Yüksek Yargıya Yansıyan Doğumsal Anomali Olgularının İrdelenmesi
Özet
Bu çalışma, doğum öncesi dönemde tanısı konulamayan doğumsal anomaliler nedeniyle yüksek yargıya taşınan tazminat davalarını ve hekimlerin hukuki sorumluluklarını incelemektedir. Yapısal, işlevsel veya metabolik bozukluklar olarak tanımlanan bu anomalilerin bir kısmı prenatal tarama testleri ve ultrasonografi ile saptanabilirken, bir kısmının tespiti imkansızdır veya belirtileri doğum sonrasında ortaya çıkmaktadır. Türk hukukunda on haftayı geçen gebeliklerin sonlandırılması, fetusta ağır maluliyet oluşturan anomali varlığında heyet raporuyla yapılabilirken, ilgili mevzuat listesinin güncellenmesi önerilmektedir. 2000-2021 yılları arasında Yargıtay, Danıştay ve Bölge Adliye Mahkemelerine yansıyan kararlar incelendiğinde; Down sendromu, uzuv eksiklikleri, kalp defektleri ve nöral tüp defektleri gibi yapısal bozuklukların sıklıkla dava konusu edildiği görülmektedir. Davalarda teşhis ve tanı hatalarının yanı sıra, hastaların eksik bilgilendirilmesi ve aydınlatılmış rıza yükümlülüğünün ihlali de önemli bir kusur olarak tartışılmaktadır. Sonuç olarak, tıbbi standartlara uyulsa dahi her anomalinin önceden bilinemeyeceği gerçeğinden hareketle, yargılama süreçlerinde objektifliği sağlamak ve belirsizlikleri gidermek adına hem prenatal tanı hem de bilirkişi incelemeleri için bağlayıcı kılavuzların ve kontrol listelerinin geliştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
This study examines the compensation lawsuits brought before high courts due to congenital anomalies that could not be diagnosed in the prenatal period, along with the legal responsibilities of physicians. While some of these anomalies, defined as structural, functional, or metabolic disorders, can be detected through prenatal screening tests and ultrasonography, detecting others remains impossible, or their symptoms only emerge after birth. In Turkish law, termination of pregnancies exceeding ten weeks can be performed with a medical committee report in the presence of anomalies causing severe disability in the fetus, and it is recommended to update the relevant regulatory list. When decisions reflected in the Court of Cassation, Council of State, and Regional Courts of Appeal between 2000 and 2021 are analyzed, it is observed that structural disorders such as Down syndrome, limb deficiencies, heart defects, and neural tube defects are frequently subject to litigation. In these cases, besides diagnostic errors, insufficient informing of patients and violation of the informed consent obligation are also discussed as significant faults. Consequently, based on the fact that not every anomaly can be foreseen even if medical standards are followed, it is emphasized that binding guidelines and checklists should be developed for both prenatal diagnosis and expert examinations to ensure objectivity and resolve uncertainties in judicial processes.
Referanslar
AKSOY, Figen. Kongenital Anomaliler, Tanımlama, Sınıflama, Terminoloji ve Anomalili Fetusun İncelenmesi, Türk Patoloji Dergisi, 2001: 17 ( 1-2): 57-62.
ATASÜ, Turgay; BENİAN, Ali. Teratojenik Etkiler, Değerlendirme ve Gerekli Önlemler, Gebelikte Fetusa ve Yenidoğana Zararlı Etkenler, 2.Baskı (Ed. ATASÜ, Turgay; ÖÇER, Fahri), Nobel Tıp Kitabevleri, İstanbul, 2000: 13-40.
AYDIN, Emine ; DEREN, Özgür. Fetal Kromozomal Hastalıkların Taranması (Birinci ve İkinci Trimester Biyokimyasal Tarama Testleri), Türkiye Klinikleri, Jinekoloji Obstetrik, Prenatal Tanı Özel Sayısı, 2017: 10(1): 35-41.
AYDIN, Sevim, Doğum Anomalileri, Malformasyonlar, Teratojenler, https://acikders.ankara.edu.tr/, Erişim T: 14.08.2021.
AYDINLI, Kılıç. Obstetrik Ultrasonografi, Gebelikte Fetusa ve Yenidoğana Zararlı Etkenler (Ed. ATASÜ, Turgay; ÖÇER, Fahri), Nobel Tıp Kitabevleri, İstanbul, 2000: 271-316.
BAŞER, İskender. Konjenital Anomalilerin ve İntrauterin Hastalıkların Prenatal Tanısı, Gebelikte Fetusa ve Yenidoğana Zararlı Etkenler, 2. Baskı, (Ed. ATASÜ, Turgay; ÖÇER, Fahri), Nobel Tıp Kitabevleri, İstanbul, 2000: 61-88.
BÜYÜKAY, Yusuf. İstenmeden Dünyaya Gelen Çocukların Bakım, Eğitim ve Tedavi Giderlerinin Tazmin Edilmesi Sorunu, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2006.
BÜYÜKKURT, Selim. Anomalili Fetusun Takibi, Doğurtulması ve Gebelik Terminasyonu, Türkiye Klinikleri, Jinekoloji Obstetrik, Prenatal Tanı Özel Sayısı, 2017: 10(1): 110-116.
CUNNINGHAM, Gary F; LEVENO, Kenneth J ; BLOOM, Steven L; SPONG, Catherine Y; DASHE, Jodi S; HOFFMAN, Barbara L ; CASEY,Brian M; SHEFFIELD, Jeanne S. Prenatal Diagnosis, Williams Obstetrics, 24th Edition, Mc Graw Hill, USA 2014, Nobel Tıp Kitabevleri, İstanbul, 2015: 283- 305.
DEUTSCH, Erwin; SPICKHOFF, Andreas. Medizinrecht, 7. Auflage, Springer Verlag, Berlin Heidelberg 2014.
DUGOFF, Lorraine. (Çev. ŞAHİN, Feride), Prenatal Tanı, Danforth’s Obstetrik ve Jinekoloji, 10.Baskı, (Ed. GIBBS, Ronald S; KARLAN, Beth Y; HANEY, Arthur F; NYGAARD, Ingrid - Çev. Ed. AYHAN, Ali), Wolters Kluwer, Lippincott Williams & Wilkins, Güneş Tıp Kitabevleri, İstanbul, 2010: 111-121.
ERGÜN, Ali. Fetal Yapısal Anomali Taraması, Gebelikte Tarama ve Öngörü (Ed. MADAZLI, Rıza), İstanbul Tıp Kitabevleri, İstanbul, 2020: 159-183.
GÖKCAN, Hasan Tahsin. Tıbbi Müdahaleden Doğan Hukuki ve Cezai Sorumluluk, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2013.
GÜNEY TUNALI, Işıl. Hekimin Tıbbi Müdahalede Bulunma Yükümlülüğünün Sınırları, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2020.
GÜNEY TUNALI, Işıl. Hekimlerin Gebeliklerin Sonlandırılmasından Kaynaklanan Sorumluluğu, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2015.
GÜVEN, Çağrı; SAĞOL, Sermet. Kongenital Anomalilerin Prevalansı, Etiyolojisi ve Teratojenite, Türkiye Klinikleri Jinekoloji Obstetrik Prenatal Tanı Özel Sayısı, 2017: 10 (1): 1-5.
HAKERİ, Hakan. Cilt II, Özel Hükümler, 25. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2022.
HEKİM, Nezih; GEZER, Altay. Fetusta Biyokimyasal Tanı, Gebelikte Fetusa ve Yenidoğana Zararlı Etkenler, 2. Baskı, (Ed. ATASÜ, Turgay; ÖÇER, Fahri), Nobel Tıp Kitabevleri, İstanbul, 2000: 89-259.
Kadın Hastalığı ve Doğum Hekimliği Açısından Tıbbi Etik Konular, https://www.tjod.org/kadin-hastaliklari-ve-dogum-hekimligi-acisindan-tibbi-etik-konulari/, 17.12.2020.Kazancı Bilgi Bankası, 02.09.2021.
KOÇ, Acar; KABUKÇU, Cihan. Gebelik Terminasyonu, Jinekoloji, Üreme Endokrinolojisi & İnfertilite ve Jinekolojik Onkoloji (Ed. BEKSAÇ, MS; AYHAN, A; DEMİR, N; HASSA, H; KÖSE BAY, D; TIRAŞ, MB; TUNCER, ZS; YARALI, H; YÜCE, K), Cilt 1, Medical Network, Ankara, 2006: 317-323.
KOÇ, Acar; YÜCE, Tuncay; KALAFAT, Erkan. Fetal Tanısal Invazif Girişimler, Endikasyonları, Tekniği ve Riskleri, Türkiye Klinikleri Jinekoloji ve Obstetrik Dergisi, Prenatal Tanı Özel Sayısı (Ed. HAS, Recep), 2017: 10 (1), 42-48.
LAUFS, Adolf. Arztrecht, 5. Auflage, Verlag CH. Beck, München, 1993.
MADAZLI, Rıza. Fetal Anöploidi Taraması, Gebelikte Tarama ve Öngörü (Ed. MADAZLI, Rıza), İstanbul Tıp Kitabevleri, İstanbul, 2017: 137-158.
MASON, JK; McCALL SMITH, RA. Prenatal Screening and Wrongful Life, Law and Medical Ethics, Butterworths, London, Dublin, Edinburgh, 1991: 127- 149.
PANDIPADI, Santosh; HOBBINS, John. Obstetrik Ultrasonografi (Çev. TARHAN. Çağla) Danforth’s Obstetrik ve Jinekoloji, 10.Baskı, (Ed. GIBBS, Ronald S.; KARLAN, Beth Y; HANEY, Arthur F. ; NYGAARD, Ingrid (Cev. Ed. AYHAN, Ali), Wolters Kluwer, Lippincott Williams & Wilkins, Güneş Tıp Kitabevleri, İstanbul, 2010: 137-151.
PILU, Gianluigi ; NICOLAIDES, Kypros H. Fetal Anomalilerin Prenatal Tanısı, Diploma in Fetal Medicine Series (Ed. NICOLAIDES, K.H.- Çev.Ed. ERMİŞ, Hayri), Parthenon Publishing, United Kingdom, 2002.
PORTER, T. Flint; BRANCH, Ware; SCOTT, James R. Erken Gebelik Kayıpları (Çev. DİRİBAŞ, Kemal), Danforth’s Obstetrik ve Jinekoloji, 10.Baskı, (Ed. GIBBS, Ronald S; KARLAN, Beth Y; HANEY, Arthur F; NYGAARD, Ingrid -Çev. Ed. AYHAN, Ali), Wolters Kluwer, Lippincott Williams & Wilkins, Güneş Tıp Kitabevleri, İstanbul, 2010.
PUNDIR, Jyotsna; COOMARASAMY, Arri. Obstetrik: Kanıta Dayalı Algoritmalar (Çev. Ed. ÇAĞLAR, Gamze Sinem), Cambridge University Press, Modern Tıp Kitabevi, Ankara, 2018.
RIEDEL, Ulrike. Kind als Schaden, 3. Auflage, Mabuse- Verlag, Frankfurt am Main, 2012.
ŞENOCAK, Zarife. İstenmeden Dünyaya Gelen Özürlü Çocuk ve Tazminat, Turhan Kitabevi, Ankara, 2009.
UYUMAZ, Alper ; AVCI, Yasemin. Türk Hukukunda Gebeliğin Sonlandırılması, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2016: 7 (1): 579- 638.
ÜNVER, Yener. Türk Ceza Kanunu Açısından Çocuk Düşürtme ve Düşürme Suçları, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2009: 6 (2): 173-230.
WARD, Kenneth. Kadın Hastalıkları ve Doğumda Genetik (Çev. ŞAHİN, Feride), Danforth’s Obstetrik ve Jinekoloji, 10.Baskı (Ed. GIBBS, Ronald S; KARLAN, Beth Y; HANEY, Arthur F; NYGAARD, Ingrid -Çev. Ed. AYHAN, Ali), Wolters Kluwer, Lippincott Williams & Wilkins, Güneş Tıp Kitabevleri, İstanbul, 2010: 88-110.
YAĞMUR, Hande; YÜKSEL, Atıl. Birinci Üç Ay Fetal Ultrasonografisinin Gücünün Sınırları, Türkiye Klinikleri Jinekoloji ve Obstetrik Dergisi, Prenatal Tanı Özel Sayısı, 2017: 10 ( 1); 13-23.
YAZICIOĞLU, Fehmi. İkinci Trimester Fetal Ultrasonografisinin Kongenital Anomalileri Yakalamadaki Etkinliği, Türkiye Klinikleri Jinekoloji ve Obstetrik Dergisi, Prenatal Tanı Özel Sayısı, 2017: 10 (1): 24-34.
YEŞİLDAĞLAR, Narter. Gebeliğin Sonlandırılması, Jinekoloji, Üreme Endokrinolojisi & İnfertilite ve Jinekolojik Onkoloji (Ed. BEKSAÇ, MS; AYHAN, A; DEMİR, N; HASSA, H; KÖSEBAY, D; TIRAŞ, MB; TUNCER, ZS; YARALI, H; YÜCE, K), Cilt 2, Medical Network, Ankara, 2006: 1706-1712.
