Alkol ve Madde Kullanım Bozukluklarının Hukuki Yönleri
Özet
Alkol ve madde kullanım bozukluklarının hukuki boyutlarını ele alan bu çalışma, suç ve madde kullanımı arasındaki güçlü ilişkiyi tarihsel süreçler, güncel istatistikler ve yasal düzenlemeler çerçevesinde incelemektedir. Madde kullanımının saldırganlığı artırarak suça zemin hazırladığı, küresel ve ulusal raporlar doğrultusunda kullanım yaşının düştüğü ve uyuşturucu bağlantılı suçların artış gösterdiği belirtilmektedir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 58. maddesi uyarınca devletin gençleri bu bağımlılıklardan koruma yükümlülüğü bulunmakta olup, bu doğrultuda Türk Ceza Kanunu, Türk Medeni Kanunu ve çeşitli özel kanunlarla cezai sorumluluk, denetimli serbestlik, tedavi süreçleri ve güvenlik tedbirleri düzenlenmiştir. Özellikle ceza hukukunda akıl hastalığı ile paralellik kurulan bağımlılık durumlarında, fiilin iradi olup olmaması cezai ehliyeti doğrudan etkilemektedir. Kasım 2016'da TCK 192. maddede yapılan yasal değişiklikle, tedavi amacıyla başvuran bağımlıların hekimler tarafından ihbar edilme yükümlülüğünün kaldırılması, bağımlılığın cezalandırılmasından ziyade bir hastalık olarak tedavi edilmesine öncelik verildiğini göstermektedir. Sonuç olarak, uyuşturucuyla mücadelede arzın engellenmesi kadar, bağımlıların rehabilite edilerek topluma kazandırılması ve talebin azaltılması da hayati bir önem taşımaktadır.
This study, which addresses the legal aspects of alcohol and substance use disorders, examines the strong relationship between crime and substance use within the framework of historical processes, current statistics, and legal regulations. It is stated that substance use prepares the ground for crime by increasing aggression, and in line with global and national reports, the age of use has decreased while substance-related crimes have increased. In accordance with Article 58 of the Constitution of the Republic of Turkey, the state is obliged to protect youth from these addictions; accordingly, criminal responsibility, probation, treatment processes, and security measures are regulated through the Turkish Penal Code, Turkish Civil Code, and various special laws. Particularly in criminal law, in cases of addiction where a parallel is drawn with mental illness, whether the act is voluntary directly affects criminal capacity. The legal amendment made to Article 192 of the TPC in November 2016 removed the obligation of physicians to report addicts who apply for treatment, demonstrating that priority is given to treating addiction as a disease rather than punishing it. Consequently, in combating illicit substances, the rehabilitation and reintegration of addicts into society, along with the reduction of demand, are as vitally important as preventing the supply.
Referanslar
Alacakaptan U. Suçun Unsurları. Ankara Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi; 1975.
White H, Gorman D. Dynamics of the drug-crime. Criminal Justice. 2000;1:151-218.
Dilbaz N. Şiddet riskinin değerlendirilmesi ve saldırgan hastaya yaklaşım. Klinik Psikiyatri. 1999;2:179-88.
Friedman AS, Kramer S, Kreisher C, Granick S. The relationships of substance abuse to illegal and violent behavior, in a community sample of young adult African American men and women (gender differences). J Subst Abuse. 1996;8(4):379-402.
Abay E, Tuğlu C. The Neurobiology of Violence and Aggression. J Clin Psy. 2000;3(1):21-6.
White HR, Hansell S. Acute and long-term effects of drug use on aggression from adolescence into adulthood. Journal of Drug Issues. 1998;28(4):837-58.
Köknel Ö. Bağımlılık: alkol ve madde bağımlılığı. Altın Kitaplar Yayınevi; 1998.
Coşkunol H. Alkol ve Trafik. İzmir: Ege Üniversitesi Yayınevi; 2009.
Altuner D, Engin N, Gürer C, Akyay İ, Akgül A. Madde kullanımı ve suç ilişkisi: kesitsel bir araştırma. Tıp Araştırmaları Dergisi. 2009;7(2):87-94.
McKim WA. Drugs and Behavior: An Introduction to Behavioral Pharmacology. New Jersey: Prentice Hall; 2000.
Uzbay İT. Mezopotamya uygarlığında eczacılık mesleğine dair bir inceleme. Eczacılık Bülteni. 1981;23:57-60.
Özden SY. Uyuşturucu Madde Bağımlılığı. Nobel Akademik Yayıncılık; 2019.
Saka R. Uyuşturucu Maddeler: Afyon, Morfin, Eroin, Esrar, Kokain Hakkinda Millı̂ ve Milletler Arasi Hukukı̂ ve Sosyal Durum. Cumhuriyet Matbaasi; 1948.
Günal HY. Uyuşturucu Madde Suçları. İş Matbaacılık ve Ticaret; 1976.
Dönmezer S. Kriminoloji. İstanbul1981.
Köknel Ö. İnsanlık tarihi boyunca dünyada ve Türkiye'de uyuşturucu madde sorunları. Gelişim Yayınları; 1976.
Kurt Ş, Kurt E. Uygulamada Uyuşturucu Veya Uyarıcı Madde Suçları ve Ilgili Mevzuat. Adalet; 2007.
Güleç G, Köşger F, Eşsizoğlu A. DSM-5'te alkol ve madde kullanım bozuklukları. psikiyatride güncel yaklaşımlar. 2015;7(4):448-60.
Erman S, Özek C. Ceza Hukuku Özel Bölüm: Kamunun Selâmetine Karşı Işlenen Suçlar (TCK 369-413). Globus; 1995.
Özden SY. Adli Psikiyatri. Nobel Akademik Yayıncılık; 2015.
Erem F. Ümanist Doktrin Açısından Türk Ceza Hukuku. Ankara: Seçkin Yayınevi; 1984.
Demirbaş T. Ceza Hukuku, Genel Hükümler. Seçkin; 2014.
Avrupa Uyuşturucu Raporu 2022: Eğilimler ve Gelişmeler. Lüksemburg: Avrupa Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığını İzleme Merkezi; 2022.
Türkiye Uyuşturucu Raporu Eğilimler ve Gelişmeler Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı; 2021.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (15.08.2022 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2709.pdf adresinden alınmıştır).
3298 Sayılı Uyuşturucu Maddelerle İlgili Kanun (15.08.2022 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.3298.pdf adresinden alınmıştır).
2313 Sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun (15.08.2022 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.3.2313.pdf adresinden alınmıştır).
6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun (15.08.2022 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6284.pdf adresinden alınmıştır).
5271 Sayılı Türk Ceza Kanunu [15.08.2022 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5237.pdf adresinden alınmıştır).
Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik (15.08.2022 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=10664&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5 adresinden alınmıştır).
4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (15.08.2022 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4721.pdf adresinden alınmıştır).
