocrine Society clinical practice guideline [Opinion]. Endocr J. 2016: EJ16-0242.
Eledrisi MS, Elzouki A-N. Management of diabetic ketoacidosis in adults: A narrative review. Saudi J Med Med Sci. 2020; 8(3): 165.
Akyürek AG, Bankir M. Editör: Dilek Özcengiz, Kan Gazı Değerlendirilmesi Kitabı, Basım yılı: 2021, Akademisyen Yayınevi, Ankara, Bölüm-6: Anyon Açıklı Metabolik Asidoz.
Wolfsdorf JI, Allgrove J, Craig ME, et al. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2014. Diabetic ketoacidosis and hyperglycemic hyperosmolar state. Pediatr Diabetes. 2014; 15: 154-79.
Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği, Diyabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu, 2020, ISBN:978-605-4011-40-7, Diyabetes Mellitus Çalışma ve Eğitim Grubu.
Kitabchi AE, Umpierrez GE, Miles JM, et al. Hyperglycemic crises in adult patients with diabetes. Diabetes Care. 2009; 32(7): 1335-43.
Kitabchi AE, Umpierrez GE, Murphy MB, et al. Management of hyperglycemic crises in patients with diabetes. Diabetes Care. 2001; 24(1): 131-53.
Pasquel FJ, Umpierrez GE. Hyperosmolar hyperglycemic state: a historic review of the clinical presentation, diagnosis, and treatment. Diabetes Care. 2014; 37(11): 3124-31.
Ting J. Hyperosmolar diabetic non-ketotic coma, hyperkalaemia and an unusual near death experience. Eur J Emerg Med. 2001; 8(1): 57-63.