Tıp Alanında Yapay Zeka Kullanımının Hukuki Boyutu
Özet
Sağlık sektöründe yapay zeka kullanımı; radyoloji, oftalmoloji, dermatoloji, psikiyatri ve kardiyoloji gibi birçok tıp alanında teşhis, tedavi planlaması ve iş yükünün azaltılması gibi önemli avantajlar sağlarken, beraberinde ciddi hukuki tartışmaları da getirmektedir. Yapay zekanın özerk yapısı mevcut medeni hukukta yer alan gerçek ve tüzel kişilik kalıplarına tam olarak uymamakta; bu durum sistemlerin eşya, köle veya "elektronik kişilik" olarak değerlendirilmesi gibi çeşitli görüşlerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Günümüz hukuki düzenlemelerinde ceza sorumluluğu programlayan veya kullanan kişilere ait olup, otonom cihazların suçta aracı olarak kullanılması durumunda dolaylı faillik kurumu tartışılmaktadır. Ayrıca, sağlık cihazlarının uzaktan siber saldırılara maruz kalması durumunda oluşacak zararların tazmini için idarelerin kusursuz sorumluluğu ya da paydaşlardan oluşan bir havuz sistemi önerilmektedir. Büyük veri kullanımı nedeniyle ortaya çıkan mahremiyet ve veri güvenliği risklerine karşı ise KVKK ve GDPR gibi mevzuatların yanı sıra "tasarımdan itibaren gizlilik" ve "veri minimizasyonu" gibi teknik ve hukuki önlemlerin entegre edilmesi, hem bilimsel gelişimin engellenmemesi hem de kişisel sağlık verilerinin korunması açısından hayati bir önem taşımaktadır.
The use of artificial intelligence in the healthcare sector provides significant advantages such as diagnosis, treatment planning, and workload reduction in many medical fields including radiology, ophthalmology, dermatology, psychiatry, and cardiology, while bringing along serious legal debates. The autonomous nature of artificial intelligence does not fully fit into the categories of natural and legal personality in current civil law; this situation leads to various views such as evaluating systems as property, slaves, or "electronic personality". In today's legal regulations, criminal liability belongs to the persons who program or use them, and the concept of indirect perpetration is discussed if autonomous devices are used as instruments in committing crimes. Furthermore, in case medical devices become targets of remote cyberattacks, suggestions such as the strict liability of administrations or a pool system consisting of stakeholders are proposed for the compensation of damages. Against privacy and data security risks arising from the use of big data, integrating technical and legal measures like "privacy by design" and "data minimization" alongside regulations such as KVKK and GDPR carries vital importance both to prevent obstructing scientific development and to protect personal health data.
Referanslar
AKKURT, Sinan Sami. Yapay Zekanın Otonom Davranışlarından Kaynaklanan Hukuki Sorumluluk, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, 2019:13(7).
BAK, Başak. Medeni Hukuk Açısından Yapay Zekanın Hukuki Statüsü Ve Yapay Zeka Kullanımından Doğan Hukuki Sorumluluk, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2018:35(9).
BULUT, Melih(Ed.); DİLMEN, Nevit(Ed.); ESMER ,Gökhan Bora(Ed.) ve ark, Sağlık Bilimlerinde Yapay Zeka, Çağlayan, İstanbul, 2019.
ERSOY, Çağlar. Robotlar, Yapay Zeka Ve Hukuk, Oniki levha, İstanbul, 2019.
GÖNEN, Serkan; YILMAZ, Ercan Nurcan; ŞANOĞLU, Seda ve ark. Endüstri 4.0’ın Gelişim Sürecinde Unutulan Bileşen: Siber Güvenlik, Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 2021:9.
KANGAL, Zeynel T. Yapay Zeka ve Ceza Hukuku, Oniki levha yayınları, İstanbul, 2021
KARA KILIÇARSLAN, Seda. Yapay Zekanın Hukuki Statüsü Ve Hukuki Kişiliği Üzerine Tartışmalar, Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, 2019:2(4).
KILIÇOĞLU, Ahmet. Medeni Hukuk, Turhan, Ankara, 2016.
RETORNAZ, Eylem Aksoy(Ed.); GÜÇLÜTÜRK, Osman Gazi(Ed.) Gelişen Teknolojiler ve Hukuk II:Yapay Zeka, Oniki levha yayınları, İstanbul, 2021.
ŞAHİN, Ahmet Rıza(Ed.); DOĞAN, Kamil(Ed.); SİVRİ, Süleyman(Ed.). Sağlık Bilimlerinde Yapay Zeka, Akademisyen, Ankara, 2020,
YÜCEL, Özge(Ed.); SERT, Gürkan(Ed.). Sağlık Ve Tıp Hukukunda Sorumluluk Ve İnsan Hakları, Seçkin, Ankara, 2021.
https://www.oracle.com/tr/artificial-intelligence/what-is-ai