Sporcularda Gün Zamanı ve Kronotipin Bilişsel Fonksiyonlara Etkisi
Özet
Dr. Kurtuluş Aslan ve Prof. Dr. Özcan Saygın tarafından kaleme alınan ve bir doktora tezinden üretilen "Sporcularda Gün Zamanı ve Kronotipin Bilişsel Fonksiyonlara Etkisi" başlıklı bu eser, genç sporcularda biyoritim, gün zamanı ve kronotip özelliklerinin zihinsel ve motorik performans üzerindeki etkilerini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Kitapta; sirkadiyen ritim göstergeleri olan kortizol, melatonin, vücut sıcaklığı ve beslenme gibi fizyolojik süreçlerin yanı sıra sabahçıl, akşamcıl ve ara tip kronotiplerinin sporcuların biyolojik saatiyle ilişkisi detaylandırılmaktadır. Mücadele sporları (güreş, karate), sportif oyunlar (futbol, basketbol) ve çabuk kuvvet sporlarında (voleybol, masa tenisi) yer alan 16-18 yaş arası 60 genç sporcu üzerinde yürütülen deneysel araştırmada; sabah (08:00-10:00) ve akşam (20:00-22:00) saatlerinde sezinleme zamanı, görsel, işitsel ve karışık reaksiyon süreleri ile el-göz koordinasyonu ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Ayrıca bilişsel esneklik, uzamsal görselleştirme yeteneği, karar verme stilleri ve gündüz uykululuk düzeyleri çeşitli ölçeklerle değerlendirilmiştir. Sporcuların, altyapı antrenörlerinin ve spor bilimcilerin antrenman ve müsabaka zamanlamalarını bireysel kronotiplere göre optimize etmelerine rehberlik eden bu çalışma, karmaşık oyun durumlarında hızlı algılama ve karar verme becerilerini geliştirmek için güçlü bir bilimsel temel sunmaktadır.
Authored by Dr. Kurtuluş Aslan and Prof. Dr. Özcan Saygın and produced from a doctoral thesis, titled "The Effect of Time of Day and Chronotype on Cognitive Functions in Athletes", this book comprehensively examines the impact of biological rhythms, time of day, and chronotype characteristics on mental and motor performance in young athletes. The work details physiological indicators of circadian rhythm—such as cortisol, melatonin, core body temperature, and nutrition—alongside the relationship between morning, evening, and intermediate chronotypes and athletes' biological clocks. Based on an experimental study conducted with 60 young athletes aged 16–18 across combat sports (wrestling, karate), sports games (football, basketball), and quick-strength sports (volleyball, table tennis), anticipation time, visual, auditory, and mixed reaction times, and hand-eye coordination were measured during morning (08:00–10:00) and evening (20:00–22:00) sessions. Furthermore, cognitive flexibility, spatial visualization ability, decision-making styles, and daytime sleepiness levels were evaluated through validated scales. Serving as a practical guide for athletes, youth coaches, and sports scientists to optimize training and competition schedules according to individual chronotypes, this study provides a solid scientific foundation for enhancing rapid perception and decision-making skills in complex game situations.
Referanslar
Adan A, Archer SN, Hidalgo MP, Di Milia L, Natale V, Randler C (2012). Circadian typology: a comprehensive review. Chronobiology international, 29(9), 1153-1175. DOI: 10.3109/ 07420528.2012.719971
Akbulut MK, Aktağ I, Akpınar S (2015). Takım sporu ile bireysel spor yapan öğrencilerin sezinleme zamanlarının incelenmesi. Spor Bilimleri Dergisi, 26(4), 154-164. DOI: 10.17 644/sbd.237460
Akçakaya F (2021). Antrenörlerin empatik eğilimleri ve bilişsel esneklik düzeylerinin incelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Erciyes Üniveristesi, Kayseri. Türkiye.
Akpinar S, Devrilmez E, Kirazci S (2012). Coincidence-anticipation timing requirements are different in racket sports. Perceptual and motor skills, 115(2), 581-593. DOI: 10.2466/30. 25.27.PMS.115.5.581-593
Aksu A (2016). Farklı klasmanlardaki futbol hakemlerinin karar verme stilleri ve özgüven düzeylerinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Fırat Üniversitesi, Elazığ. Türkiye.
Aksoy Y, Agaoglu SA (2017). The comparison of sprint reaction time and anaerobic power of young football players, volleyball players and wrestlers. Kinesiologia Slovenica, 23(2), 5-14. DOI: 10.11114 /jets.v5i1.1987
Alaei F (2015). Effects of exercise intensity and stimulus speed on coincidence anticipation timing with respect to gender in adolescent badminton players (Unpublished Doctoral Dissertation). Middle East Technical University, Ankara.
Almonroeder TG, Tighe SM, Miller TM, Lanning CR (2018). The influence of fatigue on decision-making in athletes: a systematic review. Sports Biomechanics, 14, 1-14. DOI: 10.1080/14763141.2018.1472798
Alpay G (1999). Sirkadiyen ritmin anaerobik yüklenmelerde performansa olan etkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Akdeniz Üniversitesi, Antalya. Türkiye.
Altınköprü G (2019). Özel spor işletmelerinde hizmet kalitesi, müşteri memnuniyeti ve sadakati (Mücadele sporları hizmeti üretenlere yönelik bir inceleme) (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Muğla, Türkiye.
Altunkol F (2011). Üniversite öğrencilerinin bilişsel esneklikleri ile algılanan stres düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi, Adana. Türkiye.
Anderson JA, Campbell KL, Amer T, Grady CL ve Hasher L (2014). Timing is everything: Age differences in the cognitive control network are modulated by time of day. Psychology and aging, 29(3), 648. DOI: 10.1037/a0037243.
Aracı H (2004). Öğretmenler ve öğrenciler için okullarda beden eğitimi. Ankara. Nobel Yayın Dağıtım.
Aracı H (2007). Yapılandırıcı yaklaşımla beden eğitimi ve spor etkinlikleri. Ankara. Nobel Yayın Dağıtım.
Araujo D, Davids K, Hristovski R (2006). The ecological dynamics of decision making in sport. Psychology of sport and exercise, 7(6), 653-676. DOI:10.1016/j.psychsport.2006. 07.002.
Arendt J, Skene DJ (2005). Melatonin as a chronobiotic. Sleep medicine reviews, 9(1), 25-39. DOI:10.1016/j.smrv.2004.05.002.
Arık F (2019). Elit kickboks sporcularda kümülatif kafa travmasının bilişsel fonksiyonlar ve nörotrofik faktörler üzerine etkileri (Yayımlanmamış Yüksek Lisan Tezi), Selçuk Üniversitesi, Konya, Türkiye.
Arnett MG (2002). Effects of prolonged and reduced warm-ups on diurnal variation in body temperature and swim performance. Journal of strength and conditioning research, 16(2), 256-261. DOI:10.1519/1533-4287(2002)016<0256:eoparw>2.0.co;2
Asher G, Sassone-Corsi P (2015). Time for food: the intimate interplay between nutrition, metabolism, and the circadian clock. Cell, 161(1), 84-92. DOI:10.1016/j.cell.2015.03. 015
Asıcı E, İkiz F (2015). Mutluluğa giden bir yol: Bilişsel esneklik. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35,191-211. https://dergipark.org.tr/en/pub/maeuefd/issue/19 408/206375
Aslan K (2017). Futbol hakemlerinin farklı egzersiz şiddetlerinde sezinleme zamanı, kan laktat düzeyi ve karar verme becerilerinin incelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Muğla. Türkiye.
Aslan K, Kandaz Gelen N, Saygın Ö, Aslan HG (2021). Gün zamanının raket sporcularında algısal-bilişsel özellikler üzerine etkisi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 23 (2), 229-244. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/ataunibesyo/issue/63280/947802
Atkinson G, Reilly T (1996). Circadian variation in sports performance. Sports medicine, 21(4). DOI:10.2165/00007256-199621040-00005
Bae SA, Fang MZ, Rustgi V, Zarbl H, Androulakis IP (2019). At the interface of lifestyle, behavior and circadian rhythms: Metabolic implications. Frontiers in nutrition, 6-132. DOI: 10.3389/fnut.2019.00132.
Bailey AM, Demas GE, Kriegsfeld LJ (2014). Biological rhythms. Elsevier Reference Module in Biomedical Sciences. 1-6. DOI:10.1016/B978-0-12-801238-3.03794-6
Balakrishnan A, Tavakkolizadeh A, Rhoads DB (2012). Circadian clock genes and implications for intestinal nutrient uptake. The Journal of nutritional biochemistry, 23(5), 417-422. DOI: 10.1016/j.jnutbio.2012.01.002.
Balakrishnan G, Uppinakudru G, Girwar Singh G, Bangera S, Dutt Raghavendra A, Thangavel D (2014). A comparative study on visual choice reaction time for different colors in females. Neurology Research İnternational. DOI: 10.1155/2014/301473
Bandin C, Scheer FAJL, Luque AJ, Avila-Gandia V, Zamora S, Madrid JA, Gómez-Abellán P, Garaulet M (2015). Meal timing affects glucose tolerance, substrate oxidation and circadian-related variables: A randomized, crossover trial. International journal of obesity, 39(5), 828-833. DOI: 10.1038/ijo.2014.182.
Bass J, Lazar MA (2016). Circadian time signatures of fitness and disease. Science, 354(6315), 994-999. DOI: 10.1126/science.aah4965
Benloucif S, Burgess HJ, Klerman EB, Lewy AJ, Middleton B, Murphy PJ, Parry BL, Revell VL (2008). Measuring melatonin in humans. Journal of Clinical Sleep Medicine, 4(1):66-69. DOI: 10.5664/jcsm.27083
Bhabhor M, Vidja K, Dubal G, Padalia M, Joshi V (2013). A comparative study of visual reaction time in badminton players and healthy controls. Indian Journal of Applied Basic Medical Sciences, 15(20), 76-82.
Blask DE (2009). Melatonin, sleep disturbance and cancer risk. Sleep medicine reviews, 13(4), 257-264. DOI:10.1016/j.smrv.2008.07.007
Blatter K, Cajochen C (2007). Circadian rhythms in cognitive performance: methodological constraints, protocols, theoretical underpinnings. Physiology & behavior, 90(2-3), 196-208. DOI: 10.1016/j.physbeh.2006.09.009
Bompa TO (2011). Antrenman Kuramı ve Yöntemi -Dönemleme. Ankara. Spor Yayınevi ve Kitapevi.
Bourin M (2021). Physiology and Pharmacology of Melatonin. Psychiatry and Neuroscience Update, pp. 261-277. DOI: 10.1007/978-3-030-61721-9_21
Burnett SA, Lane DM (1980). Effects of academic instruction on spatial visualization. Intelligence, 4(3), 233-242. DOI: 10.1016/0160-2896(80)90021-5
Büyükipekci S (2010). Bayan voleybolcularda reaksiyon zamanı, çeviklik ve anaerobik performanstaki değişimlerin sezon süresince incelenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi) Selçuk Üniversitesi, Konya. Türkiye.
Canas JJ, Fajardo I, Salmeron L (2006). Cognitive flexibility. International encyclopedia of ergonomics and human factors, 1, 297-301. DOI: 10.13140/2.1.4439.6326
Canas JJ, Quesada J, Antolí A, Fajardo I (2003). Cognitive flexibility and adaptability to environmental changes in dynamic complex problem-solving tasks. Ergonomics, 46(5), 482-501. DOI: 10.1080/0014013031000061640
Cappaert TA (1999). Time of day effect on athletic performance: An update. The Journal of Strength ve Conditioning Research, 13(4), 412-421. http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/ ownload?DOI=10.1.1.522.478verep=rep1vetype=pdf
Castillo M, Dickinson DL, Petrie R. (2017). Sleepiness, choice consistency, and risk preferences. Theory Decis. 82 (1):41–73. DOI:10.1007/s11238-016-9559-7.
Ceylan Hİ (2015). Proprioseptif antrenmanların sezinleme zamanı, reaksiyon zamanı ve el-göz koordinasyonu üzerine etkisinin incelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Muğla, Türkiye.
Ceylan Hİ (2019). Farklı beden kompozisyonuna sahip bireylerde günün farklı zamanlarında yapılan aerobik egzersizlerin obezite ile ilgili seçilmiş hormonlar üzerine etkisinin incelenmesi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Muğla, Türkiye.
Ceylan Hİ, Günay AR (2020). Positional differences in anticipation timing, reaction time and dynamic balance of American football players. Pedagogy of Physical Culture and Sports, 24(5), 227-239. DOI:10.15561/26649837.2020.0503.
Ceylan Hİ, Saygın O (2015). Examining the effects of proprioceptive training on coincidence anticipation timing, reaction time and hand-eye coordination. The Anthropologist, 20(3), 437-445. DOI: 10.1080/09720073.2015.11891747
Chan S, Debono M (2010). Replication of cortisol circadian rhythm: new advances in hydrocortisone replacement therapy. Therapeutic advances in endocrinology and metabolism, 1(3), 129–138. DOI: 10.1177/2042018810380214.
Chtourou H, Hammouda O, Souissi H, Chamari K, Chaouachi A, Souissi N (2012). Diurnal variations in physical performances related to football in young soccer players. Asian J Sports Med. 3:139–144. DOI: 10.5812/asjsm.34604
Coiffard B, Diallo AB, Mezouar S, Leone M, Mege JL (2021). A tangled threesome: circadian rhythm, body temperature variations, and the immune system. Biology, 10(1), 65. DOI: 10.3390/biology10010065.
Contreras-Osorio F, Campos-Jara C, Martínez-Salazar C, Chirosa-Ríos L, Martínez-García D (2021). Effects of sport-based interventions on children’s executive function: A systematic review and meta-analysis. Brain sciences, 11(6) 755. DOI: 10.3390/brainsci 11060755
Correa A, Alguacil S, Ciria LF, Jiménez A, Ruz M (2020). Circadian rhythms and decision-making: a review and new evidence from electroencephalography. Chronobiology international, 37(4), 520-541. DOI: 10.1080/07420528.2020.1715421
Correa A, Lara T ve Madrid JA (2013). Influence of circadian typology and time of day on temporal preparation. Timing ve Time Perception, 1(2), 217-238. DOI:10.1163/22134468 -00002012.
Correa A, Ruiz-Herrera N, Ruz M, Tonetti L, Martoni M, Fabbri M, Natale V (2016). Economic decision-making in morning/evening-type people as a function of time of day. Chronobiology international, 34(2), 139-147. DOI: 10.1080/07420528.2016.1246455
Cox KS (1980). The effects of second-language study on the cognitive flexibility of freshman unıversity students (Unpublished doctoral dissertation). The Ohio State University, Columbus. USA.
Crawford JD, Medendorp WP, Marotta JJ (2004). Spatial transformations for eye–hand coordination. Journal of neurophysiology. 92: 10–19 DOI: 10.1152/jn.00117.2004
Çam A, Erdoğan MF (2003). Melatonin. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası, 56(2), 103-112. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/38972
Çelgin GS (2021). Bireysel spor branşları ile takım spor branşlarının uzamsal görselleştirilmelerinin karşılaştırılması (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın. Türkiye.
Çetin MÇ (2009). Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin karar verme stilleri, sosyal beceri düzeyleri ve stresle basa çıkma biçimlerinin bazı değişkenler açısından karşılaştırmalı olarak incelenmesi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara. Türkiye.
Çuhadaroğlu A (2013). Bilişsel esnekliğin yordayıcıları. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 2(1), 86-101. http://cije.cumhuriyet.edu.tr/en/download/article-file/48648
Çömez U (2020). Spor yapma alışkanlığının uyku kalitesine etkisi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun. Türkiye.
Dağ MB (2017). Kahramanmaraş sütçü imam üniversitesi tıp fakültesi hastanesine başvuran multipl skleroz hastalarında depresyon, uyku kalitesi ve bilişsel fonksiyonların değerlendirilmesi (Yayımlanmamış Uzmanlık Tezi), Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Kahramanmaraş, Türkiye.
Demir E (2015). Spor bilimlerine giriş. Ankara. Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık
Demir MB, Sucan S (2022). Futbol hakemlerinde karar verme stilleri ile kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. İstanbul. Efe Akademi Yayınları. s29-30.
Dere EH (2017). Web tabanlı 3b tasarım uygulamalarının ortaokul öğrencilerinin uzamsal görselleştirme ve zihinsel döndürme becerilerine etkisi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Başkent Üniversitesi, Ankara. Türkiye.
Dinç N, Hayta Ü (2018). Sirkadiyen ritmin anaerobik güç üzerine etkisinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(4): 77-86. DOI:10.31680/gaunjss. 477535
Dickinson DL, McElroy T (2017). Sleep restriction and circadian effects on social decisions. Eur Econ Rev. 97:57–71. DOI:10.1016/j.euroecorev.2017.05.002.
Driller MW, Dixon ZT, Clark MI (2017). Accelerometer-based sleep behavior and activity levels in student athletes in comparison to student non-athletes. Sport Sciences for Health. 13(2):411-418. DOI 10.1007/s11332-017-0373-6
Driller MW, Lastella M, Sharp AP (2019). Individualized sleep education improves subjective and objective sleep indices in elite cricket athletes: A pilot study. Journal of sports sciences, 37(17), 2021-2025. DOI: 10.1080/02640414.2019.1616900
Douglas CM, Hesketh SJ, Esser KA (2021). Time of day and muscle strength: A circadian output? Physiology, 36(1), 44–51. DOI:10.1152/physiol.00030.2020.
Dönmez G (2021). Fen bilgisi öğretmen adaylarının kronotipleri ve öğrenme yaklaşımları ile akademik başarıları arasındaki ilişki (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Akdeniz Üniversitesi, Antalya. Türkiye.
Drust B, Waterhouse J, Atkinson G, Edwards B, Reilly T (2005). Circadian Rhythms in Sports Performance an Update. Chronobiology International, 22(1), 21–44. DOI:10.1081/cbi-200041039.
Dursun Ö (2010). The relationships among preservice teachers’spatial visualization ability, geometry self-efficacy, and spatial anxiety (Unpublished Master’s Dissertation). Middle East Technical University, Ankara. Turkey.
Edwards BJ, Waterhouse J, Atkinson G, Reilly T (2002). Exercise does not necessarily influence the phase of the circadian rhythm in temperature in healthy humans. Journal of Sports Sciences. 20(9):725–732. DOI: 10.1080/026404102320219437.
Edwards B, Waterhouse J, Reilly T (2007). The effects of circadian rhythmicity and time‐awake on a simple motor task. Chronobiology International, 24(6), 1109-1124. DOI:10.1080/ 07420520701795316
Ekici S, İrez GB, Saygın Ö, Göksel AG, Yıldız Y (2018). Eğitim fakültesi ve spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin uzamsal görselleştirme ve uzamsal kaygılarının karşılaştırılması. Uluslararası Herkes İçin Spor ve Wellness Kongre Bildirleri: 05-08 Nisan 2018, ss. 57-66. Antalya/Alanya, Türkiye.
Elen J, Stahl E, Bromme R, Clarebout G (2011). Links between beliefs and cognitive flexibility: lessons learned. Springer Science ve Business Media, s2-4.
Engin E, Kartal A(2021). Futbolcuların oynadıkları mevkilere göre görsel reaksiyon sürelerinin karşılaştırılması. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 4(1), 180-192. DOI:10.38021/asbid. 910050
Erdemir İ, Tüfekçioğlu E (2008). Kortizol sirkadiyen ritmini etkileyen bazı fiziksel ve fizyolojik parametrelerin karşılaştırılması. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(20), 1-10. https://dergipark.org.tr/tr/pub/baunsobed/issue/50241/64 8156
Erdoğan Gövez N (2020). Üniversite öğrencilerinde sosyal jetlag ve kronotipin yeme davranışı, depresyon, akademik başarı ve beslenme durumu üzerine etkisinin değerlendirilmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara, Türkiye.
Erickson GB (2021). Visual Performance Assessments for Sport. Optometry and Vision Science, 98(7), 672-680. DOI: 10.1097/OPX.0000000000001731
Faigenbaum AD, Myer GD (2010). Resistance training among young athletes: safety, efficacy and injury prevention effects. British journal of sports medicine, 44(1), 56-63. DOI: 10. 1136/bjsm.2009.068098
Faigenbaum AD, Lloyd RS, MacDonald J, Myer GD (2016). Citius, Altius, Fortius: beneficial effects of resistance training for young athletes: narrative review. British journal of sports medicine, 50(1), 3-7. DOI: 10.1136/bjsports-2015-094621
Filipa A, Byrnes R, Paterno MV, Myer GD, Hewett TE (2010). Neuromuscular training improves performance on the star excursion balance test in young female athletes. Journal of orthopaedic & sports physical therapy, 40(9), 551-558. DOI:10.2519/jospt. 2010.3325
Forsyth JJ, Reilly T (2004). Circadian rhythms in blood lactate concentration during incremental ergometer rowing. European journal of applied physiology, 92(1), 69-74. DOI: 10.1007/s00421-004-1059-8.
Gamble KL, Berry R, Frank SJ, Young ME (2014). Circadian clock control of endocrine factors. Nature Reviews Endocrinology, 10(8), 466-475. DOI:10.1038/nrendo.2014.78.
Gerkema MP (1991). Ultradian rhythms in the common vole. Microtus arvalis: Function and causation. s116-117.
Giske R, Benestad B, Haraldstad K, Høigaard R (2013). Decision-making styles among Norwegian soccer coaches: An analysis of decision-making style in relation to elite and non-elite coaching and level of playing history. International Journal of Sports Science ve Coaching, 8(4), 689-701. DOI: 10.1260/1747-9541.8.4.689.
Gorska R, Sorby SA, Leopold C (1998). Gender differences in visualization skills-an international perspective. The Engineering Design Graphics Journal, 62(3). http://www. edgj.org/index.php/EDGJ/article/view/115
Göral K, Sözlü B, Şenel E (2021) Does floor color affect athletes anticipation time. International Journal of Sport Culture and Science, 9(4), 370-375. Retrieved from https://dergipark. org.tr/en/pub/intjscs/issue/67953/996389
Gunia BC, Barnes CM, Sah S (2014). The morality of larks and owls: Unethical behavior depends on chronotype as well as time of day. Psychol Sci. 25:2272–74. DOI:10.1177/09567976 14541989
Gutknecht M (2014). The effect of lighting on the circadian rhythm and its applications in a healthcare environment. Department of Architectural Engineering College of Engineering (Master of Science). Kansas State University, Manhattan, USA.
Guzsvinecz T, Sik-Lanyi C, Orban-Mihalyko E, Perge E (2021). Implementation of the heinrich spatial visualization test in a virtual environment. International Journal of Engineering and Management Sciences, 6(4). DOI: 10.21791/IJEMS.2021.4.1.
Günay AR (2019). Adölesan dönemi kadın voleybolcularda 12 haftalık proprioseptif antrenmanların, sezinleme zamanı, reaksiyon zamanı ve denge performansı üzerindeki etkileri (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara, Türkiye.
Günay AR, Ceylan HI, Çolakoğlu FF, Saygın Ö (2019). Comparison of coinciding anticipation timing and reaction time performances of adolescent female volleyball players in different playing positions. The Sport Journal, 36, 1-12. http://thesportjournal.org/article/ comparison-of-coinciding-anticipation-timing-and-reaction-time-performances-of-adole scent-female-volleyball-players-in-different-playing-positions/
Güngör S, Özcan U (2022). Karar kuramı ve karar verme. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi , (33), 119-125. DOI: 10.31590/ejosat.1035682.
Halewyck VF, Lavrysen A, Levin O, Boisgontier MP, Elliott D, Helsen WF(2014). Both age and physical activity level impact on eye-hand coordination. Human movement science, 36, 80-96. DOI: 10.1016/j.humov.2014.05.005
Han DH, Park HW, Kee BS, Na C, Na DHE, Zaichkowsky L (2011). Performance enhancement with low stress and anxiety modulated by cognitive flexibility. Psychiatry investigation, 8(3), 221. DOI:10.4306/pi.2011.8.3.221
Hardeland R, Pandi-Perumal SR, Cardinali DP (2006). Melatonin. The İnternational Journal Of Biochemistry ve Cell Biology, 38(3), 313-316. DOI: 10.1016 /j.biocel.2005.08.020
Hatori M, Vollmers C, Zarrinpar A, DiTacchio L, Bushong EA, Gill S, Leblanc M, Chaix A, Joens M, Fitzpatrick JAJ, Ellisman MH, Panda S (2012). Time-restricted feeding without reducing caloric intake prevents metabolic diseases in mice fed a high-fat diet. Cell metabolism, 15(6), 848-860. DOI: 10.1016/j.cmet.2012.04.019.
Haupt S, Eckstein ML, Wolf A, Zimmer RT, Wachsmuth NB, Moser O (2021). Eat, Train, Sleep Retreat? Hormonal Interactions of Intermittent Fasting, Exercise and Circadian Rhythm. Biomolecules, 11(4), 516. DOI:10.3390/biom11040516.
Hill EE, Zack E, Battaglini C, Viru M, Viru A, Hackney AC (2008). Exercise and circulating cortisol levels: the intensity threshold effect. Journal of endocrinological investigation, 31(7), 587-591. DOI: 10.1007/BF03345606.
Hillier A, Alexander JK, Beversdorf DQ (2006). The effect of auditory stressors on cognitive flexibility. Neurocase, 12(4), 228-231. DOI: 10.1080/13554790600878887
Horne IA, Östberg O (1976) A self assessment questionnaire to determine morningness-eveningness in human circadian rhythms. IntJ Chronobiol,4: 97-110.
Honkalampi K, Kupari S, Jarvelin-Pasanen S, Saaranen T, Vauhkonen A, Rasanen K, Oksanen T (2022). The association between chronotype and sleep quality among female home care workers performing shift work. Chronobiology International, 1-10. DOI: 10.1080/07420 528.2022.2033256
Hower IM, Harper SA, Buford TW (2018). Circadian rhythms, exercise and cardiovascular health. Journal of Circadian Rhythms, 16, 7. DOI: 10.5334/jcr.164.
https://anadoluyildizlarligi.sgm.gov.tr/Images/documents/talimat/2019_2020_ANALIG_UYGULAMA_TALIMATI.pdf (erişim 14.10.2020)
Huijgen BC, Leemhuis S, Kok NM, Verburgh L, Oosterlaan J, Elferink-Gemser MT, Visscher C (2015). Cognitive functions in elite and sub-elite youth soccer players aged 13 to 17 years. PloS one, 10(12), DOI: 10.1371/journal.pone.0144580
Hume PA, Theadom A, Lewis GN, Quarrie KL, Brown SR, Hill R, Marshall SW (2017). A comparison of cognitive function in former rugby union players compared with former non-contact-sport players and the impact of concussion history. Sports medicine, 47(6), 1209-1220. DOI: 10.1007/s40279-016-0608-8
Ingram KK, Ay A, Kwon SB, Woods K, Escobar S, Gordon M, Jain K (2016). Molecular insights into chronotype and time-of-day effects on decision-making. Scientific Reports, 6(1), 1-9. DOI:10.1038/srep29392
Işık Ü (2016). 40-65 yaş arasındaki bireylerin fiziksel aktivite ile uyku kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gedik Üniversitesi, İstanbul. Türkiye.
İnal, AN (2003). Beden eğitimi ve spor bilimi. Nobel Yayınevi. Ankara.
İri R, Aktuğ ZB, Keskin A (2018). Çocuklarda fiziksel aktivitenin el göz koordinasyonu ve reaksiyon zamanı üzerine etkisinin incelenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 16(1), 23-28. DOI:10.1501/Sporm_0000000338
İzci B, Ardic S, Firat H, Sahin A, Altinors M, Karacan I (2008). Reliability and validity studies of the Turkish version of the Epworth Sleepiness Scale. Sleep and Breathing, 12(2), 161-168. DOI: 10.1007/s11325-007-0145-7
Jansen P, Lehmann J (2013). Mental rotation performance in soccer players and gymnasts in an object-based mental rotation task. Advances in cognitive Psychology, 9(2), 92. DOI: 10. 2478/v10053-008-0135-8.
Jarraya S, Jarraya M, Chtourou H, Souissi N (2014). Diurnal variations on cognitive performances in handball goalkeepers. Biological rhythm research, 45(1), 93-101. DOI:10.1080/09291 016.2013.811032.
Johansson RS, Westling G, Bäckström A, Flanagan JR (2001). Eye–hand coordination in object manipulation. Journal of neuroscience, 21(17), 6917-6932. DOI:10.1523/JNEUROSCI.2 1-17-06917.2001
Johns MW (1992). Reliability and factor analysis of the Epworth Sleepiness Scale. Sleep, 15(4), 376-381. DOI: 10.1093/sleep/15.4.376
Jose S, Gideon Praveen K (2010). Comparison between auditory and visual simple reaction times. Neuroscience ve Medicine, 2010-1, 30-32. DOI:10.4236/nm.2010.11004.
Kakmacı Ö (2009). Altıncı sınıf öğrencilerinin uzamsal görselleştirme başarılarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Osman Gazi Üniversitesi, Eskişehir. Türkiye.
Kara NS, Çetin M, Dönmez A, Çağın M (2020). The relationship between cognitive flexibility and the meaning of life: a research on the students of the faculty of sport sciences. Turkish Journal of Sport and Exercise, 22 (1), 142-149. DOI:10.15314/tsed. 656672
Kara NS, Donmez A, Cetın MÇ (2021). Relatıonshıp between decısıon-makıng styles and cognıtıve flexıbılıty levels of sports scıence students. Health and Sports Sciences-2021, 217-221. DOI: 10.22376/ijpbs/ijlpr/SP14/jan/2021.1-383
Karacabey K, Seyhan S, Öntürk Y, Apur U, Akyel Y (2017). Genç sporcuların dopinge yönelimine etken olarak doping hakkındaki bilgi düzeyleri ve bazı değişkenler açısından incelenmesi. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 7(2/2), 168-179.
Karadağ A, Kutlu M (2006). Uzun dönem futbol antrenmanlarının futbolcuların baskın ve baskın olmayan ayaklarının görsel ve işitsel reaksiyon zamanlarına etkileri. Fırat Tıp Dergisi, 11(1), 26-29. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/firattip/issue/6371/ 85091
Karagül O (2016). Denge Performansı Üzerinde Sirkadiyen Ritmin Etkisi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Manisa, Türkiye.
Kandemir C (2018). İleri düzey badmintoncularda mental rotasyon, reaksiyon zamanı ve dinamik denge testleri başarı düzeylerinin karşılaştırılması (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Uludağ Üniversitesi, Bursa. Türkiye.
Kaşar M (2011). Obsesif kompülsif bozukluğu olan hastalarda karar verme yetilerinin klinik özellikler ve semptom boyutlarıyla ilişkisi (Yayınlanmamış Tıpta Uzmanlık Tezi) Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İstanbul, Türkiye.
Katsioloudis P, Jovanovic V, Jones M (2014). A comparative analysis of spatial visualization ability and drafting models for industrial and technology education students. Journal of Technology Education, 26(1), 88-101. DOI:10.21061/jte.v26i1.a.6.
Kaya A (2014). Decision making by coaches and athletes in sport. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 152, 333-338. DOI:10.1016/j.sbspro.2014.09.205.
Kayapınar FÇ, Yetkin MK, Soykan A, Çalışkan E (2006). On iki haftalık dans eğitiminin ilköğretim beşinci sınıf öğrencilerinin el-göz koordinasyonları ve reaksiyon sürelerine etkisinin değerlendirilmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi/Journal of Physical Education and Sport Sciences, 8(2), 3-10. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/297133
Kelecek S, Altıntaş A, Aşçı FH (2013). Sporcuların karar verme stillerinin belirlenmesi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 8(1), 21-27. Retrieved from https:// dergipark. org.tr/en/pub/cbubesbd/issue/32236/357818
Kelly MN, Smith DN, Sunshine MD, Ross A, Zhang X, Gumz ML, Esser KA, Mitchell GS. (2020). Circadian clock genes and respiratory neuroplasticity genes oscillate in the phrenic motor system. American Journal of Physiology-Regulatory, Integrative and Comparative Physiology, 318 (6). DOI:10.1152/ajpregu.00010.2020.
Khalfallah S, Mkaouer B, Amara S, Habacha H, Souissi N(2021). Effect of dıfferıng exercıse ıntensıtıes on the response tıme of gymnasts and non-gymnasts ın 3d cube mental rotatıon task. Science of Gymnastics Journal, 13(3), 301-440. DOI:10.52165/sgj.13.3.301-309.
Kholid A, Wijaya A, Altaibi A, Febrianto H, Nurmawati N (2021). Contribution of leg muscle explosive power and hand-eye coordination against upper serve capability. Competıtor: Jurnal Pendidikan Kepelatihan Olahraga, 13(1), 92-102. DOI: 10.26858/cjpko.v13i1. 18829
Kılıçgün MY, Kılıçkaya A (2018). 6 yaş çocukların iki el kullanımı ve el-göz koordinasyonu becerilerine dokuma eğitiminin etkisi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38(2), 449-468. DOI:10.17152/gefad.377011
Kıloğlu M (2017). Türkiye olimpik hazırlık merkezlerine (TOHM) devam eden sporcuların karar verme stillerinin belirlenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya, Türkye.
Kioumourtzoglou E, Kourtessis T, Michalopoulou M, Derri V (1998). Differences in several perceptual abilities between experts and novices in basketball, volleyball and water-polo. Perceptual and motor skills, 86(3), 899-912. DOI: 10.2466/pms.1998.86.3.899
Kline CE, Durstine JL, Davis JM, Moore TA, Devlin TM, Youngstedt SD (2010). Circadian rhythms of psychomotor vigilance, mood, and sleepiness in the ultra-short sleep/wake protocol. Chronobiology international, 27(1), 161-180. DOI:10.3109/074205210036486 04
Korczak AL, Martynhak BJ, Pedrazzoli M, Brito AF, Louzada FM (2008). Influence of chronotype and social zeitgebers on sleep/wake patterns. Brazilian Journal of Medical and Biological Research, 41, 914-919. DOI:10.1590/S0100-879X2008005000047.
Kosinski RJ (2008). A literature review on reaction time. Clemson University, 10(1). https:// www.sciencebuddies.org/Files/16478/4/clemson.rt.pdf
Kurt C (2009). Sabah ve akşam saatlerindeki maksimal kan laktat konsantrasyonunun kronotip açısından değerlendirilmesi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Ege Üniversitesi, İzmir. Türkiye.
Kurt C (2010). Kronobiyoloji ve fiziksel performans. Türkiye Klinikleri J Sports Sci 2010;2(2):103-8.
Kurtulus A, Uygan C (2010). The effects of google sketchup based geometry activities and projects on spatial visualization ability of student mathematics teachers. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 9,384-389. DOI: 10.1016/j.sbspro.20 10.12.169.
Laby DM, Kirschen DG, Pantall P (2011). The visual function of olympic-level athletes an initial report. Eye & contact lens, 37(3), 116-122. DOI: 10.1097/ICL.0b013e31820c5002
Lafayette Instruments; Examiners Manual (1998). Minnesota manual dexterity testMODEL# 32023. https://www.rehabmart.com/pdfs/141_2_n.pdf (Erişim: 14.10.2020)
Lappan G, Phillips EA, Winter MJ (1983). Activities: Spatial Visualization. The Mathematics Teacher, 77(8), 618-623. DOI: 10.5951/MT.77.8.0618
Lastella M, Roach GD, Halson SL, Sargent C(2016). The Chronotype of Elite Athletes. Journal of human kinetics, 54, 219–225. DOI: 10.1515/hukin-2016-0049.
Leveaux R (2010). Facilitating referee’s decision making in sport via the application of technology. IBIMA Publishing, 1-8. DOI: 10.5171/2010.545333
Linn MC, Petersen AC (1985). Emergence and characterization of sex differences in spatial ability: A meta-analysis. Child development, 1479-1498. DOI: 10.2307/1130467
Lloyd D, Rossi EL (Editörler) (2008). Ultradian rhythms from molecules to mind. Netherlands: Springer. S:16-17 DOI:10.1007/978-1-4020-8352-5.
Maier PH (1998). Spatial geometry and spatial ability: how to make solid geometry solid? in Cohors-Fresenborg E, Reiss K, Toener G,Weigand HG (Eds) Selected Papers from Annual Conference of Didactics of Mathematics, Osnabreck, pp. 69-81.
Mankowska M, Poliszczuk T, Poliszczuk D, Johne M (2015). Visual perception and its effect on reaction time and time-movement anticipation ın elite female basketball players. Polish Journal of Sport and Tourism, 22(1), 3-8. DOI: 10.1515/pjst-2015-0008.
Martin L, Daggart LA, Whyte PG (2001). Comparison of Physiological Responses to Morning and Evening Submaximal Running, Journal of Sports Sciences, 19:969–976. DOI:10.10 80/026404101317108471
Martin MM, Rubin RB (1995). A new measure of cognitive flexibility. Psychological reports, 76(2), 623-626. DOI: 10.2466/pr0.1995.76.2.623
Martín-López J, Sedliak M, Valadés D, Muñoz A, Buffet-García J, García-Oviedo R, López-Samanes Á (2022). Impact of time-of-day and chronotype on neuromuscular performance in semi-professional female volleyball players. Chronobiology International, 1-9. DOI: 10.1080/07420528.2022.2057322
Masley S, Roetzheim R, Gualtieri T (2009). Aerobic exercise enhances cognitive flexibility. Journal of clinical psychology in medical settings, 16(2), 186-193. DOI: 10. 1007/s10880-009-9159-6.
Masmoudi L, Gharbi A, HMida C, Trabelsi K, Boukhris O, Chtourou H, Bouzid MA, Clark CCT, Souissi N, Rosemann T, et al. (2021). The Effects of exercise difficulty and time-of-day on the perception of the task and soccer performance in child soccer players. Children, 8(9), 793. DOI: 10.3390/ children8090793
McGee MG (1979). Human spatial abilities: Psychometric studies and environmental, genetic, hormonal, and neurological influences. Psychological bulletin, 86(5), 889-918. DOI:10.1 037/0033-2909.86.5.889
Menevse A (2011). Examination of the relationship between muscle palmaris longus and reaction time. World Applied Sciences Journal, 12(1), 114-118.
Meney I, Waterhouse J, Atkinson G, Reilly T, Davenne D (1998). The effect of one night's sleep deprivation on temperature, mood, and physical performance in subjects with different amounts of habitual physical activity. Chronobiology International, 15(4), 349-363. DOI: 10.3109/07420529808998695
Menteş G, Saygın Ö (2019). E-spor ve geleneksel spor ile uğraşan sporcuların zihinsel dayanıklılık ve bilişsel esneklik durumlarının incelenmesi. International Journal of Sport Exercise and Training Sciences-IJSETS, 5(4), 238-250. DOI: 10.18826/useeabd.639062
Mizuno K (2014). Human circadian rhythms and exercise: Significance and application in real-life situations. The Journal of Physical Fitness and Sports Medicine, 3(3), 307- 315. DOI: 10.7600/jpfsm.3.307
Netz Y, Tomer R, Axelrad S, Argov E, Inbar O (2007). The effect of a single aerobic training session on cognitive flexibility in late middle-aged adults. International journal of sports medicine, 28(01), 82-87. DOI: 10.1055/s-2006-924027
Neşe B (2008). Birinci lig masa tenisi müsabakalarında gerçekleştirilen aktivitelerin kalp atımı, kan laktik asit konsantrasyonu ve algılanan zorluk derecesine olan etkilerinin incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Sakarya Üniversitesi, Sakarya. Türkiye.
Okamura H (2003). Integration of mammalian circadian clock signals: from molecule to behavior. The Journal of endocrinology, 177(1), 3-6. DOI: 10.1677/joe.0.1770003.
Olkun S, Altun A (2003). İlköğretim öğrencilerinin bilgisayar deneyimleri ile uzamsal düşünme ve geometri başarıları arasındaki ilişki. The Turkish Online Journal of Educational Technology, 2(4), 86-91. http://www.tojet.net/volumes/v2i4.pdf#page=86
Omar R, Kuan YM, Zuhairi NA, Abd Manan F, Knight VF (2017). Visual efficiency among teenaged athletes and non-athletes. International journal of ophthalmology, 10(9), 1460. DOI: 10.18240/ijo.2017.09.20
Özbayer C, Değirmenci İ (2011). Sirkadiyen saat, hücre döngüsü ve kanser. Dicle Tıp Dergisi, 38(4), 514-518. DOI: 10.5798/diclemedj.0921.2011.04.0080.
Özbey M, Ünal H (2020). Antrenör davranışları ile bilişsel esneklik arasındaki ilişkinin incelenmesi: amatör futbolcular üzerine bir çalışma. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 25 (1), 23-39. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/gbesbd/issue/515 95/599329
Özçelik F, Erdem M, Bolu A, Gülsün M (2013). Melatonin: Genel özellikleri ve psikiyatrik bozukluklardaki rolü. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 5(2), 179-203. DOI:10.5455/cap. 20130512.
Özkan N (2006). Ritim eğitimi ve modern dans. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Özlü C (2020). 15-18 yaş aralığındaki sporcuların karakter düzeylerinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi), Eskişehir Üniversitesi, Eskişehir, Türkiye.
Özmen, H. (2014). Deneysel araştırma yöntemi. Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri, 47-76. Ankara: Pegem Yayıncılık.
Pasko W, Śliż M, Paszkowski M, Zieliński J, Polak K, Huzarski M, Przednowek K (2021). Characteristics of cognitive abilities among youths practicing football. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(4), 1371. DOI:10.3390/ijerph 18041371
Paul M, Biswas SK, Sandhu JS (2011). Role of sports vision and eye hand coordination training in performance of table tennis players. Brazilian Journal of Biomotricity, 5(2), 106-116. https://www.redalyc.org/pdf/930/93018957006.pdf
Peker N (2012). Özdenetimin sporcuların performans ve kaygı düzeylerindeki rolü. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi: 21-2012/1, 39-48.
Pengelly M, Guy JH, Elsworthy N, Scanlan AT, Lastella M (2022). Player chronotype does not affect shooting accuracy at different times of the day in a professional, male basketball team: a pilot study. Sleep science (Sao Paulo, Brazil), 15(Spec 1), 149–155. DOI:10.5935 /1984-0063.20220014
Piras A, Lobietti R, Squatrito S (2014). Response time, visual search strategy, and anticipatory skills in volleyball players. Journal of Ophthalmology, DOI:10.1155/2014/189268.
Poggiogalle E, Jamshed H, Peterson CM (2018). Circadian regulation of glucose, lipid, and energy metabolism in humans. Metabolism, 84, 11-27. DOI:10.1016/j.metabol.2017.11. 017.
Pojskic H, Pagaduan J, Uzicanin E, Separovic V, Spasic M, Foretic N, Sekulic D (2019). Reliability, validity and usefulness of a new response time test for agility-based sports: A simple vs. complex motor task. Journal of Sports Science ve Medicine, 18(4), 623. https:// www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6873124/?report=classic
Pündük Z, Gür H, Ercan G. (2005). Sabahçıl- akşamcıl anketi Türkçe uyarlamasında güvenirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 16(1), 40-45.
Raab M, Avugos S, Bar-Eli M, MacMahon C (2021). The referee's challenge: a threshold process model for decision making in sport games. International Review of Sport and Exercise Psychology, 14(1), 208-228. DOI: 10.1080/1750984X.2020.1783696
Raab M, Bar-Eli M, Plessner H ve Araújo D (2019). The past, present and future of research on judgment and decision making in sport. Psychology of Sport and Exercise, 42, 25-32. DOI: 10.1016/j.psychsport.2018.10.004.
Racinais S, Blonc S, Jonville S, Hue O (2005). Time of day influences the environmental effects on muscle force and contractility. Med Sci Sports Exerc, 37(2), 256-61. DOI: 10.1249/01. MSS.0000149885.82163.9F
Rae DE, Stephenson KJ, Roden LC (2015). Factors to consider when assessing diurnal variation in sports performance: the influence of chronotype and habitual training time-of-day. European journal of applied physiology, 115(6), 1339-1349. DOI:10.1007/ s00421-015-3109-9.
Refinetti R (2010). The circadian rhythm of body temperature. Frontiers in Bioscience, 15(1), 564-594. https://www.fbscience.com/Landmark/articles/pdf/Land mark3634.pdf
Reid KJ (2019). Assessment of circadian rhythms. Neurologic clinics, 37(3), 505-526. DOI:10. 1016/j.ncl.2019.05.001.
Riley L, Zhang X, Mijares J, Hammers D, Olafson H, Du P, Dougles CM, Labeit S, Wang TE, Esser KA (2021). The skeletal muscle circadian clock regulates sarcomere length homeostasis through titin splicing. BioRxiv-445953. DOI:10.1101/2021.05.27.445953.
Roenneberg T (2012). What is chronotype? Sleep and biological rhythms, 10(2), 75-76. DOI:10. 1111/j.1479-8425.2012.00541.x.
Roenneberg T, Wirz-Justice A, Merrow M (2003). Life between clocks: Daily temporal patterns of human chronotypes. J Biol Rhythms. 18(1): 80-90.
Rosenthal L, Day R, Gerhardstein R, Meixner R, Roth T, Guido P ve Fortier J (2001). Sleepiness/ alertness among healthy evening and morning type individuals. Sleep medicine, 2(3), 243-248. DOI: 10.1016/S1389-9457(00)00047-2.
Sancez ACJ, Calvo AL, Bunuel PS, Godoy SJI (2009). Decision-making of spanish female basketball team players while they are competing. Revista de Psicologia del Deporte, 18, 369-373. https://www.redalyc.org/articulo.oa?id=235116466015
Sato S, Basse AL, Schönke M, Chen S, Samad M, Altıntaş A, Laker RC, Dalbram E, Barrès R, Baldi P, Treebak JT, Zierath RJ, Sassone-Corsi P (2019). Time of exercise specifies the impact on muscle metabolic pathways and systemic energy homeostasis. Cell metabolism, 30(1), 92-110. DOI: 10.1016/j.cmet.2019.03.013
Sato T, Ida T, Kojima M (2017). Role of biological rhythms in the performance of physical activity. The Journal of Physical Fitness and Sports Medicine, 6(3), 125-134. DOI:10. 7600/jpfsm.6.125.
Saygin Ö, Göral K, Ceylan Hİ (2016). An examination of the coincidence anticipation performance of soccer players according to their playing positions and different stimulus speeds. Sport Journal, 1(11). http://thesportjournal.org/article/an-examination-of-the-coincidence-anticipation-performance-of-soccer-players-according-to-their-playing-positions-and-different-stimulus-speeds/
Schmidt M, Egger F, Kieliger M, Rubeli B, Schüler J (2016). Gymnasts and orienteers display better mental rotation performance than non-athletes. Journal of Individual Differences, 37(1), 1-7. DOI: 10.1027/1614-0001/a000180
Schwab S, Memmert D (2012). The impact of a sports vision training program in youth field hockey players. Journal of sports science ve medicine, 11(4), 624. https://www.ncbi.nlm. nih.gov/pmc/articles/PMC3763307/
Scott SG, Bruce RA (1995). Decision-making style: the development and assessment of a new measure. Educational and Psychological Measurement. 55: 818-31. DOI: 10.1177/00131 64495055005017
Sevi V (2020). 8 haftalık halk dansları eğitiminin üniversite öğrencilerinin denge reaksiyon zamanı ve ritim duygusuna etkisi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gaziantep Üniversitesi, Gaziantep, Türkiye.
Sevim Y (2010). Antrenman bilgisi. Ankara. Fil Yayınevi.
Sherman H, Genzer Y, Cohen R, Chapnik N, Madar Z, Froy O (2012). Timed high‐fat diet resets circadian metabolism and prevents obesity. The FASEB Journal, 26(8), 3493-3502. DOI: 10.1096/fj.12-208868.
Silva A, Queiroz SS, Winckler C, Vital R, Sousa RA, Fagundes V, Mello MT (2012). Sleep quality evaluation, chronotype, sleepiness and anxiety of Paralympic Brazilian athletes: Beijing 2008 Paralympic Games. British Journal of Sports Medicine, 46(2), 150-154.
Silver JA, Hughes JD, Bornstein RA, Beversdorf DQ (2004). Effect of anxiolytics on cognitive flexibility in problem solving. Cog Behav Neurol, v17, n2 93-97. DOI:10.1097/01.wnn.0 000119240.65522.d9
Sorby SA (1999). Developing 3-D spatial visualization skills. Engineering Design Graphics Journal, 63, 21-32. https://www.semanticscholar.org/paper/Developing-3-D-Spatial-Visualization-Skills.-Sorby/14095304e057bbf4c3c66abb0f4cbc715eca21fb
Souissi N, Gauthier A, Sesboüé B, Larue J, Davenne D (2002). Effects of regular training at the same time of day on diurnal fluctuations in muscular performance. Journal of sports sciences, 20(11), 929-937. DOI: 10.1080/026404102320761813.
Söğüt M, Ak E, Koçak S (2009). 8-10 Yaş grubu tenis oyuncularının sezinleme zamanı. Hacettepe Spor Bilimleri Dergisi, 20(1), 1-5 https://dergipark.org.tr/en/pub/sbd/issue/16388/171401
Sözlü S, Şanlıer N (2017). Sirkadiyen ritim, sağlık ve beslenme ilişkisi. Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(2), 100-109. DOI: 10.5336/healthsci.2015-48902.
Stevens AD (2009). Social problem-solving and cognitive flexibility: Relations to social skills and problem behavior of at-risk young children (Unpublished doctoral dissertation). Seattle Pacific University. USA.
Sütçü ND, Oral B (2019). Uzamsal görselleştirme testinin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(3), 1179-1195. DOI: 10.24106/kefdergi.2826
Swanson CM, Kohrt WM, Buxton OM, Everson CA, Wright Jr KP, Orwoll ES, Shea SA (2018) The importance of the circadian system ve sleep for bone health. Metabolism, 84, 28-43. DOI:10.1016/j.metabol.2017.12.002.
Şengör Ç (2018). 11 - 13 yaş grubu öğrencilerinde oryantiring eğitiminin uzamsal görselleştirme ve uzamsal kaygıya etkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Muğla. Türkiye.
Şülün M (2021). İlköğretim 12-13 yaş erkek çocuklarda hemsball egzersizlerinin denge ve el-göz koordinasyonuna etkisi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Atatürk Üniversitesi, Erzurum. Türkiye.
Tabachnick BG, Fidell LS (2013). Fidell Using Multivariate Statistics (sixth ed.) Pearson, Boston. p481-498.
Taheri M, Arabameri E (2012). The effect of sleep deprivation on choice reaction time and anaerobic power of college student athletes. Asian journal of sports medicine, 3(1), 15. DOI: 10.5812/asjsm.34719
Tallis J, Duncan MJ, Wright SL, Eyre EL, Bryant E, Langdon D, James RS (2013). Assessment of the ergogenic effect of caffeine supplementation on mood, anticipation timing, and muscular strength in older adults. Physiological reports, 1(3). DOI: 10.1002/phy2.72
Takahashi M, Tahara Y, Tsubosaka M, Fukazawa M, Ozaki M, Iwakami T, Nakaoka T, Shibata S (2018). Chronotype and social jetlag influence human circadian clock gene expression. Scientific reports, 8(1), 1-10. DOI: 10.1038/s41598-018-28616-2.
Tamer K (2000). Sporda fiziksel ve fizyolojik performansın ölçülmesi ve değerlendirilmesi. Ankara: Bağırgan Yayımevi.
Taşdelen A (2002). Öğretmen adaylarının farklı psiko-sosyal değişkenlere göre karar verme stilleri (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi. İzmir, Türkiye.
Tekin M (2009). Ferdi ve takım sporlarında erkek ve kız sporcuların farklı zeka tiplerindeki seviyelerinin karşılaştırılması. Atatürk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 11(4): 29-51. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunibesyo/issue/28847/308652
Tekin M, Özmutlu İ, Erhan S (2009). Özel yetenek sınavlarına katılan öğrencilerin karar verme ve düşünme stillerinin incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 11(3), 42-56. https://app.trdizin.gov.tr/publication/paper/detail/TVRBek9UazF OUT09
Tekkurşun Demir G, Namlı S, Hazar Z, Türkeli A, Cicioğlu Hİ (2018). Bireysel ve takım sporcularının karar verme stilleri ve mental iyi oluş düzeyleri. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 13 (1), 176-191. https://dergipark.org.tr/en/pub/cbubesbd/issue/3 8083/417188
Teo W, Newton MJ, McGuigan MR (2011). Circadian rhythms in exercise performance: implications for hormonal and muscular adaptation. Journal of sports science ve medicine, 10(4), 600-606. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/ PMC3761508/
Thun E, Bjorvatn B, Flo E, Harris A, Pallesen S (2015). Sleep, circadian rhythms and athletic performance. Sleep medicine reviews, 23, 1-9. DOI: 10.1016/j.smrv.2014. 11.003.
Toktaş N, Eskiocak H (2018). Egzersiz yapan ve yapmayan kadınlarda kronotipe göre depresyon düzeyinin belirlenmesi. Spor Eğitim Dergisi, 2(3), 11-25. https://dergipark. org.tr/en/ pub/seder/issue/39031/445389.
Touitou Y, Bégué P (2010). Organization of school time and child health: Towards a new school schedule. Bull Acad Natle Méd, 1, 107-122.
Travassos B, Araujo D, Davids K, O'hara K, Leitão J, Cortinhas A (2013). Expertise effects on decision-making in sport are constrained by requisite response behaviours–A meta-analysis. Psychology of Sport and Exercise, 14(2), 211-219. DOI:10.1016/j.psychsport. 2012.11.002
Turgut M (2007). İlköğretim II. kademede öğrencilerin uzamsal yeteneklerinin incelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir, Türkiye.
Ushiki K, Tsunekawa K, Shoho Y, Martha L, Ishigaki H, Matsumoto R, Yanagawa Y, Nakazawa A, Yoshida A, Nakajima K, Araki O, Kimura T, Murakami M (2020). Assessment of exercise-induced stress by automated measurement of salivary cortisol concentrations within the circadian rhythm in Japanese female long-distance runners. Sports Medicine-Open, 6(1), 1-10. DOI:10.1186/s40798-020-00269-4.
Üzümcü B, Müezzin EE (2018). Öğretmenlerin bilişsel esneklik ve mesleki doyum düzeyinin incelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 8(1), 8-25. DOI:10.19126/suje. 325679
Vetter C, Scheer FA (2017). Circadian biology: uncoupling human body clocks by food timing. Current Biology, 27(13), R656-R658. DOI:10.1016/j.cub.2017.05.057.
Vitale JA, Banfi G, Sias M, La Torre A (2019). Athletes’ rest-activity circadian rhythm differs in accordance with the sport discipline. Chronobiology international, 36(4), 578-586. DOI: 10.1080/07420528.2019.1569673.
Vitale JA, Weydahl A (2017). Chronotype, physical activity, and sport performance: a systematic review. Sports Medicine, 47(9), 1859-1868. DOI:10.1007/s40279-017-0741z.
Weineck J (2011). Futbolda kondisyon antrenmanı. Tanju Bağırgan (Çev.). Ankara: Spor Kitapevi.
Williams AM, Davids K, Williams JG (2000) Visual perception and action in sport. New York: Routledge.
Williams AM, Ford PR, Eccles DW, Ward P (2011). Perceptual- cognitive expertise in sport and its acquisition: Implications for applied cognitive psychology. Appl Cogn Psychol, 25(3), 432–442. DOI: 10.1002/acp.1710.
Williams AM, Jackson RC (2019). Anticipation in sport: Fifty years on, what have we learned and what research still needs to be undertaken? Psychology of Sport and Exercise, 42, 16-24. DOI:10.1016/j.psychsport.2018.11.014
Winget CM, DeRoshia CW, Holley DC (1985). Circadian rhythms and athletic performance Medicine ve Science in Sports ve Exercise. 17(5), 498-516. DOI: 10.1249/00005768-198 510000-00002.
Wolff CA, Esser KA (2020). Exercise sets the muscle clock with a calcium assist. The Journal of physiology, 598(24), 5591. DOI: 10.1113/JP280783.
Wong TK, Ma AW, Liu KP, Chung LM, Bae YH, Fong SS, Balasankar Ganesan OT, Wang HK (2019). Balance control, agility, eye–hand coordination, and sport performance of amateur badminton players: A cross-sectional study. Medicine, 98(2). DOI: 10.1097/MD. 0000000000014134.
Yeomans MA, Phillips B, Dalecki M, Hondzinski JM (2021). Eye movement influences on coupled and decoupled eye-hand coordination tasks. Experimental Brain Research, 239, 2477–2488 DOI: 10.1007/s00221-021-06138-0
Yerlikaya G (2021). Erkek 18-23 yaş fitness sporcularında akut kas yorgunluğunun propriosepsiyon, reaksiyon zamanı ve koordinasyon parametrelerine etkisinin incelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Iğdır Üniversitesi, Iğdır, Türkiye.
Yıldırım E (2020). Elit erkek eskrimcilerde bir sezon boyunca akut/kronik iş yükü oranının takibi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara. Türkiye.
Yüksel A (2019). Sirkadiyen ritim ile yeme zamanı ilişkisi. Sağlık Profesyonelleri Araştırma Dergisi, 1(1), 38-43. https://dergipark.org.tr/en/pub/jhpr/issue/49226/631459.
Yüksel NS, Bülbül A (2014). Test development study on the spatial visualization. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science and Mathematics Education, 8(2), 124-142. DOI:10.12973/nefmed.2014.8.2.a6
Ziytak YŞ (2011). Mücadele sporlarında üst ekstremite reaksiyon süratinin incelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ege Üniversitesi, İzmir, Türkiye.
Zong J, Cao XY, Cao Y, Shi YF, Wang YN, Yan C et.al. (2010). Coping flexibility in college students with depressive symptoms. Health and Quality of Life Outcomes, 8(66), 1-6. DOI:10.1186/1477-7525-8-66
Yayınlanan
Lisans
LisansBu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb.) Akademisyen Kitabevine ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceca Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Yayınevi ilgili yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.
