03059 Numaralı Tire Nüfus Defteri
Özet
Bu çalışma, Osmanlı döneminde Tire'nin nüfusunu belirlemek amacıyla kullanılan 03059 numaralı nüfus defterini ele almaktadır. Yazar Aysun Saribey Haykıran, bu defterin önemini vurgulayarak, günlük yaşamı izlemek için nüfus defterlerinin ve temettuat defterlerinin önemli kaynaklar olduğunu belirtmektedir. Tire'nin coğrafi ve tarihsel konumu nedeniyle önemli bir yerleşim birimi olduğunu ifade eden yazar, bu çalışmanın Tire'nin sosyo-ekonomik yapısını anlamak için önemli bir kaynak olduğunu belirtmektedir.Tire'nin tarihsel süreçteki önemi ve kültürel zenginlikleri üzerine yapılan çalışmalara da değinen yazar, Mehmet Başaran'ın temettuat defterlerine dayalı doktora tezi ve diğer araştırmaları örnek olarak vermektedir. Ayrıca, yazarın da Uğur Avcı ile birlikte yaptığı çalışmaların Tire'nin nüfus defterleri üzerine odaklandığını belirtmektedir.Bu çalışmanın amacı, 03059 numaralı Tire Nüfus Defteri üzerinden Tire'nin nüfusunu, mesleklerini, akrabalarını, mülklerini ve diğer sosyo-ekonomik özelliklerini belirlemektir. Bu çalışma, Tire'nin tarihini ve kültürel yapısını anlamak için önemli bir kaynak oluşturacaktır.
This study focuses on the population register with the number 03059, which was used to determine the population of Tire during the Ottoman period. The author, Aysun Saribey Haykıran, emphasizes the importance of this register and states that population registers and dividend registers are important sources for observing daily life. The author also highlights the significance of Tire as a settlement unit due to its geographical and historical location, and emphasizes that this study is an important source for understanding Tire's socio-economic structure. The author mentions the studies conducted on the historical importance and cultural richness of Tire, citing Mehmet Başaran's doctoral thesis based on dividend registers and other research as examples. Additionally, the author mentions that their own studies, conducted in collaboration with Uğur Avcı, focus on Tire's population registers. The aim of this study is to determine Tire's population, occupations, relatives, properties, and other socio-economic characteristics through the register with the number 03059. This study will serve as an important source for understanding Tire's history and cultural structure.
Referanslar
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
Nüfus Defterleri (NFS.d..) 03059; 03061.
166 Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Anadolu Defteri (937-1530), Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayınları, Ankara 1995.
Akyel, Salih, Sertel, Savaş, “Osmanlı Nüfus Defterlerinin Tarih Yazımındaki Yeri 1840 Tarihli Çarsancak Kazası Gayrimüslim Nüfus Defteri Örneği”, Journal of History and Future, C. 1, S. 1 (Aralık 2015), ss. 78-98.
Armağan, A. Munis, Devlet Arşivlerinde Tire, İzmir 2003;
Armağan, A. Munis, Ege Tarihi Coğrafyası Boylar, Aşiretler, Obalar, Kentler, Köyler, Tarihi Semtler, Özden Ofset, İzmir 2009.
Armağan, A. Munis, Siyasi, Ekonomik ve Sosyal Yönleriyle Aydınoğulları, İzmir 2022.
Armağan, A. Munis, Tire Ekonomi Tarihi, Tire Ticaret Odası, İzmir 2010;
Armağan, A. Munis, Tire Tarihi Ansiklopedisi, Efe Ofset, İzmir 2012;
Armağan, A. Munis, Tire Yahudileri, Efe Ofset, İzmir 2016;
Armağan, A. Munis, Yeşil Tire, Tire Belediyesi Yayınları, İzmir 1991;
Avcı, Uğur, “Nazilli ve Civarında Bir Yörük Topluluğu: Horzum Aşireti”, Kurtuluşunun 100. Yılında Geçmişten Geleceğe Nazilli, Ed. Sedat Akkurnaz, Tuncay Ercan Sepetçioğlu, Arzu Özver, Ankara 2022, ss. 289-308.
Aydın, Mahir, “Sultan II. Mahmud Döneminde Yapılan Nüfus Tahrirleri”, Sultan II. Mahmud ve Reformları Semineri, 28-30 Haziran 1989, İstanbul Edebiyat Fakültesi Basımevi, İstanbul 1990, ss. 81-106.
Barkan, Ömer Lütfü, “Avarız”, İA, C. II, İstanbul 1970, ss. 13-19.
Başaran, Mehmet, “Tire’de Bulunan Camiler, Temettuat Defterlerine Göre Görevliler ve Mal Varlıkları”, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, C. 3, S. 8 (1998), ss. 359-383.
Başaran, Mehmet, Sarıbey Haykıran, Aysun, “H. 1261/M. 1845 Tarihli Nüfus Defterlerine Göre Tire’ye Gelen Müslim ve Gayrimüslimlerin Nitelik ve Nicelikleri”, Turkish Studies, International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Vol. 10/1 (Winter 2015), ss. 149-174.
Başaran, Mehmet, Sarıbey Haykıran, Aysun, “H. 1261/M. 1845 Tarihli Nüfus Sayımına Göre Karaosmanoğlu Yakup Paşa Yönetiminde Aydın Güzelhisarı”, Near East Historical Review, C.10, S. 2 (April 2020), ss. 59-128.
Başaran, Mehmet, Tanzimat Dönemi Nüfus Sayımlarında Karacasu Kazası, Kriter Yayınevi, İstanbul 2021.
Başaran, Mehmet, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Tire Merkez ve Köyler, Tire Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü, İzmir 2015.
Başaran, Mehmet, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Tire, Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları, İzmir 2000.
Başaran, Mehmet, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Tire, Dokuz Eylül Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, İzmir 1997.
Behar, Cem, Osmanlı İmparatorluğu’nun ve Türkiye’nin Nüfusu 1500-1927, Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü, Ankara 1996.
Belen, Gülay, Osmanlı Döneminde Tire (1478-1530), Tire Belediyesi Kültür Yayınları, İzmir 2017.
Beydilli, Kemal, Osmanlı’da İmamlar ve Bir İmamın Günlüğü, Yitik Hazine Yayınları, İstanbul 2013.
Çadırcı, Musa, “Türkiye’de Muhtarlık Teşkilâtının Kurulması Üzerine Bir İnceleme”, Belleten, C. 34, S. 135 (Ankara 1970), ss. 409-420.
Çadırcı, Musa, Tanzimat Döneminde Anadolu Kentleri’nin Sosyal ve Ekonomik Yapısı, TTK, Ankara 1997.
Çimen, Adnan, “Sayım, Kayıt Düzeni ve Teşkilatlanma Açısından Osmanlı’da Nüfus Hizmetleri”, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, C.14, S. 3 (2012), ss. 183-216.
Değişim Sürecinde Aydın, Hilal Ortaç, Olcay P. Yapucu, Cihan Özgün, Ed. Sabri Sürgevil, Aydın Ticaret Odası Kültür Yayınları, Aydın 2010.
Ebû Abdullah Muhammed İbn Battûta Tancî, İbn Battûta Seyahatnâmesi, Çev. A. Sait Aykut, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2015.
Gökçe, Turan, “XVIII. Yüzyıl Başlarında (1700-1718) Tire’nin Demografik Yapısı”, Türk Kültüründe Tire II, Sempozyum Bildirileri 17-19 Kasım 2006, Yay. Haz. Mehmet Şeker, Arzu Taşcan, Tire Belediyesi, İzmir 2008, ss. 41-58.
Gökmen, Ertan “Tire Kazası Çamköy Temettuat Defteri İncelemesi”, Tire Araştırmaları Sempozyumu Bildiriler, 12-13 Mart 2015, C. 1, Ed. M. Akif Erdoğru, Şule Pfeiffer-Taş, Tire Belediyesi Kültür Yayınları, İstanbul 2016, ss. 395-451.
Gökmen, Ertan, “XIX. Yüzyıl Ortalarında Tire Kazası Çiftliklerinin Sosyal ve Ekonomik Durumu”, CBÜ Sosyal Bilimler Dergisi, C. 13, S. 3 (Eylül 2015), ss. 199-226.
I. Ulusal Tire Sempozyumu, 18-20 Ekim 2010, Ed. Füsun Baykal, Emre Ataberk, İzmir 2012.
Karal, Enver Ziya, Osmanlı İmparatorluğunda İlk Nüfus Sayımı 1831, T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü Yayınları, 2. Baskı, Ankara 1997.
Karpat, Kemal, Osmanlı Nüfusu (1830-1914) Sosyal ve Demografik Özellikleri, Çev. Bahar Tırnakçı, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 2003.
Koç, Yunus, “Ömer Lütfi Barkan’ın Tarihsel Demoğrafi Çalışmalarına Katkısı ve Klasik Dönem Osmanlı Nüfus Tarihinin Sorunları”, Bilig, S. 65, (Bahar 2013), ss. 177-202.
Küreli, İbrahim, “XIX. Yüzyıl Ortalarında Tire Kazası’na Bağlı Fata Karyesi’nin Sosyo-Ekonomik Açıdan İncelenmesi”, Türk Kültüründe Tire II, Sempozyum Bildirileri 17-19 Kasım 2006, Yay. Haz. Mehmet Şeker, Arzu Taşcan, Tire Belediyesi, İzmir 2008, ss. 59-130.
Kütükoğlu, Mübahat S., Menteşe Sancağı 1830 (Nüfus ve Toplum Yapısı), TTK, Ankara 2010.
Mete, Zekâi, “Tire ”, DVİ, C. 41, İstanbul 2012, ss. 195-197.
Ortaylı, İlber, Osmanlı Toplumunda Aile, Timaş Yayınları, İstanbul 2014.
Özgün, Cihan, “On Dokuzuncu Yüzyıl Osmanlı-Avrupa Ticari İlişkilerinde Küçük Menderes Havzasının Önemi”, Uluslararası Küçük Menderes Araştırmaları ve Tire Tarihi Sempozyumu Bildiriler, C. 1, Ed. Murat Sanus, Ali Özçelik, Tire Belediyesi Kültür Yayınları, Ankara 2018, ss. 205-211.
Pullukçuoğlu Yapucu, Olcay, “Bir Ticaret Merkezi Olarak Tire”, Tire Araştırmaları Sempozyumu Bildiriler, 12-13 Mart 2015, C. 2, Ed. M. Akif Erdoğru, Şule Pfeiffer-Taş, Tire Belediyesi Kültür Yayınları, İstanbul 2016, ss. 209-216.
Pullukçuoğlu Yapucu, Olcay, “Tire ve Çevresinin Başkent Ekonomisindeki Rolü, Uluslararası Küçük Menderes Araştırmaları ve Tire Tarihi Sempozyumu Bildiriler, C. 1, Ed. Murat Sanus, Ali Özçelik, Tire Belediyesi Kültür Yayınları, Ankara 2018, ss. 191-198.
Pullukçuoğlu Yapucu, Olcay, Modernleşme Sürecinde Bir Sancak Aydın, Kitap Yayınevi, İstanbul 2007.
Sarıbey Haykıran, Aysun, “Osmanlı Taşrasında Muhtarlık Teşkilatının Kuruluşu: Tire Kazası Örneği”, Sosyal Bilimlerde Güncel Akademik Çalışmalar-2018, C. III, Ed. Mehmet Evsile, İbrahim Serbestoğlu, Tuğrul Özcan, Gece Kitaplığı, Ankara 2018, ss. 169-188.
Sarıbey Haykıran, Aysun, “Tanzimat ve İskân: 1844 Nüfus Sayımında Aydın Sancağı’nda Aşiretler”, Tarih Okulu Dergisi, Yıl 10, S. XXXII (Aralık 2017), ss. 247-291.
Sarıbey Haykıran, Aysun, Avcı, Uğur, “1841 Nüfus Sayımında Karasu Kazası”, Geçmişten Günümüze Sakarya, Tarih, Kültür, Toplum, Uluslararası Sakarya Sempozyum Bildiriler, Ed. Mehmet Yaşar Ertaş, Mükerrem Bedizel Aydın, Arif Bilgin, Sakarya Büyükşehir Belediyesi, Adapazarı 2018, ss. 519-551.
Sarıbey Haykıran, Aysun, Avcı, Uğur, “Tanzimat Dönemi’nde Tire’de Aşiretlerin İskânı ve Yerleşim Birimleri (Sarılar ve Kirenizli Örneği), Uluslararası Küçük Menderes Araştırmaları ve Tire Tarihi Sempozyumu Bildiriler, C. 2, Ed. Murat Sanus, Ali Özçelik, Tire Belediyesi Kültür Yayınları, Ankara 2018, ss. 263-276.
Sarıbey Haykıran, Aysun, Aydın Vilayeti’nde Çiftlikler (1839-1918), Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İzmir 2013.
Sarıbey Haykıran, Aysun, Başaran, Mehmet, “H.1246/M.1831 Tarihli Nüfus Defterine Göre Tire Mahalle ve Köylerinin Değerlendirilmesi”, Tire Araştırmaları Sempozyumu Bildiriler, 12-13 Mart 2015, C. 2, Ed. M. Akif Erdoğru, Şule Pfeiffer-Taş, Tire Belediyesi Kültür Yayınları, İstanbul 2016, ss. 245-269.
Soysal, Umut, Uyar, Ülgen, “Arap Pınarı Mahallesi’nin Nüfus ve Demografik Yapısı”, Tire Araştırmaları Sempozyumu Bildiriler, 12-13 Mart 2015, C. 2, Ed. M. Akif Erdoğru, Şule Pfeiffer-Taş, Tire Belediyesi Kültür Yayınları, İstanbul 2016, ss. 271-281.
Telci, Cahit, “XV-XVI. Yüzyıllarda Tire Şehri”, Türk Kültüründe Tire II, Sempozyum Bildirileri 17-19 Kasım 2006, Yay. Haz. Mehmet Şeker, Arzu Taşcan, Tire Belediyesi, İzmir 2008, ss. 21-40
Tire Araştırmaları Sempozyumu Bildiriler, 12-13 Mart 2015, 2 Cilt, Ed. M. Akif Erdoğru, Şule Pfeiffer-Taş, Tire Belediyesi Kültür Yayınları, İstanbul 2016;
Türk Kültüründe Tire II, Sempozyum Bildirileri 17-19 Kasım 2006, Yay. Haz. Mehmet Şeker, Arzu Taşcan, Tire Belediyesi, İzmir 2008.
Türk Kültüründe Tire, Yay. Haz. Mehmet Şeker, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 1994.
Türkyılmaz, Zeynep, Cumhuriyet Dönemi’nde Sosyal, Ekonomik ve Kültürel Yönleriyle Tire (1923-1938), Tire Belediyesi Kültür Yayınları, Ankara 2018.
Uluslararası Küçük Menderes Araştırmaları ve Tire Tarihi Sempozyumu Bildiriler, 2 Cilt, Ed. Murat Sanus, Ali Özçelik, Tire Belediyesi Kültür Yayınları, Ankara 2018.
Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, “Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa Kuvvetleri Tarafından Saruhan, Aydın ve İzmir’in İşgaline Dair Vesikalar”, Belleten, S. 185, C. 47 (Ocak 1983), ss. 1-30.
Yükçü, Süleyman, Fidancı, Nur, Soysal, Umut, “Osmanlı Devleti’nde Temettuat Defterleri’nde Önemi ve Vergisel Açıdan Değerlendirilmesi: Tire Kazası Örneği”, Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi, S. 7 (2014), ss. 170-199.
Yayınlanan
Lisans
LisansBu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb.) Akademisyen Kitabevine ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceca Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Yayınevi ilgili yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.
