Spor Örgütlerinde Stratejik Yönetime Giriş
Özet
Bu metin, küreselleşme, teknolojik yenilikler ve değişen çevre koşulları doğrultusunda spor örgütlerinde stratejik yönetim anlayışının tarihsel gelişimini, yönetim sürecini ve temel kavramlarını kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. 1920'lerde akademik düzeyde başlayan ve 1960'larda Chandler, Andrews ve Ansoff'un çalışmalarıyla bilimsel bir disiplin haline gelen stratejik düşünce; doğrusal, uyarlanabilir ve yorumlayıcı modeller üzerinden açıklanmıştır. Spor örgütlerinde stratejik yönetim süreci; stratejilerin geliştirilmesi ile stratejik planlama, stratejilerin uygulanması ve uygulanan stratejilerin denetlenerek gözden geçirilmesi olmak üzere üç temel aşamadan meydana gelmektedir. Sürecin etkili yürütülmesi için misyon, vizyon, strateji, amaç ve hedefler, politikalar, değerler, paydaş analizi ve SWOT (GZFT) analizi gibi temel kavramların birbirleriyle bütüncül biçimde ilişkilendirilmesi gerekmektedir. Türkiye'de 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca kamu idareleri ile Gençlik ve Spor Bakanlığı gibi spor kurumları için stratejik plan hazırlamak yasal bir zorunluluktur. Spor yöneticilerinin stratejik liderlik sergileyerek iç ve dış çevre analizleriyle fırsatları değerlendirmeleri ve tehditleri yönetmeleri, örgütün neredeyiz, nereye gitmek istiyoruz, ulaşmak istediğimiz yere nasıl varırız ve başarımızı nasıl değerlendiririz sorularına yanıt veren sürdürülebilir bir yol haritası oluşturmasını sağlar.
This text comprehensively addresses the historical development, process, and core concepts of strategic management in sports organizations in line with globalization, technological innovations, and changing environmental conditions. Strategic thinking, which began academically in the 1920s and became a scientific discipline in the 1960s through the works of Chandler, Andrews, and Ansoff, is explained through linear, adaptive, and interpretive models. The strategic management process in sports organizations consists of three main stages: strategy development and strategic planning, strategy implementation, and the review and audit of executed strategies. For the effective execution of this process, key concepts such as mission, vision, strategy, goals and objectives, policies, values, stakeholder analysis, and SWOT analysis must be cohesively linked with one another. In Türkiye, preparing a strategic plan is a legal obligation for public administrations and sports institutions such as the Ministry of Youth and Sports under Public Financial Management and Control Law No. 5018. By demonstrating strategic leadership and conducting internal and external environmental analyses to capitalize on opportunities and manage threats, sports managers enable organizations to build a sustainable roadmap that answers where we are, where we want to go, how we get there, and how we evaluate our success.
Referanslar
Awamleh, R. & Gardner, W. L. (1999). Perceptions of leader charisma and effectiveness: The effects of vision content, delivery, and organizational performance. The leadership quarterly, 10 (3), 345-373.
Bakoğlu, R. (2010). Çağdaş stratejik yönetim (1. Baskı). İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım.
Barca, M. (2005). Stratejik yönetim düşüncesinin evrimi: Bilimsel bir disiplinin oluşum hikayesi. Yönetim Arastirmaları Dergisi, 5 (1), 7-38.
Bilir F.P. & Şahin N. (2020). Stratejik planlama ve stratejik liderlik. F. Pervin Bilir & Yeliz Eratlı Şirin (Çev. Ed.), Sporda liderlik içinde (s.107-120). Adana: Akademisyen Kitabevi.
BJK (2022). Şirketlerimiz. (30/08/2022 tarihinde https://bjk.com.tr/sirketlerimiz/futbol_as_page/ adresinden ulaşılmıştır).
Chaffee, E. E. (1985). Three models of strategy. Academy of management review, 10 (1), 89-98.
David, F. (2002). Strategic management concepts & cases (9. Edition). New Jersey.
Döşyılmaz E. (2020). Kurumsal değişime liderlik etmek. F. Pervin Bilir & Yeliz Eratlı Şirin (Çev. Ed.), Sporda liderlik içinde (s.121-138). Adana: Akademisyen Kitabevi.
Drucker, P.F. & Maciariello, J. A. (2012). Yönetim (İlker Gülfidan, Çev. Ed.). Optimist.
Eren, E. (2000). İşletmelerde stratejik yönetim ve işletme politikası (5. Baskı). İstanbul: Beta Basım Yayım.
GSB (2022a). Misyon, vizyon. (28/06/2022 tarihinde https://gsb.gov.tr/misyon-vizyon.html adresinden ulaşılmıştır).
GSB (2022b). Stratejik plan. (15/06/2022 tarihinde http://www.sp.gov.tr/tr/stratejik-plan/s/1835/Genclik+ve+Spor+Bakanligi+2019-2023 adresinden ulaşılmıştır).
Hambrick, D. C. (1980). Operationalizing the concept of business-level strategy in research. Academy of management review, 5 (4), 567-575.
Hoye, R., Smith, A., Westerbeek, H., Nicholson, M. & Stewart, B. (2006). Sport management principles and applications. Bangalore: Great Britain By Biddles Ltd.
Koçel, T. (2011). İşletme yöneticiliği (13. Baskı). İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım.
Kuçuradi, I. (1995). Felsefi açıdan eğitim ve Türkiye’de eğitim seminer bildirileri. Betül Çotuksöken (Ed.), İstanbul: Türkiye Felsefe Kurumu.
Mintzberg, H. & Quinn, J. B. (1996). The strategy process, concepts, contexts, cases (Third Edition). New Jersey: Prentice Hall.
Parashar, S., Dhar, S. & Dhar, U. (2004). Perception of values: A study of future professionals. Journal of Human Values, 10 (2), 143-152.
Resmi Gazete (2003). Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu (Kanun No. 5018). (05/09/2022 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2003/12/20031224.htm#1 adresinden ulaşılmıştır)
Resmi Gazete (2018). Kamu idarelerinde stratejik planlamaya ilişkin usul ve esaslar hakkında yönetmelik. (05/09/2022 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/02/20180226-10.htm adresinden ulaşılmıştır).
Robbins, S. P. (1994). Örgütsel davranışın temelleri (Sevgi Ayşe Öztürk, Çev.) (1. Basım). Etam A.Ş.
Robbins, S.P., DeCenzo, D.A., & Coulter, M. K. (2013). Yönetimin esasları: Temel kavramlar ve uygulamalar (Adem Öğüt, Cihat Erbil, Çev. Ed.) (8. Basım), Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
SBF (2022a). Vizyon ve misyon. (27/07/2022 tarihinde https://sporbilimleri.org.tr/en/vision-and-mission/ adresinden ulaşılmıştır).
SBF (2022b). Ç. Ü. Spor yöneticiliği bölümü vizyon ve misyon. (27/07/2022 tarihinde https://besyo.cu.edu.tr/cu/bolumler/spor-yoneticiligi-bolumu/vizyon-misyon adresinden ulaşılmıştır).
Senge, P. M. (1994). The fifth discipline field book. New York: Doubleday.
Shilbury, D. & Ferkins, L. (2011). Professionalisation, sport governance and strategic capability, Managing Leisure, 16 (2), 108-127.
Taşcı, D. & Ulukan, C. (Editör) (2012). Stratejik yönetim-I. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
TFF (2022). Türkiye Futbol Federasyonu misyon ve vizyonu. (10/05/2022 tarihinde https://www.tff.org/default.aspx?pageID=168 adresinden ulaşılmıştır).
TMOK (2022). Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi stratejik plan 2012-2016. (26/05/2022 tarihinde https://www.olimpiyatkomitesi.org.tr/Upload/Menu/775671_Stratejik%20plan.pdf adresinden ulaşılmıştır).
TDK (2022). Değer. (26/05/2022 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
Ülgen, H. & Mirze. S. K. (2013). İşletmelerde stratejik yönetim (6. Baskı), İstanbul: Beta Yayınları.
Yalçın, A. (2002). Değişim yönetimi. İstanbul: Nobel Yayınları.
