Karşılaştırmalı Hukukta Malpraktis ve Arabuluculuk Uygulamaları
Özet
Tıbbî malpraktis ve arabuluculuk uygulamalarının karşılaştırmalı hukuk perspektifinden incelendiği bu çalışmada, artan dava sayıları, uzun yargılama süreçleri ve hekimler üzerindeki baskılar nedeniyle geleneksel dava yollarına alternatif olarak kurumsal arabuluculuk mekanizmaları ve kusursuz tazmin sistemleri ele alınmaktadır. Türkiye'de malpraktis uyuşmazlıkları genel mahkemelerde görülmekte ve 2020 yılından itibaren tüketici mahkemelerindeki davalar için arabuluculuk dava şartı haline getirilmiş olsa da uyuşmazlıkların büyük kısmı halen mahkemelere taşınmaktadır. Fransa'da kurumsal bir yapısı olan CRCI (Bölgesel Uzlaşma ve Tazminat Komisyonu) ve ulusal dayanışma ilkesine dayanan ONIAM fonu ile uyuşmazlıklar dostane yöntemlerle ve hızla çözülmektedir. Almanya'da malpraktis iddialarının yüzde 85'i bağımsız ve ücretsiz arabuluculuk merkezleri aracılığıyla mahkeme dışı yöntemlerle çözülürken, Birleşik Krallık'ta NHS Dava Dairesi'nin yürüttüğü politikalar sayesinde başvuruların yüzde 96'sı alternatif yöntemlerle sonuçlandırılmakta ve yıllık dava sayısı ellinin altına düşmektedir. Amerika Birleşik Devletleri'nde sistem jüri öncesi müzakereleri teşvik etse de süreç oldukça yavaş ve masraflıdır. İskandinav ülkelerinde (İsveç, Finlandiya, Norveç, Danimarka) ise kusur şartı aranmaksızın nedensellik bağına dayalı işleyen "kusursuz tazmin sistemleri" (no-fault systems) başarıyla uygulanarak hastaların hızlıca tazminat alması kolaylaştırılmaktadır. Sonuç olarak, Türkiye'de de Fransa benzeri bir devlet fonunun oluşturulması ve yargılamaları hızlandırıp daha adil kılacak Sağlık İhtisas Mahkemeleri'nin kurulması önerilmektedir.
In this study, where medical malpractice and mediation practices are examined from a comparative law perspective, institutional mediation mechanisms and no-fault compensation systems are discussed as alternatives to traditional litigation paths due to increasing numbers of lawsuits, lengthy trial processes, and pressure on physicians. Although malpractice disputes in Turkey are heard in general courts and mediation has been a mandatory cause of action for cases in consumer courts since 2020, most disputes are still carried to courts. In France, through the institutional CRCI (Regional Conciliation and Compensation Commission) and the ONIAM fund based on the principle of national solidarity, disputes are resolved amicably and rapidly. While 85 percent of malpractice claims in Germany are resolved out of court through independent and free mediation centers, 96 percent of applications in the United Kingdom are finalized via alternative methods thanks to policies executed by the NHS Litigation Authority, reducing the annual number of lawsuits to under fifty. In the United States, although the system encourages comprehensive negotiations prior to a jury trial, the process is considerably slow and expensive. In Scandinavian countries (Sweden, Finland, Norway, Denmark), "no-fault compensation systems" based on causal links without seeking fault requirements are successfully implemented, facilitating rapid compensation for patients. In conclusion, it is recommended for Turkey to establish a state fund similar to the French model and to set up Specialized Health Courts that would accelerate trials and ensure fairer outcomes.
Referanslar
G’SELL-MACREZ F, Medical Malpractice and Compensation in France: Part I: the French Rules of Medical Liability since the Patients’ Rights Law of March 4, 2002, Chi.-Kent. L. Rev. 2011; 86: 1093-1123.
HELLERINGER G, Medical Malpractice and Compensation in France, Part II: Compensation Based on National Solidarity, Chi.-Kent L. Rev. 2011; 86: 1019-1127.
PALMER E, Medical Malpractice Liability: Germany, 2009. https://www.loc.gov/law/help/medical-malpractice-liability/germany.php(erişim tarihi:21.02.2021).
KESGİN S (2018), Almanya’da Sosyal Güvenlik Sistemi, http://kisi.deu.edu.tr//kamil.tugen/ Almanya%20sosyal%20g%C3%BCvenlik%20sistemi.pdf (erişim tarihi: 20.02.2021)
CIOFFI JW, Restructuring ‘‘Germany Inc.’’: The Politics of Company and Takeover Law Reform in Germany and the European Union, Law & Policy, 2002; 24(4): 355-402.
WEIDINGER, P, Aus der Praxis der Haftpflichtversicherungfür Ärzte und Krankenhäuser Statistik, neue Risiken und Qualitätsmanagement, Medizinrecht. 2006; 24(10): 571-580.
KATZENMEIER C, Aussergerichtliche Streitbeilegung in Arzthftungssachen, Anwaltsblatt, 2008; 319.
FEIKERT C (2009), Medical Malpractice Liability: United Kingdom (England and Wales), https://www.loc.gov/law/help/medical-malpractice-liability/uk.php (erişim tarihi: 21.02.2021)
NAIR V, CHANDRAHARAN E, Clinical Negligence Scheme for Trusts, Obstetrics, Gynecology and Reproductive Medicine. 2010; 20(4): 125-128.
İNGILIZ TABIPLER BIRLIĞI DOKÜMANI (BRITISH MEDICAL ASSOCIATION), NHS Indemnity, https://www.bma.org.uk//media/files/pdfs/practical%20advice%20at%20work/contracts/nhsmedicalindemnity.pdf?la=en (erişim tarihi: 21.02.2021)
BAL S, An Introduction to Medical Malpractice in the United States, Clin Orthop Relat Res.2009; 467: 339–347.
SEABURY SA, HELLAND E, JENA AB, Medical Malpractice Reform: Noneconomic Damages Caps Reduced Payments 15 Percent, With Varied Effects By Specialty, Health Affairs, 2014;33 (11): 2048-2056.
KESSLER DP, Evaluating the Medical Malpractice System and Options for Reform, J Econ Perspect. 2011; 25(2): 93–110.
EYBEN VON B, Alternative Compensation Systems, SCANDINAVIAN STUD.LAW. 2001; 41: 193-202.
HAFSTRÖM L, JOHANSSON H, AHLBERG J, Diagnostic Delay of Breast Cancer: An Analysis of Claims to Swedish Board of Malpractice (LÖF), The Breast. 2011; 20: 539-542.
ESSINGER K, The Swedish Medical Injury Insurance Report, http://www.vm.gov.lv/images/userfiles/phoebe/ministrija_sabiedribas_lidzdaliba_ab75e1a6c38b637dc22573d800293aaa/zviedrijas_traumu_apdrosin.pdf (erişim tarihi: 21.02.2021)
ESSINGER K, Medical Liability Alternative Ways to Court Procedures, www.patientforsakring.se/resurser/dokument/engelska_artiklar/medicalliability_
alternative_ways_to_court_procedures (erişim tarihi: 21.02.2021)
CAN İÖ, ÖZKARA E, CAN M (2011), Yargıtayda Karara Bağlanan Tıbbi Uygulama Hatası Dosyalarının Değerlendirilmesi, DEÜ Tıp Fakültesi Dergisi, 25:(2) 69 – 76.
KASS JS, ROSE RV, Medical Malpractice Reform—Historical Approaches, Alternative Models, and Communication and Resolution Programs, American Medical Association Journal of Ethics, 2016; 18 (3): 299-310.
HOWELL B, KAVANAGH J AND MARRIOTT L, No-fault public liability insurance: evidence from New Zealand, Agenda. 2002; 9(2): 147.
YILMAZ EN, Karşılaştırmalı Hukukta Tıbbi Malpraktis ve Arabuluculuk Uygulamaları, Birinci Baskı, Ankara, Yetkin Yayınevi. 2019, s.108.
GOSTIN L, A public health approach to reducing error: medical malpractice as a barrier. 2000; JAMA, 283:1742.
HIATT HH, BARNES BA, BRENNAN TA, A study of medical injury and medical malpractice: an overview. N Engl J Med. 1989; 321:480–484.
ULFBECK V, HARTLEV M, SCHULTZ M, Malpractice in Scandinavia, Chi.-Kent. L. Rev. 2012; 87: 111-129.
LUNTZ H, HAMBLY D, Torts: Cases and Commentary, Lexis Nexis Butterworths, 2002, Fifth edition, Chatswood, s. 8.
BRAZIER M, ALLEN N (2009), Criminalizing Medical Malpractice, The Criminal Justice System and Health Care, Oxford University Press, DOI:10.1093/acprof:oso/9780199228294.003.0002, s.15
