Temporomandibular Eklem Görüntüleme Yöntemleri
Özet
Temporomandibular eklem (TME) görüntüleme yöntemleri, eklem anatomisi ve fonksiyonlarının değerlendirilmesinde, hastalıkların prognozu ile tedavi sonuçlarının takibinde kritik bir rol oynamaktadır. Kemik komponentlerdeki patolojileri inceleyen direkt radyografiler, geniş bir alanı tek bir filmde sunan panoramik radyografiler ve ortodontik amaçlı sefalometrik yöntemler geleneksel seçenekler arasındadır. Dinamik inceleme sağlayan dijital floroskopi ve kontrast madde yardımıyla yumuşak doku ile disk perforasyonlarını gösteren artrografi de fonksiyonel değerlendirmede kullanılır. İyonize radyasyon içermeyen, düşük maliyetli ultrasonografi, eş zamanlı sert ve yumuşak doku takibi sunarken disk deplasmanlarının türünü belirlemede yetersiz kalabilir. Günümüzde konvansiyonel tomografilerin yerini alan bilgisayarlı tomografi (BT) ve daha düşük radyasyon dozu ile yüksek çözünürlük sunan konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT), sert doku patolojilerini, fraktürleri ve dejeneratif değişiklikleri üç boyutlu olarak mükemmel şekilde yansıtır. Yumuşak doku kontrastı en yüksek yöntem olan manyetik rezonans görüntüleme (MRG), radyasyon içermemesi ve disk pozisyonunu net göstermesi nedeniyle altın standart kabul edilirken, nükleer görüntüleme teknikleri (sintigrafi ve SPECT) metabolik ve fizyolojik değişiklikleri erken evrede saptayarak tanı sürecini destekler.
The methods used for imaging the temporomandibular joint (TMJ) play a critical role in evaluating joint anatomy and functions, as well as tracking disease prognosis and treatment outcomes. Traditional options include direct radiographs for examining pathologies in bony components, panoramic radiographs for presenting a wide area in a single film, and cephalometric methods for orthodontic analysis. Digital fluoroscopy, which provides dynamic examination, and arthrography, which visualizes soft tissues and disc perforations via contrast medium, are also utilized in functional assessment. Radiation-free and low-cost ultrasonography offers simultaneous monitoring of hard and soft tissues, though it may fall short in identifying types of disc displacement. Replacing conventional tomography today, computed tomography (CT) and cone-beam computed tomography (CBCT)—which offers lower radiation doses and higher resolution—perfectly display hard tissue pathologies, fractures, and degenerative changes in three dimensions. Magnetic resonance imaging (MRI), providing the highest soft-tissue contrast, is considered the gold standard due to being radiation-free and clearly showing disc position, while nuclear imaging techniques (scintigraphy and SPECT) support the diagnostic process by detecting metabolic and physiological changes at an early stage.
Referanslar
Bean LR, Omnell K-Å, Öberg T. Comparison between radiologic observations and macroscopic tissue changes in temporomandibular joints. Dentomaxillofacial Radiology. 1977;6(2):90-106.
BAŞARAN M, BOZDEMİR E. Güncel Literatür Işığında Temporomandibular Eklem Rahatsızlıklarında Kullanılan Görüntüleme Yöntemleri. Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi.3(1):15-26.
Akar GC, Köseoğlu K. Temporomandibular eklem rahatsızlıklarının tanısında kullanılan radyolojik yöntemler ve manyetik rezonans görüntüleme değerlendirme kriterleri: Derleme Çalışması. Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi. 2006;27(2):107-16.
Kraus SL. Temporomandibular disorders: Churchill Livingstone; 1994.
Association AD. Panoramic and cephalometric extraoral dental radiograph systems. Journal of the American Dental Association (1939). 2002;133(12):1696-7.
Pooley RA, McKinney JM, Miller DA. The AAPM/RSNA physics tutorial for residents: digital fluoroscopy. Radiographics. 2001;21(2):521-34.
Lewis EL, Dolwick MF, Abramowicz S, Reeder SL. Contemporary imaging of the temporomandibular joint. Dental Clinics of North America. 2008;52(4):875-90.
Okeson J. History of and Examination for Temporomandibular Disorders In: Management of temporomandibular disorders and occlusion Pendill J, ed. St Louis, Missouri: Elsevier Health Sciences. 2014:216-78.
Manfredini D, Nardini L. Current concepts on temporomandibular disorders: Quintessence Berlin; 2010.
Elias FM, Birman EG, Matsuda CK, Oliveira IRdS, Jorge WA. Ultrasonographic findings in normal temporomandibular joints. Brazilian oral research. 2006;20(1):25-32.
Tvrdy P. Methods of imaging in the diagnosis of temporomandibular joint disorders. Biomedical Papers of the Medical Faculty of Palacky University in Olomouc. 2007;151(1).
Tognini F, Manfredini D, Melchiorre D, Bosco M. Comparison of ultrasonography and magnetic resonance imaging in the evaluation of temporomandibular joint disc displacement. Journal of oral rehabilitation. 2005;32(4):248-53.
Habashi H, Eran A, Blumenfeld I, Gaitini D. Dynamic High‐Resolution Sonography Compared to Magnetic Resonance Imaging for Diagnosis of Temporomandibular Joint Disk Displacement. Journal of Ultrasound in Medicine. 2015;34(1):75-82.
Melis M, Secci S, Ceneviz C. Use of ultrasonography for the diagnosis of temporomandibular joint disorders: a review. Am J Dent. 2007;20(2):73-8.
White SC, Pharoah MJ. White and Pharoah's Oral Radiology: Principles and Interpretation: Elsevier Health Sciences; 2018.
Wright EF, Klasser GD. Manual of temporomandibular disorders: John Wiley & Sons; 2019.
Harorlı A, Akgul M, Dagistan S. Diş Hekimliği Radyolojisi Kitabı. Atatürk Üniversitesi Yayınları. 2006:80-150.
Bag AK, Gaddikeri S, Singhal A, Hardin S, Tran BD, Medina JA, et al. Imaging of the temporomandibular joint: An update. World journal of radiology. 2014;6(8):567.
Tsiklakis K, Syriopoulos K, Stamatakis H. Radiographic examination of the temporomandibular joint using cone beam computed tomography. Dentomaxillofacial Radiology. 2004;33(3):196-201.
Erdem T, KC A. Diş hekimliğinde kullanılan ileri görüntüleme teknikleri. Türk Diş Hekimleri Birliği Dergisi. 2006;96:48-52.
EVLİCE BK, ÖZTUNÇ H. Dijital Radyografi ve Diş hekimliğinde İleri Görüntüleme Yöntemleri. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi. 2013;22(2):230-8.
Scarfe WC, Farman AG, Sukovic P. Clinical applications of cone-beam computed tomography in dental practice. Journal-Canadian Dental Association. 2006;72(1):75.
Schulze D, Heiland M, Thurmann H, Adam G. Radiation exposure during midfacial imaging using 4-and 16-slice computed tomography, cone beam computed tomography systems and conventional radiography. Dentomaxillofacial Radiology. 2004;33(2):83-6.
Aksoy S, Orhan K. Temporomandibular eklem görüntüleme yöntemleri. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi. 2010;11(2):69-78.
BABADAĞ M, YAZICIOĞLU AN. Temporomandibular eklem patolojilerinin tanisinda manyetik rezonans görüntüleme ile kinetik manyetik rezonans görüntülemenin yeri. European Annals of Dental Sciences. 2005;32:99-106.
Larheim TA. Role of magnetic resonance imaging in the clinical diagnosis of the temporomandibular joint. Cells Tissues Organs. 2005;180(1):6-21.
Kim J, Kim Y, Kim S, Yun P, Kim J, Min J. Effectiveness of bone scans in the diagnosis of osteoarthritis of the temporomandibular joint. Dentomaxillofacial Radiology. 2012;41(3):224-9.
Choi B-H, Yoon S-H, Song S-I, Yoon J-K, Lee SJ, An Y-S. Comparison of diagnostic performance between visual and quantitative assessment of bone scintigraphy results in patients with painful temporomandibular disorder. Medicine. 2016;95(2).
Saridin CP, Raijmakers PG, Tuinzing DB, Becking AG. Comparison of planar bone scintigraphy and single photon emission computed tomography in patients suspected of having unilateral condylar hyperactivity. Oral Surgery, Oral Medicine, Oral Pathology, Oral Radiology, and Endodontology. 2008;106(3):426-32.
