Alkol Madde Kullanım Bozukluklarında Tanı Ölçütleri ve Tanısal Sınıflamalar

Alkol ve madde kullanım bozuklukları (AMKB), küresel çapta ciddi sağlık sorunlarına ve sosyoekonomik olumsuzluklara yol açan önemli psikiyatrik rahatsızlıklardır. Bu bozuklukların tanı ve tedavi süreçlerinde, Dünya Sağlık Örgütü tarafından geliştirilen Uluslararası Hastalık Sınıflandırması (ICD) ve Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından yayınlanan Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı (DSM) olmak üzere iki temel uluslararası tanı sistemi kullanılmaktadır. Tarihsel süreçte DSM-I ve DSM-II'de kişilik bozuklukları altında yer alan bu durumlar, DSM-III ve DSM-IV'te "madde kötüye kullanımı" ve "madde bağımlılığı" olarak ayrıştırılmış; DSM-5'te ise bu iki tanı birleştirilerek 11 ölçütlü "Madde Kullanım Bozukluğu" kavramı oluşturulmuştur. DSM-5 ayrıca bozuklukları madde kullanım bozuklukları ve intoksikasyon, yoksunluk ile maddenin yol açtığı ruhsal bozuklukları içeren "maddenin yol açtığı bozukluklar" olarak iki ana gruba ayırmaktadır. ICD sisteminde ise ICD-10'daki "zararlı madde kullanımı" kavramı, ICD-11'de yerini zihinsel ve fiziksel sağlıkla sınırlandırılmış "zararlı madde kullanım paterni"ne bırakmış ve yeni bir kategori olarak "tehlikeli madde kullanımı" tanımlanmıştır. ICD-11'de madde bağımlılığı tanısı için 12 aylık süreçte kontrol kaybı, önceliklendirme ve fizyolojik nöroadaptasyon özelliklerinden en az ikisinin varlığı aranmaktadır. Erken tanı ve etkili tedavi, bu kronik süreçlerin yönetimindeki en kritik aşamaları oluşturmaktadır.

Alcohol and substance use disorders (ASUD) are significant psychiatric disorders globally, leading to serious health problems and socioeconomic adversities. In the diagnosis and treatment processes of these disorders, two main international diagnostic systems are utilized: the International Classification of Diseases (ICD), developed by the World Health Organization, and the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM), published by the American Psychiatric Association. Historically classified under personality disorders in DSM-I and DSM-II, these conditions were separated into "substance abuse" and "substance dependence" in DSM-III and DSM-IV; however, in DSM-5, these two diagnoses were merged into an 11-criterion concept of "Substance Use Disorder". DSM-5 also divides disorders into two main groups as substance use disorders and "substance-induced disorders," which include intoxication, withdrawal, and substance-induced mental disorders. In the ICD system, the concept of "harmful substance use" in ICD-10 was replaced in ICD-11 by a "harmful pattern of substance use" limited to mental and physical health, and "hazardous substance use" was defined as a new category. For a diagnosis of substance dependence in ICD-11, the presence of at least two features among impaired control, prioritization, and physiological neuroadaptation within a 12-month period is required. Early diagnosis and effective treatment constitute the most critical stages in managing these chronic processes.