Halsizlik
Özet
Halsizlik, fiziksel aktiviteye başlamada zorluk veya yorgunluk hissi olarak tanımlanan ve birinci basamak sağlık kuruluşlarında sıkça karşılaşılan, kökeni %80 oranında psikolojik nedenlere dayanan ancak ciddi organik hastalıkların da ilk belirtisi olabilen non-spesifik bir semptomdur. Teşhis sürecinde detaylı anamnez ve fizik muayene kritik öneme sahip olup; anemi, üremi, elektrolit bozuklukları, diyabet, tiroid hastalıkları, enfeksiyonlar ve maligniteler gibi geniş bir metabolik ve sistemik yelpaze titizlikle değerlendirilmelidir. Tedavi yaklaşımı, altta yatan spesifik nedenin ortadan kaldırılmasına odaklanırken, organik bir bulguya rastlanmayan durumlarda hastanın yaşam tarzı düzenlemeleri ve psikososyal destek ile günlük fonksiyonelliğinin korunması amaçlanır.
Fatigue is a non-specific symptom defined as difficulty in initiating activity or a feeling of tiredness, which is frequently encountered in primary care and stems from psychological causes in 80% of cases, though it can also be the first sign of serious organic diseases. Detailed medical history and physical examination are critical in the diagnostic process, requiring a meticulous evaluation of a broad range of metabolic and systemic factors such as anemia, uremia, electrolyte imbalances, diabetes, thyroid diseases, infections, and malignancies. The treatment approach focuses on eliminating the underlying specific cause, while in cases where no organic findings are present, the goal is to maintain the patient's daily functionality through lifestyle adjustments and psychosocial support.
Referanslar
Çayakar, Ahmet. "Halsizlik ve yorgunluğa klinik yaklaşım." Ege Tıp Bilimleri Dergisi 2.3 (2019): 168-178.
Markowitz AJ, Rabow MW. Yaşamın sonunda yorgunluğun palyatif yönetimi: "Vücudum sadece yıpranmış gibi hissettiriyor". JAMA 2007; 298:217.
Watanabe N, Stewart R, Jenkins R, Bhugrab DK, Furukawaa TA. Theepidemiology of chronicfatigue, physicalillness, andsymptoms of commonmentaldisorders: A cross-sectionalsurveyfromthesecond British NationalSurvey of PsychiatricMorbidity. Journal of PsychosomaticResearch 2008; 64, 357-362
Rosenthal TC, Majeroni BA, Pretorius R, Malik K. Fatigue: An Overview, AmericanFamilyPhysician 2008; Volume 78, Number10 ,November 15
Chaparro, Camila M., andParminder S. Suchdev. "Anemiaepidemiology, pathophysiology, andetiology in low‐andmiddle‐incomecountries." Annals of thenew York Academy of Sciences 1450.1 (2019): 15-31.
Dünya Sağlık Örgütü. 2003. Hamilelik, doğum, doğum sonrası ve yenidoğan bakımı: temel uygulamalar için bir rehber Cenevre: Dünya Sağlık Örgütü.
Namaste SM, Aaron GJ, Varadhan R, et al. 2017. Aneminin Enflamasyonu ve Beslenme Belirleyicilerini Yansıtan Biyobelirteçler (BRINDA) projesi için metodolojik yaklaşım. Ben. J. Clin. Nutr 106 : 333S–347S.
Pasricha SR, Drakesmith H, Black J, et al. 2013. Düşük ve orta gelirli ülkelerde demir eksikliği anemisinin kontrolü. Kan 121 : 2607-2617.
. Vanholder R., Pletinck A., Schepers E., Glorieux G. Organik Üremik Tutma Çözeltilerinin Biyokimyasal ve Klinik Etkisi: Kapsamlı Bir Güncelleme. Toksinler. 2018; 10:33 . doi: 10.3390/toksinler10010033.
Graboski, Amanda L., andMatthew R. Redinbo. "Gut-derived protein-bounduremictoxins." Toxins 12.9 (2020): 590.
Shrimanker, Isha, andSandeepBhattarai. "Electrolytes." (2019).
AmericanDiabetesAssociation. Diagnosisandclassification of diabetesmellitus. DiabetesCare. 2006;29:S43–S48.
Deshpande, Anjali D., Marcie Harris-Hayes, andMarioSchootman. "Epidemiology of diabetesanddiabetes-relatedcomplications." Physicaltherapy 88.11 (2008): 1254-1264.
Gündoğdu, A. S. "Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD)." Diyabetesmellitüs ve komlikasyonlarının tanı, tedavi ve izlem klavuz 6.
Andersen H, Gadeberg PC, Brock B, Jakobsen J. Muscularatrophy in diabeticneuropathy: a stereologicalmagneticresonanceimagingstudy. Diabetologia. 1997;40:1062–1069.
Hilton, Tiffany N., et al. "Excessiveadiposetissueinfiltration in skeletalmuscle in individualswithobesity, diabetesmellitus, andperipheralneuropathy: associationwithperformanceandfunction." Physicaltherapy 88.11 (2008): 1336-1344.
Andersen H, Poulsen PL, Mogensen CE, Jakobsen J. Isokineticmusclestrength in long-term IDDM patients in relationtodiabeticcomplications. Diabetes. 1996;45:440–445.
Pazderska, Agnieszka, andSimon HS Pearce. "Adrenal insufficiency–recognitionandmanagement." ClinicalMedicine 17.3 (2017): 258.
Koulouri, Olympia, et al. "Pitfalls in themeasurementandinterpretation of thyroidfunctiontests." Best practice&researchClinicalendocrinology&metabolism 27.6 (2013): 745-762.
Gaitonde, David Y., Kevin D. Rowley, andLori B. Sweeney. "Hypothyroidism: an update." South AfricanFamilyPractice 54.5 (2012): 384-390.
Kwekkeboom, Kristine L. "Cancersymptomclustermanagement." Seminars in oncologynursing. Vol. 32. No. 4. WB Saunders, 2016.
Kwekkeboom, Kristine L., et al. "Mind-body treatmentsforthepain-fatigue-sleepdisturbancesymptomcluster in personswithcancer." Journal of painandsymptommanagement 39.1 (2010): 126-138.
GBD 2015 DiseaseandInjuryIncidenceandPrevalenceCollaborators. Global, regional, andnationalincidence, prevalence, andyearslivedwithdisabilityfor 310 diseasesandinjuries, 1990–2015: a systematicanalysisforthe Global Burden of DiseaseStudy 2015. Lancet 2016;388:1545–602.
Park, Lawrence T., and Carlos A. ZarateJr. "Depression in theprimarycaresetting." New EnglandJournal of Medicine 380.6 (2019): 559-568.
