Özel Hastanede Çalışan Hekimlerin Sosyal Güvenlik Hakları

Özel hastanelerde hizmet akdiyle çalışan hekimlerin sosyal güvenlik hakları ve uygulamada karşılaştıkları hukuki uyuşmazlıklar, anayasal güvenceler ile mevzuat hükümleri çerçevesinde titizlikle incelenmektedir. Sosyal güvenlik hakkı, vazgeçilemez ve devredilemez nitelikte anayasal bir temel insan hakkı olmasına rağmen, uygulamada hekimlerin sigortalılık niteliği ve prime esas kazançlarının tespiti hususlarında ciddi tartışmalar ve uyuşmazlıklar yaşanmaktadır. 5510 sayılı Kanun’un ek 10'uncu maddesi, hekimlerin sözleşmelerinde aksine hüküm bulunmadıkça 4/1.b (Bağ-Kur) kapsamında sayılmalarına zemin hazırlamış, bu durum hastanelerin hizmet akdiyle çalıştırdığı hekimleri serbest çalışan gibi göstermesine ve muvazaalı işlemler yapılmasına yol açmıştır. Oysa ki, hekimlerin çalışma saatleri, iş organizasyonu ve bağımlılık unsurları dikkate alındığında kural olarak 4/1.a (SSK) kapsamında sigortalı sayılmaları gerekmektedir. Sigortalılık statüsünün tarafların iradesine bırakılması ve aynı şartlarda çalışan hekimlerin farklı statülerde bildirilmesi Anayasa’nın eşitlik ilkesine ve sosyal güvenlik hukukunun temel yapısına aykırılık teşkil etmektedir. Diğer önemli bir uyuşmazlık konusu olan prime esas kazançların eksik bildirilmesi probleminde ise, hekimlerin yaşlılık aylığı gibi haklarının zayi olmaması için gerçek ücretlerinin esas alınması şarttır. Yargıtay kararlarında bu kazançların ispatı için katı yazılı delil kuralları aranması hakkın özüne zarar verdiğinden, kamu düzenini ilgilendiren bu davalarda resen araştırma ilkesi uygulanarak emsal ücret araştırması yapılması gerekmektedir. Sonuç olarak, hekimlerin mağduriyetini önlemek amacıyla 5510 sayılı Kanun'un ek 10'uncu maddesinin ikinci fıkrasının anayasaya aykırılıktan iptal edilmesi ve uyuşmazlıkların kamu yararı gözetilerek resen araştırma ilkesiyle çözülmesi önem arz etmektedir.

The evaluation of the social security rights of physicians working in private hospitals under an employment contract and the legal disputes they encounter in practice are meticulously examined within the framework of constitutional guarantees and legislative provisions. Although the right to social security is an indispensable and inalienable constitutional fundamental human right, serious debates and disputes arise in practice regarding the nature of physicians' insurance status and the determination of their prime-based earnings. Article 10 of Law No. 5510 has paved the way for physicians to be considered under the scope of 4/1.b (Bağ-Kur) unless otherwise specified in their contracts, which has led hospitals to show physicians working under an employment contract as self-employed and to engage in collusive transactions. However, considering the working hours, work organization, and elements of dependency, physicians must as a rule be considered insured under the scope of 4/1.a (SSK). Leaving the insurance status to the will of the parties and reporting physicians working under the same conditions in different statuses violates both the principle of equality in the Constitution and the basic structure of social security law. Regarding the underreporting of prime-based earnings, which is another major point of dispute, it is essential to base the calculation on real wages so that physicians do not lose their rights such as old-age pensions. Since seeking strict written evidence rules for the proof of these earnings in Supreme Court decisions damages the essence of the right, an ex-officio investigation principle should be applied and precedent wage research should be conducted in these lawsuits concerning public order. Consequently, to prevent the victimization of physicians, it is of utmost importance to annul the second paragraph of the additional Article 10 of Law No. 5510 due to unconstitutionality and to resolve disputes through the principle of ex-officio investigation by observing the public interest.