Sağlıkta Şiddet: Hukuki Koruma ve Hak Arama Yolları
Özet
Bu metin, Türkiye'de artış gösteren sağlık çalışanlarına yönelik şiddet olaylarının nedenlerini, yasal boyutlarını ve hak arama yollarını kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Sağlıkta şiddetin temel sebepleri arasında hasta yakınlarının sabırsızlığı, eğitim düzeyi düşüklüğü, uzun bekleme süreleri, personel yetersizliği ve Sağlıkta Dönüşüm Programı'nın getirdiği yapısal sorunlar öne çıkmaktadır. Metinde, hekim cinayetleri gibi dramatik örnekler verilerek şiddetin boyutları gözler önüne serilmekte ve sağlık kurumlarının diğer iş yerlerine kıyasla çok daha riskli olduğu vurgulanmaktadır. Şiddete karşı Beyaz Kod uygulaması, hizmetten çekilme hakkı ve hasta ile çalışan güvenliğine dair çeşitli genelge ve yönetmelikler hukuki koruma yolları olarak düzenlenmiştir. Türk Ceza Kanunu kapsamında kasten yaralama, tehdit ve hakaret suçları üzerinden cezai yaptırımlar öngörülmekle birlikte, 2020 yılında yapılan yasal değişiklikle bu suçların cezaları yarı oranında artırılmış ve hapis cezasının ertelenmesi engellenmiştir. Ancak hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulamasının devam etmesi, yasaların caydırıcılığını zayıflatan bir unsur olarak eleştirilmektedir. Sonuç olarak metin, sağlık çalışanlarının güvenli ortamlarda çalışma hakkını savunmakta ve İngiltere'deki "sıfır tolerans" politikası gibi daha katı idari ve cezai yaptırımların uygulanmasını önermektedir.
This text comprehensively examines the causes, legal dimensions, and ways of seeking justice regarding the exponentially increasing violence against healthcare workers in Turkey. The primary causes of violence in healthcare include the impatience of patients and their relatives, low education levels, long waiting times, shortage of personnel, and structural issues brought by the Health Transformation Program. The text highlights the severity of violence by giving dramatic examples such as physician homicides and emphasizes that working in a healthcare institution is significantly more risky compared to other workplaces. Various circulars and regulations, such as the White Code application, the right to withdraw from service, and patient and employee safety, have been established as legal protection methods. Although penal sanctions are provided under the Turkish Penal Code for offenses of intentional injury, threat, and insult, a legal amendment in 2020 increased the penalties for these crimes by half and prohibited the postponement of prison sentences. However, the continuation of the suspension of the announcement of the verdict (HAGB) is criticized as a factor that weakens the deterrent effect of the regulations. In conclusion, the text advocates for the right of healthcare workers to work in safe conditions and proposes the implementation of stricter administrative and penal sanctions, similar to the "zero tolerance" policy in the United Kingdom.
Referanslar
Annagür B: Sağlık Çalışanlarına Yönelik Şiddet: Risk Faktörleri, Etkileri, Değerlendirilmesi ve Önlenmesi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. Current Approaches In Psychiatry, 2010.
Arslan Ç: Ceza Hukuku Boyutuyla Sağlık Çalışanlarına Yönelik Şiddet (3359 Sayılı Kanun’un 7243 Sayılı Kanun’un 28. Maddesiyle Değişik Ek 12. Maddesi) Üzerine Kısa Bir Değerlendirme. Hukuki Haber, 16.04.2020. (https://www.hukukihaber.net/ceza-hukuku-boyutuyla-saglik-calisanlarina-yonelik-siddet-3359-sayili-kanunun-7243-sayili-kanunun-28-maddesiyle-de-gisik-ek-12-maddesi-uzerine-kisa-bir-degerlendirme-makale,7719.html)
Arslan M: Sağlık Çalışanlarının Maruz Kaldığı Şiddete Karşı Ceza Hukuku Tedbirleri Almanya ve Türkiye Arasında Bir Karşılaştırma. TBB Dergisi, 2019.
Aydemir İ, Üçlü R, Aydoğan A: Sağlık Personeline Şiddet. İstanbul Tıp Fakültesi Dergisi, J Ist Faculty Med, 2020.
Ayrancı U: Violence toward health care workers in emergency departments in west Turkey. J Emerg Med 2005.
Cerit K, Türkmen Keskin S, Erdem R: Investigation of exposure to nurses’ violence in the work place and related factors. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2018.
CNN Türk: Doktor doktoru böyle öldürdü! (https://www.cnnturk.com/video/turkiye/doktor-doktoru-boyle-oldurdu)
CNN Türk: İstanbul’da silahlı saldırıya uğrayan doktor öldü. (https://www.cnnturk.com/video/turkiye/istanbulda-doktora-silahli-saldiri)
Çamcı O, Kutlu Y: Kocaeli’nde sağlık çalışanlarına yönelik işyeri şiddetinin belirlenmesi. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 2011.
Hakeri H: Sağlık Çalışanlarının Şiddet, Hakaret ve Tehdide Karşı Hak Arama Yolları. (http://www.medimagazin.com.tr/authors/hakan-hakeri/tr-saglik-calisanlarinin-siddet-hakaret-ve-tehdide-karsi-hak-arama-yollari-72-64-3158.html)
Karabulut E, Yapıcı HG: Toplumsal Bir Sorun: Sağlık Çalışanlarının Şiddete Maruz Kalma Durumları. Turkiye Klinikleri J Nurs Sci. 2021.
Kasai Y, Mizuno A, Sakakibara T, et al: Survey of Workplace Violence Against Physicians in the Hospitals, Myanmar. Kasai et al. BMC Res Notes, 2018.
Kılıç M: Sağlıkta Şiddeti Önleme Politikasının Mediko-Sosyal ve Yasal Dinamiği. 1. Baskı, Ankara, SETA Yayınları, 2020.
Kingma M: Workplace violence in the health sector: a problem of epidemic proportion. Int Nurs Rev 2001.
Oğan H, Sercan M (Sağlık Çalışanlarının Sağlığı Grubu): Şiddetle Başa Çıkmak. Dördüncü Baskı, İstanbul, Nisan-2019, Türk Tabipleri Birliği Yayınları.
Özcan F, Yavuz E: Türkiye’de Sağlık Çalışanları Şiddet Tehdidi Altında. The Journal of Turkish Family Physician, 2017.
Sağlık Çalışanlarına Karşı İşlenen Suçların Soruşturulması: İçişleri Bakanlığı Genelge No: 2012/22, EGM Genelge No: 2012/39.
Saines JC: Violence and aggression in A&E: recommendations for action. Accid Emerg Nurs 1999.
Serin H, Serin S, Bakacak M, Ölmez S: Violence Against Health Workers. STED, 2015.
Tenekecioğlu D: Sağlık Çalışanlarına Karşı Şiddet ve Şiddetin Önlenmesine İlişkin Tedbirler. Şen Hukuk Bürosu (http://www.senlawfirm.com/content/1-bultenler/18-bilgi-notu-0017/sen.bn.0017.2020.15.04-saglik-calisanlarina-siddet-donusturuldu.pdf)
TBMM ‘Sağlıkta Şiddeti Araştırma Komisyonu’ Raporu: TBMM, Ankara, Ocak-2013.
TTB Hekim Hakları Bildirgesi, Türk Tabipleri Birliği Etik Bildirgeleri, TTB Yayınları Ankara, Mayıs 2010.
Türk Sağlık-Sen AR-GE: Sağlıkta Şiddetin Nedenleri ve Çözüm Önerileri. 11 Ekim 2018. (https://www.turksagliksen.org.tr/saglikta-siddete--cozum-onerilerimizi-kitaplastirdik_2998.html)
Türk Tabipleri Birliği: Sağlıkta Şiddet Yasa Tasarısı. (http://www.ttb.org.tr/kutuphane/siddet.pdf)
Türk Tabipleri Birliği: Şiddetle Başa Çıkmak. 2. Baskı (Ocak-2013). (https://www.ttb.org.tr/kutup-hane/siddetbr_13.pdf)
Türk Tabipleri Birliği: Şiddetle Başa Çıkmak. 1. Baskı. Türk Tabipler Birliği, Ankara, 2012. (http://www.tdb.org.tr/tdb/v2/yayinlar/Cesitli/Siddetle_Basa_Cikmak_Brosuru_4.Baski(02052019).pdf)
Türkiye Biyoetik Derneği Sağlık Çalışanlarına Yönelik Şiddetin Değerlendirilmesi ve Önlenmesi Hakkında Görüşü (Hazırlayan: Dr. Gülsüm Önal).
(http://www.biyoetik.org.tr/wp-content/uploads/2015/08/TBD_Siddet_hk_Gorusup.pdf)
Ünder YE: Sağlık Çalışanlarına Yönelik Şiddet Olgusu. Sağlık Hukuku Makaleleri-II. İstanbul Barosu, 2012.
Vikipedi: Edip Kürklü (https://tr.wikipedia.org/wiki/Edip_K%C3%BCrkl%C3%BC)
Young GP. The agitated patient in the emergency department. Emerg Med Clin North Am 1987.
“WMA Council Meeting” Çek Cumhuriyeti, Prag, 26-28 Nisan 2012 (http://www.wma.net/en/40news/20archives/2012/2012_11/)
“WMA President Joins Turkish Demonstration After Death of Doctor” 19 Nisan 2012 (http://www.wma.net/en/40news/20archives/2012/2012_06/)
(http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/04/20120428-3.htm)
(https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/04/20200417.pdf)
(https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/04/20200417-1.htm)
