Yüksek Güvenlikli Adli Psikiyatri Servislerine Genel Bakış
Özet
Adli psikiyatri, suç işleyen kişilerin ceza sorumluluklarını ve ruh sağlıklarını değerlendirerek tedaviye erişimlerini sağlayan multidisipliner bir alandır. Dünya genelinde ülkeler kendi ihtiyaçlarına göre adli psikiyatri sistemleri geliştirmiş olup, İngiltere ve ABD gibi ülkeler bu konuda uzun yıllara dayanan deneyimlere sahiptir. Türkiye'de ise 2005 yılındaki Türk Ceza Kanunu (TCK) değişiklikleriyle temelleri atılan Yüksek Güvenlikli Adli Psikiyatri (YGAP) servisleri, ilki 2018 yılında Adana'da olmak üzere toplam 6 ilde faaliyete geçmiştir. TCK'nın 32. ve 57. maddeleri ile Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 74. maddesi uyarınca işleyen bu servisler, mahkeme kararıyla gönderilen psikiyatri hastalarının tedavi edildiği, gözlemlendiği ve raporlarının düzenlendiği merkezlerdir. YGAP servisleri birer cezalandırma yeri değil, hastaların topluma kazandırılmasını amaçlayan rehabilitasyon merkezleridir. Bu kurumlarda psikiyatrist, psikolog ve hemşirelerden oluşan uzman ekipler görev almaktadır. Ancak Türkiye'de bu servisler oldukça yeni olduğundan, spesifik bir ruh sağlığı yasasının ve YGAP mevzuatının bulunmaması, personel eğitimi ihtiyacı ve literatür eksikliği gibi yapısal ve hukuki altyapı geliştirme gereksinimleri halen devam etmektedir.
Forensic psychiatry is a multidisciplinary field that assesses the criminal responsibility and mental health of individuals involved in legal proceedings, ensuring their access to necessary treatment. Globally, countries have established unique systems tailored to their needs, with nations like the UK and the USA possessing extensive experience in managing low, medium, and high-security psychiatric hospitals. In Turkey, High-Security Forensic Psychiatry (HSFP) services were mandated following the 2005 amendments to the Turkish Penal Code (TPC), leading to the opening of the first facility in Adana in 2018, followed by five other provinces. Operating under Articles 32 and 57 of the TPC and Article 74 of the Criminal Procedure Code (CPC), these institutions serve as specialized centers where court-referred psychiatric patients receive treatment, undergo observation, and have their legal reports processed until their danger to society or themselves subsides. Rather than detention facilities, HSFP services function as rehabilitation environments aiming to reintegrate patients into society through professional care teams consisting of psychiatrists, psychologists, and nurses. However, as these services are relatively new in Turkey, there remains a critical need for a comprehensive mental health law, specialized operational legislation, advanced training for healthcare staff, and further academic research to optimize patient collaboration.
Referanslar
Özcanli T, Ortaköylü L. Adli Psikiyatrik rapor düzenlenmesinde adli tıp uygulamaları. Türkiye Klinikleri Psikiyatri Özel Dergisi. 2011;4: 22-26.
Biçer Ü, Tırtıl L, Kurtaş Ö, ve ark. Adli Psikiyatri. 2019.
Honkonen T, Saarinen S, Salokangas RK. Deinstitutionalization and schizophrenia in Finland II: Discharged patients and their psychosocial functioning. Schizophrenia Bulletin. 1999; 25:543-551.
Sugarman P, Dickens G. Protecting patients in psychiatric care: the St Andrew’s human rights project. Psychiatric Bulletin. 2007;31:52–55.
Nedopil N. The role of forensic psychiatry in mental health systems in Europe. Criminal Behavior and Mental Health. 2009;19:224–234.
Martin T. Something special: forensic psychiatric nursing. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing. 2001;8:25-32.
Völlm BA, Clarke M, Herrando VT, et al. European Psychiatric Association (EPA) guidance on forensic psychiatry: Evidence based assessment and treatment of mentally disordered offenders. European Psychiatry. 2018;51:58-73.
Bloom JD, Williams MH, Bigelow DA. The forensic psychiatric system in the United States. International Journal of Law and Psychiatry. 2000;23:605-613.
Marle H. Forensic psychiatric services in the Netherlands. International Journal of Law and Psychiatry. 2000;23:515-531.
Priebe S, Badesconyi A, Fioritti A, et al. Reinstitutionalisation in mental health care: comparison of data on service provision from six European countries. British Medical Journal. 2005;330: 123–126.
Di Lorito C, Castelletti L, Lega I, et al. The closing of forensic psychiatric hospitals in Italy: Determinants, current status and future perspectives. A scoping review. International Journal of Law and Psychiatry. 2017;55:54-63.
Njenga FG. Forensic psychiatry: The African experience. World Psychiatry. 2006;5:97.
Ganju V. The mental health system in India: History, current system and prospects. International Journal of Law and Psychiatry. 2000;3:393-402.
Ruchkin VV. The forensic psychiatric system of Russia. International Journal of Law and Psychiatry. 2000;23:555–565.
Priebe S, Frottier P, Gaddini A, et al. Mental health care institutions in nine European countries, 2002 to 2006. Psychiatric Services. 2008;59:570–573.
Arabacı L, Çam O. Türkiye’de psikiyatri hastanelerinde çalışan hemşirelerin adli psikiyatri hastalarına yönelik tutumlarını etkileyen faktörler. Türk Psikiyatri Dergisi. 2013;24:253-259.
Başkanlığı, T. S. (2019, Nisan 15). YGAP Hastaneleri Nedir. Ankara.
Adana Yüksek Güvenlikli Adli Psikiyatri Hastanesi Ziyareti (Rapor No:2019/16). Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK). 2019.
Karaağaç H, Var EÇ. Adli psikiyatrik alanda sosyal hizmet uzmanlarının rol ve işlevleri. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi. 2021;18:125-141.
Duran A, Demirel ÖF. Yetişkinde ceza sorumluluğu. Turkiye Klinikleri J Foren Med-Special Topics. 2016;2:8-13.
Savrun BM. Türkiye’de adli psikiyatri uygulamaları. Türkiye Klinikleri J Foren Med-Special Topics. 2011;4:60-66.
Öncü F, Sercan M. Ceza hukukunda adli psikiyatri: ceza sorumluluğunun belirlenmesi. Niyazi Uygur (ed.) Adli Psikiyatri Uygulama Kılavuzu içinde (s. 40-72). Ankara: Türkiye Psikiyatri Yayınları; 2014.
Faulk M. Secure facilities in local psychiatric hospitals. L, Gostin (ed.). In Secure Provision. London: Tavistock, 1985.
Söderberg A, Wallinius M, Hörberg U. An interview study of professional carers’ experiences of supporting patient participation in a maximum security forensic psychiatric setting. Issues in Mental Health Nursing. 2020;41:201–210.
Tomlin J, Egan V, Bartlett P, Vollm B. What do patients find restrictive about forensic mental health services? A qualitative study. International Journal of Forensic Mental Health. 2020;19:44–56.
