Türkiye’de Şeritvari Toprak İşleme ve Ekim Uygulamalarının Durumu
Özet
Bu çalışma, Türkiye'de ve dünyada şeritvari toprak işleme ve ekim uygulamalarının durumunu, faydalarını ve tarımsal mekanizasyondaki yerini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Geleneksel toprak işlemenin yol açtığı toprak erozyonu, yüksek yakıt tüketimi, girdi maliyetleri ve toprak bozunumu gibi olumsuzluklara karşı koruyucu toprak işleme yöntemleri öne çıkmaktadır. Türkiye tarım alanlarının %59,2'sinin su, %1,5'inin ise rüzgar erozyonu tehdidi altında olması, sürdürülebilir toprak yönetimini zorunlu kılmaktadır. Doğrudan ekim yönteminin soğuk ve nemli topraklarda çimlenmeyi geciktirmesi ve üreticilerce alışkanlıklardan dolayı yeterince benimsenmemesi nedeniyle şeritvari toprak işleme etkili bir alternatif oluşturmaktadır. Şeritvari ekimde tarlanın yalnızca tohum ekim hattına denk gelen %25-30'luk dar bant kısmı işlenirken, sıra araları bitki kalıntılarıyla kaplı bırakılmaktadır. Bu yöntem, ekim hattındaki toprak sıcaklığını 1,4-2,5 °C artırarak erken çimlenmeyi ve kök gelişimini desteklemekte, toprak nemini korumakta, erozyon riskini düşürmekte ve yabancı ot kontrolüne katkı sunmaktadır. Ayrıca tek geçişli uygulamalar sayesinde yakıt tüketiminde %50-60'ı aşan tasarruf sağlamakta, işlem süresini ve işgücünü azaltmakta ve sera gazı emisyonlarını düşürmektedir. Şeritvari ekim makinaları sap parçalayıcı, çizi temizleyici, çizel ayak, gübre aplikatörü ve baskı tekerleği gibi özel ünitelerden oluşmaktadır. Türkiye'de henüz araştırma ve kısıtlı önder çiftçi düzeyinde kalan bu teknolojinin yaygınlaşması için devlet destekleri, üniversite-sanayi iş birliği ve çiftçi eğitimleri kritik önem taşımaktadır.
This study comprehensively examines the status, benefits, and role of strip-tillage and planting applications in agricultural mechanization both in Turkey and worldwide. Conservation tillage methods have come to the fore against negative impacts caused by conventional tillage, such as soil erosion, high fuel consumption, input costs, and soil degradation. The fact that 59.2% of agricultural land in Turkey is threatened by water erosion and 1.5% by wind erosion makes sustainable soil management essential. Strip-tillage serves as an effective alternative because direct sowing (no-till) can delay germination in cold and moist soils and has not been sufficiently adopted by growers due to established habits. In strip-tillage, only a narrow band of 25–30% corresponding to the seed line is tilled, while the area between rows is left covered with crop residue. This method raises soil temperature in the seed line by 1.4–2.5 °C to promote early germination and root growth, conserves soil moisture, reduces erosion risk, and contributes to weed control. Furthermore, single-pass operations yield fuel savings exceeding 50–60%, significantly reduce operational time and labor, and lower greenhouse gas emissions. Strip-till planters consist of specialized units such as residue choppers, row cleaners, chisel shanks, fertilizer applicators, and press wheels. For this technology, which currently remains largely at the research and limited pioneering farmer level in Turkey, to become widespread, state support, university-industry collaboration, and farmer training programs are of critical importance.
Referanslar
Erpul G, Saygın, SD. Ülkemizdeki Toprak Erozyonu Sorunu Üzerine: Ne Yapmalı? Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 2012, 1(1):26-32.
ASABE. Terminology for Soil Engaging Components for Conservation – Tillage Planters, Drills, and Seeders. ASABE Standards Joseph, MI, USA. 2013, S477, 364-369, St.
Barut Z B. Ekim Makinaları, Ed. Serdar Öztekin Tarım Makinaları 2, Nobel Kitapevi Adana, 2006, s.408,
Klocke NL, Currie RS , Aiken RM.. Soil Water Evaporation and Crop Residues. Trans of ASABE, 2009, 52(1), 103-110.
FAO. http://www.fao.org/ag/ca/. Basic principles of conservation agriculture. Erişim tarihi: Kasım, 2015.
Vetsch JA., Randall GW. Corn production as affected by tillage system and starter fertilizer, Agronomy Journal, 2002, 94(3):532-540.
Morrison JE. Strip tillage for ‘No Till’ row crop production, Applied Engineering in Agriculture, 2002,18(3): 277–284.
Licht M A, Al-Kaisi M. Strip-tillage effect on seedbed soil temperature and other soil physical properties, Soil and Tillage Research, 2005, 80(1-2):233–249.
Ramos M E, Robles A B, Sanchez-Navarro A , Gonzalez-Rebollar J L. Soil responses to different management practices in rainfed orchards in semiarid environments, Soil and Tillage Research, 2011, 112 (1), 85-91.
Gorski D, Gaj R, Ulatowska A, Miziniak W. Effect of Strip-Till and Variety on Yield and uality of Sugar Beet against Conventional Tillage. Agriculture, 2022, 12, 166.
Luna J M , Staben M L. Strip Tillage for Sweet Corn Production Yield and Economic Return.HortScience, 2002, 37(7):1040-1044.
Morrison JE, Sanabria JrJ. One–Pass and Two–Pass Spring Strip Tillage for Conservation Row–Cropping in Adhesive Clay Soils, Transactions of the ASAE, 2002, ol. 45(5): 1263–1270.
Lekaviciene K, Sarauskis E, Naujokiene V, Kriauciunien Z. Effect of Row Cleaner Operational Settings on Crop Residue Translocation in Strip-Tillage, Agronomy, 2019, 9(247), doi:10.3390/agronomy9050247
Morris N L, Miller P C H, Orson J H, Froud-Williams R J. Soil disturbed using a strip tillag implement on a range of soil types and the effects on sugar beet establishment. Soil Use and Management, 2007, 23: 428–436
Çelik A. Türkiye’de Koruyucu Toprak İşleme ve Doğrudan Ekimin Benimsenmesi ve Yaygınlaştırılması için Atılması Gereken Adımlar, Tarım Makinaları Bilimi Dergisi, 2016,12 (4), 243-253.
Fernandez, FG, Sorensen BA, Villamil MB. A Comparison of Soil Properties after Five Years of No-Till and Strip-Till, Agronomy Journal, 2015, 107(4):1339-1346.
Jaskulska I, Jaskulski D. Strip-Till One-Pass Technology in Central and Eastern Europe: A MZURI Pro-Til Hybrid Machine Case Study, Agronomy 2020, 10, 925; doi:10.3390/agronomy10070925
Duiker S, Myres J C. Steps towards a successful transition to no-till. College of Agricultural Science, Agricultural Research and Cooperative Extension, Penn State University, 36 p. 2006.
Çelik A, Altıkat S. Farklı Toprak İşleme Yöntemlerinin Yabancı Ot Kontrolüne Etkisi, Tarım Makinaları Bilimi Dergisi, 2006, 2(4):293-302
Özdemir S, Bereket Barut Z B, Doğrudan Ekim Makinalarında Kullanılan Farklı T Tipi Çizi Açıcı Ayakların Ekim Başarısına Etkisinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma. Tarım Makinaları Bilimi Dergisi, 2020,16 (3) , 35-38.
Hossain IM, Gathala MK, Tiwari TP, Hossain MS. Strip Tillage Seeding Technique: A Better Option for Utilizing Residual Soil Moisture in Rainfed Moisture Stress Environments of North-West Bangladesh, International Journal of Recent Development in Engineering and Technology , 2014, 2(4):132-136.
Donald R. Strip Tillage Methods: Impact On Soil And Air Quality, Australian/New Zealand National Soils,1998.
Zaman R, Ali MO, Islam MA, Islam MR, Khan MA A. Performance of lentil on strip tillage under different seed rate, Bull. Inst. Trop. Agr., Kyushu Univ. 2019, 42: 1-6.
Saldukaite L , Sarauskis E, Zabrodskyi A, Adamaviciene A, Buragiene S, Kriauciunien Z, Savickas D.. Assessment of energy saving and GHG reduction of winter oilseed rape production using sustainable strip tillage and direct sowing in three tillage Technologies. Sustainable Energy Technologies and Assessments, 2022, Vol.51:101911.
Çelik A, Altıkat S, Thomas RW. Strip tillage width effects on sunflower seed emergence and yield, Soil and Tillage Research , 2013,131: 20-27.
Bilen S, Çelik A, Altıkat S. Effects of strip and full-width tillage on soil carbon IV oxide-carbon (CO2-C) fluxes and on bacterial and fungal populations in sunflower, African Journal of Biotechnology, 2010, 9(38):6312-6319.
