Spor Medyasının Dönüşüm Süreci
Özet
Bu bölümde, iletişimin temel tanımından başlanarak kitle iletişim araçlarının tarihsel gelişimi, dünyada ve Türkiye’de spor gazeteciliğinin evrimi ve dijitalleşmeyle ortaya çıkan yeni medyanın spor üzerindeki etkileri kapsamlı bir şekilde incelenmektedir; duygu, düşünce ve bilgilerin paylaşımı olarak tanımlanan iletişim, matbaa, gazete, radyo ve televizyon gibi teknolojilerin gelişimiyle kitlesel boyut kazanarak dünyayı küresel bir köye dönüştürmüştür. Spor gazeteciliğinin tarihsel kökleri Homeros’un İliada Destanı’na ve Antik Yunan olimpiyatlarına kadar uzansa da modern habercilik 18. yüzyılda başlamış ve La Gazzetta dello Sport gibi gazete örnekleriyle yaygınlaşmıştır; Türkiye’de ise Takvim-i Vekai’deki ilk spor haberlerinden itibaren gelişen süreç, Türk Spor gazetesi, Türkiye Spor Yazarları Derneği’nin (TSYD) kuruluşu ve İTÜ TV ile TRT’nin canlı yayınlarıyla ivme kazanmıştır. Günümüzde dijitalleşme, internet ve sosyal medya ağları (Facebook, Instagram, Twitter), geleneksel medyanın tek yönlü ve pasif yapısını kırarak etkileşimli, interaktif ve kitlesizleştirilmiş bir yeni medya düzeni yaratmıştır; günümüz spor kulüpleri, sporcuları ve gazetecileri sosyal medyayı temel bir haber kaynağı ve doğrudan iletişim aracı olarak kullanmakta, bu durum spor yönetimi, medya ilişkileri ve yayıncılık anlayışında köklü ve geri dönülemez bir dönüşüm getirmektedir.
Starting from the fundamental definition of communication, this chapter comprehensively examines the historical development of mass media, the evolution of sports journalism globally and in Turkey, and the impacts of new media emerging through digitalization on sports; defined as the exchange of feelings, thoughts, and information, communication gained a mass dimension with the development of technologies like the printing press, newspapers, radio, and television, transforming the world into a global village. Although the historical roots of sports journalism extend to Homer's Iliad and the Ancient Greek Olympics, modern sports reporting began in the 18th century and expanded through publications such as La Gazzetta dello Sport; in Turkey, the process evolving from the first sports news in Takvim-i Vekai gained momentum with the Türk Spor newspaper, the founding of the Turkish Sports Writers Association (TSYD), and live broadcasts on İTÜ TV and TRT. Today, digitalization, the internet, and social media networks (Facebook, Instagram, Twitter) have created an interactive and demassified new media order by breaking the one-way and passive nature of traditional media; modern sports clubs, athletes, and journalists now utilize social media as a primary news source and a direct tool for interaction, bringing a radical and irreversible transformation to sports management, media relations, and broadcasting practices.
Referanslar
Alemdar, K. (1996). İletişim ve Tarih. Ankara: İmge.
Aslan, M. G. (2003). Yeni Medyanın Ne’liği ve Yöntem. Yeni Medya Çalışmaları I. Ulusal Kongresi Bildirileri, (pp.102-110).
Atabeyoğlu, C. (1991). Türkiye’de Spor Yazarlığı’nın 100. Yılı: 1891-1991, İstanbul: Türkiye Spor Yazarları Derneği Yayını.
Atalay, A. (2004). Spor, Medya ve Serbest Zaman, İstanbul: Beta.
Aziz, A. (1981). Radyo ve Televizyona Giriş. Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.
Aziz, A. (2007). Radyo Yayıncılığı. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım
Bağçeci, Y. (2007). İsyandan İtaate; Kavalalı Mehmet Ali Paşa Babıâli İlişkileri (1841- 1849), Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, (7) 32, 220.
Berger, A. A. (1993). Kitle İletişiminde Çözümleme Yöntemleri, (Nazmi Ulutak ve Aslı Tunç, Çev. Ed.), Eskişehir: T. C. Anadolu Üniversitesi, Eskişehir: Eğitim, Sağlık ve Bilimsel Araştırma Çalışmaları Vakfı Yayını.
Boyle, R. (2006) Sports Journalism: Context and Issues, London: Sage.
Boyle, R. and Haynes, R. (2012) Sport, the media and strategic communications management, in L. Trenberth and D. Hassan (Eds) Managing Sport Business: An Introduction. London: Routledge. 318-337.
Covil, E. C. (2005). Radio and its Impact on the Sports World. (10.06.2022 tarihinde http://www.americansportscastersonline.com/radiohistory.html adresinden ulaşılmıştır).
Çetin, C. (1999). “Sporun Yaygınlaşması ve Değişimi Sürecinde Televizyonun Rolü (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Erdoğan İ ve Alemdar K. (2005). Öteki Kuram: Kitle İletişim Kuram ve Araştırmalarının Tarihsel ve Eleştirel bir Değerlendirmesi. Ankara: Erk Yayınları
Güven, H. (2006). Radyo Program Yapımı ve Radyo Yayıncılığı. Ankara: İmaj Yayınevi.
Hiçyılmaz, E. (1985). “Türkiye’de Spor Gazeteciliği ve Haberciliğinin Tarihi”, Spor Basını ve Basında Spor, İstanbul: Hürriyet Vakfı Eğitim Yayınları.
Isaacs, V., and Kirkpatrick, R. (2003). Two Hundred Years of Sydney Newspapers: A Short History. North Richmond, New South Wales: Rural Press Ltd.
İnuğur, N. (1992). Türk Basın Tarihi. İstanbul: Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Yayını.
Jeanneney, J. N. (2006). Başlangıcından Günümüze Medya Tarihi (Esra Atuk, Çev. Ed.). İstanbul: YKY.
Kabacalı, A. (2000). Başlangıcından Günümüze Türkiye’de Matbaa Basın ve Yayın. İstanbul: Literatür.
Kahraman, A. (1995). Osmanlı Devleti'nde Spor. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
Kalender, A. (2005). Siyasal iletişim, Seçmenler ve İkna Stratejileri. Konya: Çizgi Kitabevi.
Kaya, A. Y. (1996). Dünyada ve Türkiye’de Basının Gelişimi İle Türk Basınında Sporun Haber Öğeleri Açısından İncelenmesi: Kavram ve Kapsam Açısından Uygulamalı Bir Çalışma (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
Kıvanç, H. (2002). Kupaların Kupası Dünya Kupası, 1930’dan 2002’ye, İstanbul: İş Bankası Kültür.
Kuyucu, M. (2020). Türkiye’de Spor Medyası: Gençler Sporu Hangi Mecralardan Takip Ediyor? Spor Gazeteleri Örneğinde Milenyum Gençlerinin Spor Medyasına Yönelik Algıları Üzerine Bir Araştırma. Ankara 2. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Kongresi, 6-8 Mart 2020, Ankara, Türkiye, (pp. 596-618).
Nichols, W. vd. (2002). Media Relations in Sport. Sport Management Library. Morgantown: Fitness Information Technology Inc.
Oskay Ü. (1993) Kitle İletişiminin Kültürel İşlevleri. İstanbul: Der.
Özkök, E. (1985). İletişim Kuramları Açısından Kitlelerin Çözülüşü. Ankara: Tan Yayınları
Özsoy, S. (2007). Kamuoyunun Spor Medyasından Beklentilerinin Nitel ve Nicel Yönden Değerlendirilmesi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu.
Özsoy, S. (2011). Spor Basınının Tarihi ve Türkiye'de 1950'den Günümüze Yaşanan Değişim. Marmara İletişim Dergisi (18).
Özsoy, S. (2014). Futbolun Sözel Hali: Televizyon Programları. Global Media Journal:TR Edition, 5(9).
Öztürk, S. (2010) En Eski ve En Yeni İletişim Medyası, Praksis, Ankara: Dipnot Yayınları.
Perin, M. (1985). Türkiye'de Spor Gazeteciliğinin ve Haberciliğinin Tarihi. İstanbul: Hürriyet Vakfı Yayını.
Sage, G. (2002). “Global Sport and Global Mass Media” Sociology of Sport and Physical Education: An Introductory Reader (Editor:
Antony Laker). London: RoutledgeFalmer.
San, H. (1991). Spor ve Basın, Spor Ahlakı ve Felsefesine Yeni Yaklaşımlar Sempozyumu, İstanbul.
Sayımer İ. (2008). Sanal Ortamda Halkla İlişkiler, Beta Yayınları, İstanbul.
Scott, D. M. (2010). The New Rules of Marketing and PR, John Wiley and Sons, New Jersey.
Şapolyo, E. B. (1969). Türk Gazetecilik Tarihi ve Her Yönüyle Basın, Ankara: Güven.
Settele C, (2002). Das runde Leder zappelt im Netz. Die Fussball-WM bietet dem Internet eine ideale Arena. Neue Zürcher Zeitung
Thompson J.B. (2008). Medya ve Modernite. (Serdar Öztürk, Çev. Ed.). İstanbul: Kırmızı.
Thompson, J.B. (1995). The Media and Modernity: a Social Theory of The Media, Cambridge:Polity Press.
Tokgöz, O. (2006) Temel Gazetecilik. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
Topuz, H. (1973). 100 Soruda Türk Basın Tarihi, İstanbul: Gerçek.
Toruk, İ. (2008). Gutenberg’den Dijital Çağa Gazetecilik –Türkiye’de Haber Siteleri. İstanbul: Literatürk
Turhan, S. (1990).1990-1991 Yılı Gazeteciliğe Giriş Dersi (Yayınlanmamış Ders Notları). Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
TSYD (2021). Türkiye Spor Yazarları Derneği Tarihçe, (24.12.2021 tarihinde http://www.tsyd.org/tarihce.asp adresinden ulaşılmıştır.)
Uzun, R. (2021). Türkiye’de Spor Basını 1980-2000 (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
Voigt, D. (1998). Spor Sosyolojisi (Ayşe Atalay, Çev. Ed.). İstanbul: Alkım.
Webster, J. G. (1986). “Audience Behavior in the New Media Environment”, Journal of Communication, 36(3), 77-91.
Yağmurlu A. (2011). Kamu Yönetiminde Halkla İlişkiler ve Sosyal Medya, Selçuk İletişim Dergisi, 7 (1), 5-15.
Yumlu, K. (1994). Kitle İletişim Kuram ve Araştırmaları. İzmir: Nam Basım.
Yüksel, A. H. (2007). “İletişim Kavram ve Tanımı” Genel İletişim, (Ed.: U. Demiray), (2.Baskı Tıpkı basım). Ankara: Pegem A Yayıncılık.
Yüksel, E. (2007). Kamuoyu Oluşturma ve Gündem Belirleme Kavramları Nerede Kesişmekte, Nerede Ayrılmaktadır? Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 571-586.
