Spor Hukuku
Özet
Bu metin; spor, hukuk ve spor hukuku kavramlarını, bu kavramlar arasındaki çok boyutlu etkileşimi ve söz konusu disiplinin tarihsel gelişimini incelemektedir. Spor; sporu icra edenler, icraya katılanlar ve takip edenler ekseninde fiziksel, zihinsel ve rekabetçi unsurlarla katma değer üreten multidisipliner bir olgu olarak tanımlanırken; hukuk, toplum ilişkilerini düzenleyen emredici kurallar bütününü temsil eder. Spor hukuku ise spora özgü yazılı ve yazısız kuralları oluşturan, uygulayan ve ihlalleri yaptırıma bağlayan, adalet ve eşitlik ilkelerine dayalı özerk bir hukuk alanıdır. Çalışmada geleneksel yaklaşımların yanı sıra Lex Sportiva, Küresel Spor Hukuku, Uluslararası Spor Hukuku, Uluslararası Kamusal Spor Hukuku, Avrupa Spor Hukuku ve Lex Ludica gibi modern teoriler açıklanmaktadır. Özellikle devletsiz hukuk anlayışına dayanan Küresel Spor Hukuku yaklaşımı çerçevesinde; yasama, yargı, idare ve ceza-infaz faktörleri Türk futbolu, TFF, IFAB, WADA, UEFA, AİHM ve CAS örnekleriyle ele alınmaktadır. Saha içi hakem kararlarının kesinliği, disiplin ve tahkim kurullarının yapısı, yargısal bağımsızlık ile tarafsızlık sorunları ve Finansal Fair-Play gibi idari düzenlemeler spor hukukunun kurumsal işleyiş dinamiklerini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak spor hukuku, spor yönetiminde ve akademide tüm paydaşlar için hayati önem taşıyan bütüncül bir yapıdır.
This text examines the concepts of sports, law, and sports law, the multidimensional interaction among these concepts, and the historical development of this discipline. While sports is defined as a multidisciplinary phenomenon that generates value through physical, mental, and competitive elements across those who practice, participate in, and follow sports; law represents the set of mandatory rules regulating social relations. Sports law, on the other hand, is an autonomous field of law based on principles of justice and equality that creates, applies, and enforces sanctions for violations of written and unwritten sports-specific rules. In addition to traditional approaches, the study explains modern theories such as Lex Sportiva, Global Sports Law, International Sports Law, Public International Sports Law, European Sports Law, and Lex Ludica. Within the framework of the Global Sports Law approach, which is particularly based on the concept of stateless law, the factors of legislation, judiciary, administration, and sanctioning/execution are examined through examples such as Turkish football, TFF, IFAB, WADA, UEFA, ECtHR, and CAS. The finality of on-field referee decisions, the structure of disciplinary and arbitration boards, issues regarding judicial independence and impartiality, and administrative regulations like Financial Fair Play reveal the institutional operational dynamics of sports law. Consequently, sports law is a holistic framework of vital importance for all stakeholders in sports management and academia.
Referanslar
Aral, V. (1985). Hukuk nedir?. Hayrettin Ökçesiz, Gülriz Uygur, Saim Üye, (Ed.). HFSA26 içinde (s.19-31), İstanbul: İstanbul Barosu Yayınları.
Avrupa Adalet Divanı. (1995). Unıon Royale Belge Des Socıétés De Football Assocıatıon and Others, v Bosman and Others. (29/1/.2021 tarihinde https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:61993CJ0415&from=EN adresinden ulaşılmıştır.)
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi. (2020). Case of Ali Rıza and Others v. Turkey.(29/11/2021tarihinde https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22001-200548%22]} adresinden ulaşılmıştır.)
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi. (2021). Affaıre İbrahim Tokmak c. Turquıe.(29/11/2021tarihinde https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22001-209958%22]} adresinden ulaşılmıştır.)
Casini, L. (2011). The making of a lex sportiva by the court of arbitration for sport. German Law Journal, 12 (5), 1317-1340.
Dönmezer, S. (1999). Toplumbilim. 12. Baskı. İstanbul: Beta.
Duval, A. (2013). Lex sportiva: a playground for transnational law. European law journal, 19 (6), 822-842.
Duval, A. (2018). The olympic charter: a transnational constitution without a state?. Journal of Law and Society, 45, 245-269.
Erkiner, K. (2007). Türkiye’de spor hukukunun oluşumu. İstanbul Barosu Dergisi Spor Hukuku Özel Sayısı (s.17-41), İstanbul: Can Matbaacılık.
Foster, K. (2003). Is there a global sports law?. Entertainment Law, 2 (1), 1-18.
Foster, K. (2005). Lex sportiva and lex ludica: The court of arbitration for sport’s jurisprudence. Entertainment and Sports Law Journal, 3 (2), 1-14.
Foster, K. (2019). Global sports law revisited. Entertainment and Sports Law Journal, 17 (4), 1-14.
Galantić, M. (2016). Sports law: some ıntroductory considerations. Annals of Applied Sport Science, 4 (3), 51-59.
Güriz, A. (2014). Hukuk başlangıcı. 16. Baskı, Ankara: Siyasal Kitabevi.
Gürten, K. & Erenel, S.E. (2012). Lex sportiva: Spor hukukunun küreselliği. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 3 (1), 295-316.
Kocasakal, Ü. (2010). Sporda hukuki ve Cezai Sorumluluk. I. Uluslararası Spor Hukuku Kurultayı içinde, Ankara: Ankara Barosu Yayınları.
Küçükgüngör, E. (2010). Ulusal ve uluslararası spor federasyonlarının hukuki yapıları. Ankara Barosu I. Uluslararası Spor Hukuku Kurultayı içinde (s. 195-202).
Lenard, M. (2010). The future of sports dispute resolution. Pepperdine Dispute Resolution Law Journal 10 (1), 173-182.
McLaren, R.H. (2010). Twenty-five years of the court of arbitration for sport: a look in the rear-view mirror. Marquette Sports Law Review, 20 (2), 305-333.
Mengütay, S. (2009). Sporda yargı yapılanması ve işleyişi. Kısmet Erkiner, (Ed). Sporda Özerklik içinde (s.220-226). İstanbul: İstanbul Barosu Yayınları
Nafziger, J.A. (2011). International sports law. In: Nafziger JA, Ross SF. (Eds.) Handbook on international sports law (pp.3-32). Cheltenham:Edward Elgar Publishing.
Özdemir Kocasakal, H. (2009). Spor yargısı ve özerklik. Kısmet Erkiner, (Ed.). Sporda özerklik içinde (s.188-219). İstanbul: İstanbul Barosu Yayınları
Savaşer, Y. (2010). Yarışma hakemlerinin kararlarının hukuki niteliği. I. Uluslararası Spor Hukuku Kurultayı içinde (s. 320-325), Ankara: Ankara Barosu Yayınları.
Siekmann, R. (2012). The specificity of sport: sporting exceptions in EU Law. Zbornik radova Pravnog fakulteta u Splitu. 49 (4), 697-725.
Spor Tahkim Mahkemesi (1999). Arbitration CAS 98/200 AEK Athens and SK Slavia Prague / Union of European Football Associations (UEFA), award of 20 August 1999. (29.11.2021 tarihinde https://jurisprudence.tas-cas.org/Shared%20Documents/200.pdf adresinden ulaşılmıştır.)
Teubner, G. (1997). Global law without a state. Aldershot: Dartmouth.
The International Football Association Board. (2019). Oyun Kuralları 2019/20.
Üçışık, H. F. (2017). Spor hukuku. İstanbul: Ötüken Yayınları
Valero, A. (2014). In search of a working notion of lex sportiva. The International Sports Law Journal 14 (1-2), 3-11.
Vamplew, W. (2007). Playing with the rules: Influences on the development of regulation in sport, The International Journal of the History of Sport, 24 (7), 843-871.
Wax, A. (2012). Public International Sports Law: A ‘‘Forgotten’’ Discipline? In: Siekmann RCR, Soek J, (Eds.). Lex sportiva : what is sports law? (pp. 287-298), New York: Springer.
Wolf, K.D. (2014) The non-existence of private self-regulation in the transnational sphere and its implications for the responsibility to procure legitimacy: The case of the lex sportiva. Global Constitutionalism, 3 (3), 275–309
Yaşar M. (2021). Kamuoyu duyurusu. (29/11/2021 tarihinde https://sporvehukuk.net/2021/05/18/kamuoyu-duyurusu/adresinden ulaşılmıştır.)
