Afet ve Acil Durumlarda Bulaşıcı Hastalıkların Önlenmesi, Tedavisi ve Kontrolü
Özet
Afet ve acil durumlar sonrası ortaya çıkan kalabalık yaşam koşulları, yetersiz beslenme ve temiz suya erişim sorunları, bulaşıcı hastalık salgınları için uygun bir zemin hazırlamaktadır. Bu süreçte ishalli hastalıklar, solunum yolu enfeksiyonları, kızamık ve sıtma gibi hastalıkların yayılmasını önlemek adına sürveyans sistemlerinin kurulması ve temel sağlık hizmetlerinin hızla devreye alınması hayati önem taşır. Salgın kontrolünde kitlesel aşılamalardan ziyade risk gruplarına yönelik kızamık aşısı, mikro besin takviyeleri ve çevre sağlığı önlemleri birincil stratejiler olarak kabul edilmektedir.
Crowded living conditions, malnutrition, and limited access to clean water following disasters and emergencies create a fertile ground for infectious disease outbreaks. To prevent the spread of diseases such as diarrheal infections, respiratory tract infections, measles, and malaria, it is vital to establish surveillance systems and rapidly reinstate primary health services. In outbreak control, primary strategies focus on measles vaccination for risk groups, micronutrient supplementation, and environmental health measures rather than mass vaccinations.
Referanslar
Uçku R, Aslan BÜ. Olağan Dışı Durumlarda Bulaşıcı Hastalıklara Yaklaşım., Karababa AO. (Ed). Olağan Dışı Durumlarda Sağlık Hizmetleri Sağlık Çalışanın El Kitabı içinde. (2.Baskı). Ankara: Türk Tabipler Birliği; 2002. p. 165-186.
World Health Organization. The management of nutrition in major emergencies. Geneva Switzerland, 2000. (04.12.2022 tarihinde https://www.who.int/publications/i/item/9241545208 adresinden ulaşılmıştır)
Güler Ç, Çobanoğlu Z. Afetler. (1. Baskı). TC Sağlık Bakanlığı, Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Çevre Sağlığı Temel Kaynak Dizisi, 33.
Öney B, Akman K. Afet Durumlarında Beslenme Hizmetleri. Afet ve Risk Dergisi; 2022; 5(1), 239-246.
Sarıkaya B, Yenilmez E. Afetler Sırasında Bulaşıcı Hastalıkların Oluşumunu Etkileyen Faktörler ve Enfeksiyon Hastalıklarının Bulaşma Yolları., Köse Ş, (Ed.). Afetler ve Enfeksiyonlar içinde. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p.33-36.
Odaba ZY. Sürdürülebilir Afet Yönetimi ve Kadın. Ankara: Ankara Üniversitesi Rektörlüğü Yayınları:256 2010. (07.12.2022 tarihinde https://dspace.ankara.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/20.500.12575/11015/S%C3%BCrd%C3%BCr%C3%BClebilir%20Afet.pdf?sequence=1 adresinden ulaşılmıştır)
Kınıklı S, Cesur S. Afetlerde Enfeksiyon Kontrol Önlemleri. Uluslararası Modern Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020; 1 (1): 15-23.
Erdoğan MS, 2019 Afet Tıbbı (30.11.2022 tarihinde https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/167649/mod_resource/content/0/Afet%20ve%20infeksiyon.pdf adresinden ulaşılmıştır.
Dizer U. Afetlerde Enfeksiyon Kontrol Önlemleri. Köse Ş, (Ed.). Afetler ve Enfeksiyonlar içinde. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p.99- 102.
Doğru S, Ede G. Planning food and nutrition support in disaster situations. Current Perspectives on Health Sciences. 2020;1(1): 25-34.
World Health Organization. Evidence for the ten steps to successful breastfeeding 2014, (Report No. WHO/CHD/98.9). Geneva, Switzerland
Çalışkan C, Özcebe H. Epidemics of ınfectious diseases in disasters and control measures of them, TAF preventive medicine bullletin. 2013;12(5):583-588
Webb P, Lyman AT. Micronutrients in emergencies, Food Policy and Applied Nutrition Program Discussion; 2005; 32.
Waring SC, Brown BJ. The threat of communicable diseases following natural disasters: a public health response. Disaster Manag Response. 2005;3(2):41-47. doi: 10.1016/j.dmr.2005.02.003. PMID: 15829908.
Köse Ş, Çavdar G. Afetlerde Aşılama ve Profilaksi. Köse Ş, (Ed.). Afetler ve Enfeksiyonlar içinde. (1. Baskı). Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p.37-41.
Töz S, Özbel Y. Afetlerde Vektör Kaynaklı Paraziter Enfeksiyon Hastalıkları. Köse Ş, (Ed.). Afetler ve Enfeksiyonlar içinde. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p.89-94.
Gone T, Lemango F, Eliso E. et al. The association between malaria and malnutrition among under-five children in Shashogo District, Southern Ethiopia: a case-control study. Infectious Diseases of Poverty.2017;6(9):1-8. https://doi.org/10.1186/s40249-016-0221-y
Vaizoğlu SA, Aslan D, Mıhçıokur S. Kadın, Çevre ve Sağlık İlişkisi. (02.12.2022 tarihinde https://www.researchgate.net/profile/SareMihciokur/publication/240632343_ adresinden ulaşılmıştır)
Gülen TA. Seyahat Öncesi Tıbbi Değerlendirme. Turkiye Klinikleri Journal Infectious Diseases -Special Topics; 2017; 10(3), 274-82.
Walker K, Lynch M. Contributions of Anopheles larval control to malaria suppression in tropical Africa: review of achievements and potential. Medical and veterinary entomology; 2007; 21(1), 2-21.
Alparslan BS, Çetinkaya E. Afetlerde pnömoni, aspirasyon pnömonisi. Köse Ş, (Ed). Afetler ve Enfeksiyonlar içinde. (1. Baskı). Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p.56-60.
Chisti M J, Tebruegge M, La Vincente S, et al. Pneumonia in severely malnourished children in developing countries–mortality risk, aetiology and validity of WHO clinical signs: a systematic review. Tropical medicine & international health; 2009; 14(10), 1173-1189.
Kouadio IK., Aljunid S, Kamigaki T, et al. Infectious diseases following natural disasters: prevention and control measures. Expert Review Of Anti-İnfective Therapy; 2012; 10(1).95-104.
Karaman O. Afetlerde tüberküloz. Köse Ş, (Ed). Afetler ve Enfeksiyonlar içinde. (1. Baskı). Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p.52-5.
Ekşi A. Afetlerden Sonra Ortaya Çıkabilecek Çevresel Risklerin Yönetimi. Hastane Öncesi Dergisi: 2016; 1(2), 15-25.
