Sporda Liderlik
Özet
Dr. Nurşen Şahin tarafından kaleme alınan bu bölümde, liderlik kavramı, liderlik teorileri ve sporda liderlik konusu ayrıntılı bir biçimde ele alınmaktadır. Liderlik, örgütsel amaçlara ulaşmak amacıyla grup üyelerinin faaliyetlerini yönlendirme, koordine etme ve etkileme süreci ile sahip olunan kişisel özellikler kümesi olarak tanımlanmaktadır. Bölümde liderlik teorileri; Özellikler Teorisi, Davranışsal Yaklaşım, Durumsallık Teorileri ve Yeni Yaklaşımlar başlıkları altında sınıflandırılmıştır. Doğuştan gelen kişisel niteliklere odaklanan Özellikler Teorisi'nin ardından, gözlemlenebilir lider davranışlarını inceleyen Ohio State Üniversitesi, Michigan Üniversitesi, Blake ve Mouton'un Yönetim Tarzı Matriksi, McGregor'un X ve Y Teorileri ile Likert'in Sistem 4 Modeli ayrıntılarıyla açıklanmıştır. Liderliğin içinde bulunulan duruma ve koşullara göre değiştiğini savunan Durumsallık Teorileri kapsamında Reddin'in 3 Boyutlu Modeli, Fiedler'in Etkin Liderlik Modeli ve Yol-Amaç Teorisi değerlendirilmiştir. Çağdaş yönetim anlayışıyla ortaya çıkan Yeni Yaklaşımlar başlığı altında ise Etkileşimci, Dönüşümcü ve Karizmatik liderlik türlerine yer verilmiştir. Çalışmanın son bölümünde, spor ortamlarının dinamik ve rekabetçi yapısına uygun olarak Chelladurai tarafından geliştirilen Sporda Çok Boyutlu Liderlik Modeli incelenmiştir. Bu model; durumsal, lider ve üye özelliklerinin lider davranışlarıyla (gerekli, gerçek ve tercih edilen davranışlar) etkileşiminin sporcuların performansını ve doyumunu belirlediğini ileri sürmektedir. Ayrıca antrenör ve sporcuların algı ile tercihlerini ölçen Sporda Liderlik Ölçeği'nin eğitim, demokratik, otokratik, sosyal destek ve pozitif geri bildirim boyutlarına değinilerek liderliğin spordaki kritik önemi vurgulanmaktadır.
In this chapter written by Dr. Nurşen Şahin, the concept of leadership, leadership theories, and leadership in sports are comprehensively addressed. Leadership is defined both as a process of directing, coordinating, and influencing group members' activities to achieve organizational goals and as a set of personal traits. Leadership theories in the chapter are classified under the headings of Traits Theory, Behavioral Approach, Contingency Theories, and New Approaches. Following the Traits Theory, which focuses on inherent personal qualities, the Ohio State University, Michigan University, Blake and Mouton's Managerial Grid, McGregor's Theories X and Y, and Likert's System 4 Model, all examining observable leader behaviors, are explained in detail. Under Contingency Theories, which argue that leadership varies according to current situations and conditions, Reddin's 3-D Model, Fiedler's Effective Leadership Model, and the Path-Goal Theory are evaluated. Under the New Approaches heading emerging from contemporary management perspectives, Transactional, Transformational, and Charismatic leadership types are included. In the final part of the study, the Multidimensional Model of Leadership in Sports, developed by Chelladurai to suit the dynamic and competitive nature of sports environments, is examined. This model asserts that the interaction of situational, leader, and member characteristics with leader behaviors (required, actual, and preferred) determines athletes' performance and satisfaction. Furthermore, the critical importance of leadership in sports is highlighted by mentioning the dimensions of the Leadership Scale for Sports—measuring the perceptions and preferences of coaches and athletes—including training and instruction, democratic behavior, autocratic behavior, social support, and positive feedback.
Referanslar
Anshel, M. H. (2003). Sport psychology: From theory to practice (4th ed.). San Francisco, CA: Benjamin Cummings.
Bakan, İ. & Büyükbeşe, T. (2010). Liderlik “türleri” ve “güç kaynakları”na ilişkin mevcut-gelecek durum karşılaştırması: Eğitim kurumu yöneticilerinin algılarına dayalı bir alan araştırması. KMÜ Sosyal ve Ekonomi̇k Araştırmalar Dergi̇si 12 (19), 73-84.
Bass, B. M. & Avolio, B. J. (1990). Developing transformational leadership:1992 and beyond. Journal of European Industrial Training, 14 (5), 21-27.
Bass, B. M. & Avolio, B. J. (1993). Transformational leadership and organizational culture. PAQ, Spring, 112-121.
Bass, B. M., Waldman, D. A., Avolio, B. J. & Bebb, M. (1987). Transformational leadership and the falling dominoes effect. Group & Organization Studies, 12 (1), 73-87.
Braynion, P. (2004). Power and leadership. Journal of Health Organization and Management, 18 (6), 447-463. DOI 10.1108/14777260410570009
Chelladurai, P. & Saleh, S. D. (1980). Dimensions of leader behavior in sports: Development of a leadership scale. Journal of Sport Psychology, 2 (1), 34-45.
Crust, L. & Laurance, I. (2006). A review of leadership in sport: Implications for football management. Athletic Insight, The Online Journal of Spor Psychology, 8 (4), 28-48.
Denhardt, J. V. & Campbell, K. B. (2006). The role of democratic values in transformational leadership. Administration & Society, 38 (5), 556-572.
Din, C. & Paskevich, D. (2013). An ıntegrated research model of olympic podium performance. International Journal of Sports Science & Coaching, 8 (2), 431-444.
Dionne, S. D., Yammarino, F. J., Atwater, L. E. & Spangler, W. D. (2004). Transformational leadership and team performance. Journal of Organizational Change Management, 17 (2), 177-193.
Dupuis, M., Bloom, G. A. & Loughead, T.M. (2006). Team captain’s perceptions of athlete leadership. Journal of Sport Behavior, 29 (1), 60-78.
Garland, D. J. & Barry, J. R. (1990). Personality and leader behaviors in collegiate football: A multidimensional approach to performance. Journal of Research in Personalıty, 24, 355-370.
Gözükara, İ. & Şimşek, Ö. F. (2015). Linking transformational leadership to work engagement and the mediator effect of job autonomy: A study in a Turkish private non-profit university. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 195, 963-971.
Griffin, R. W. & Moorhead, G. (2014). Organizational behavior managing people and organizations (11th ed.). Canada: Nelson Education Ltd.
Hatch, M., Koatera, M. & Kozminskı, A. K. ( 2006). The three faces of leadership: Manager, artist, priest. Organizational Dynamics, 35 (1), 49-68.
Helms, M. (2006). Encyclopedia of management (5th ed.).ABD: Thomson Gale.
Høigaard, R., Jones, G. W. & Peters, D. M. (2008). Preferred coach leadership behaviour in elite soccer in relation to success and failure. International Journal of Sports Science & Coaching, 3 (2), 241-250.
House, R. J. & Terence, R. M. (1975). Path-goal theory of leadership. University of Washington: NTIS.
House, R. J. (1976). A 1976 theory of charismatic leadership. Southern Illinois University Fourth BiennialLeadership Symposium, October 26-28, 1976, Carbondale, Illinois.
Humphrey, A. (2012). Transformational leadership and organizational citizenship behaviors: The role of organizational identification. The Psychologist-Manager Journal, 15, 247-268.
Kent, T. W., Crotts, J. C. & Azziz, A. (2001). Four factors of transformational leadership behavior. Leadership & Organization Development Journal, 22 (5), 221-229.
Kirby, P. C., Paradise, L. V. & King, M. I. (1992). Extraordinary leaders in education: Understanding transformational leadership. The Journal of Educational Research, 85 (5), 303-311.
Koçel, T. (2014). İşletme yöneticiliği. İstanbul: Beta Basım Yayın.
May, C., Els, B. & Viljoen, P. (2014). Preferences and perceptions of generation y sport students towards the leadership behaviour of coaches. Mediterranean Journal of Social Sciences, 5 (21), 61-68.
Ordun, G. (2015). Motivasyon temelleri. (İnci Erdem, Çev. Ed.). Örgütsel davranış içinde (203-238). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Ömürgönülşen, M. & Sevim, L. (2005). REDDIN’in üç boyutlu liderlik teorisinin liderlik literatüründeki yerinin irdelenmesi ve ampirik bir araştırma. Yönetim ve Ekonomi, 12 (2), 91-103.
Parks, J. B., Quarterman, J. & Thibault, L. (2007). Contemporary sport management (3rd ed.). Champaign, IL: Human Kinetic.
Riemer, H. A. & Chelladurai, P. (1995). Leadership and satisfaction in athletics. Journal of Sport & Exercise Psychology, 17, 276-293.
Serinkan, C. (2012). Liderlik ve motivasyon ilişkisi. Celaletdin Serinkan (Ed.), Liderlik ve motivasyonda güncel konular (3. Baskı) içinde (149-177). Ankara: Nobel Yayınları.
Şahin, N. (2020). Antrenörlükte örgütsel liderlik yaklaşımları. (F. Pervin Bilir & Yeliz Eratlı Şirin, Çev. Ed.). Sporda liderlik içinde (195-210). Ankara: Akademisyen Kitabevi.
Tafvelin, S. (2013). The transformational leadership process antecedents, mechanisms, and outcomes in the social services (PhD Thesis). Umeå University, Sweden.
Tekin, Ö. A., Baş, M. & Gökdemir, A. (2016). Konaklama işletmesi çalışanlarının Douglas Mcgregor’un X Ve Y teorilerine yönelik tutumları üzerine bir araştırma. Süleyman Demirel University The Journal of Visionary, 7 (14), 81-91.
Winston, B. E. & Patterson, K. (2006). An integrative definition of leadership. International Journal of Leadership Studies, 1 (2), 6-66.
Yalçın, A. (2015). Liderlik. (İnci Erdem, Çev. Ed.). Örgütsel davranış içinde (375-416). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Yetim, A., Tolukan, E. & Şahin, M. Y. (2015). Spor tesisi yöneticilerinin dönüşümcü liderlik davranış özelliklerinin incelenmesi. International Journal of Science Culture and Sport (IntJSCS), July (Special Issue 3), 133-147.
Yukl, G. (2013). Leadership in organization (8th ed.). New Jersey: Pearson.
