Cox-Regresyon Paket Program Uygulamaları ve Makale Örnekleri
Özet
Cox Regresyon analizi (Oransal Riskler Modeli), tıp ve sağlık araştırmalarında sansürlü (censored) verileri ve takip sürelerini dikkate alarak bağımsız risk faktörlerinin sağkalım süresi üzerindeki etkilerini eş zamanlı olarak inceleyen yarı parametrik bir istatistiksel yöntemdir. Analizin temel çıktısı olan "Risk Oranı" (Hazard Ratio - HR), bağımsız değişkenlerdeki bir birimlik değişimin veya kategoriler arasındaki farkın, ilgilenilen olayın (ölüm, nüks vb.) gerçekleşme riskini kaç kat artırdığını ya da azalttığını gösterir. Modelin geçerliliği ve istatistiksel kullanılabilirliği "Olabilirlik Oranı" (Likelihood Ratio) testi ile denetlenirken, zamana bağlı olarak değişmeyen oransal riskler (proportional hazards) varsayımının karşılanması analiz doğruluğu açısından en kritik kriterdir.
Cox Regression analysis (Proportional Hazards Model) is a semi-parametric statistical method widely used in medical and healthcare research to simultaneously evaluate the effects of multiple independent risk factors on survival time while fully accounting for censoring and follow-up periods. The primary output of this analysis, the "Hazard Ratio" (HR), effectively quantifies how many times a one-unit change in a continuous predictor or a difference between categories increases or decreases the risk of the target event (e.g., death or relapse) occurring over time. While the statistical validity and overall fit of the model are rigorously assessed using the "Likelihood Ratio" test, satisfying the proportional hazards assumption—which dictates that hazard ratios must remain constant over time—is the most critical requirement for model accuracy.
Referanslar
Sertkaya, D., Ata, N. & Sözer, M. T. (2005). Yaşam çözümlemesinde zamana bağlı açıklayıcı değişkenli Cox regresyon modeli. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası, 58 (4), 153-158. DOI: 10.1501/Tipfak_0000000176
Arı, A. & Onder, H. (2013). Farklı Veri Yapılarında Kullanılabilecek Regresyon Yöntemleri. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 28 (3), 168-174. DOI: 10.7161/anajas.2013.28.3.168
Alkan, N. & Alkan, B. B. (2018). Aykırı Değer Varlığında Cox Regresyon Analizi için Yeni Bir Yaklaşım. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 22(2), 637-643. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/sdufenbed/issue/38975/456365
Yay, M., Çoker, E. & Uysal, Ö. (2014). Yaşam Analizinde Cox Regresyon Modeli ve Artıkların İncelenmesi. Cerrahpaşa Tıp Dergisi, 38 (4), 139-145. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/iucerrahpasa/issue/645/6562