Tıbbi Laboratuvar Terimleri

Yazarlar

Fatma Yıldız
https://orcid.org/0000-0002-9270-9062

Özet

Tıbbi laboratuvarlar, hastalıkların erken teşhisi, tanısı, taranması, önlenmesi ve tedavisinde hayati bir öneme sahip olan, biyolojik materyallerin hızla incelendiği uzmanlık alanlarıdır. Bu birimlerde çalışan personelin insan anatomisinin yanı sıra bilgisayar, istatistik ve test analizleri konularında yetkin olması gerekmektedir. Eğitim ve çalışma ortamlarında sıklıkla karşılaşılan biyokimya, mikrobiyoloji, patoloji, hematoloji ve genetik alanlarına ait terimlerin öğrenilmesi, laboratuvar malzemeleri ile yöntemlerinin bilimsel temellerinin kavranması açısından kritik bir basamaktır. Bu bağlamda, laboratuvar süreçleri analitik öncesi hazırlıkları, ölçümlerin yapıldığı analitik evreyi ve sonuçların yorumlandığı analitik sonrasını kapsar. Süreçlerin güvenilirliği ise günlük kontrol serumlarıyla yapılan iç kalite kontrol ve uluslararası sistemlerle yürütülen dış kalite kontrol mekanizmalarıyla optimize edilmektedir. Ayrıca sıvı yoğunluğu ölçen dansitometre, molekülleri ayıran elektroforez, bileşenleri ayrıştıran kromatografi ve hücresel elementleri sayan Thoma lamı gibi çeşitli cihaz ve metotlar laboratuvar pratiklerinin temelini oluşturmaktadır. Kan transfüzyon işlemlerinde güvenliği artırmak amacıyla cross-match testleri yapılırken, pıhtılaşmayı önlemek için de heparin ve EDTA gibi maddelerden yararlanılmaktadır. Sonuç olarak, bu terminolojinin ve analitik aygıtların doğru kavranması teşhis başarısını doğrudan etkiler.

Medical laboratories are specialized fields of medicine where biological materials are rapidly examined, playing a vital role in the early diagnosis, screening, prevention, and treatment of diseases. Personnel working in these units must be proficient in computer skills, statistics, and test analysis, in addition to basic human anatomy. Learning terms related to biochemistry, microbiology, pathology, hematology, and genetics frequently encountered in education and professional environments is a critical step for understanding the scientific principles of laboratory materials and methods. In this context, laboratory processes encompass pre-analytical preparation, the analytical phase where measurements are conducted, and the post-analytical stage where results are interpreted. The reliability of these processes is optimized through internal quality control evaluated daily with known control sera and external quality control systems managed by international organizations. Furthermore, various devices and methods, such as densitometers for measuring liquid density, electrophoresis for separating charged particles, chromatography for isolating components, and Thoma chambers used for cellular counting, form the foundation of laboratory practices. While cross-match tests are performed to ensure safety in blood transfusion procedures, substances like heparin and EDTA are utilized to prevent coagulation. Consequently, a precise understanding of this terminology and analytical apparatus directly enhances diagnostic success.

Referanslar

Akyurt, N. (2020). Tıbbi Terminoloji, Kongre Kitabevi, Antalya

Arıkan, H., Tosunoğlu, M., Gül, Ç. (2012).Genel Hematoloji Kriter Yayınevi, İstanbul.

Burtis, CA., Ashwood, ER., Bruns, DE. (2012). Tietz Textbook of Clinical Chemistry and Molcular Diagnostics, 5 th edition. Elsevier.

Demirtaş, S., Cani M., Güven B. (2018). Tıbbi Laboratuvar El Kitabı, Nobel Tıp Kitabevleri, İstanbul.

Güneş, HV (2018). Moleküler Hücre Biyolojisi, İstanbul Tıp Kitabevi, 5. Baskı.

https://en.wikipedia.org/wiki/

Lillian, A., Mundt, Kristy Shanahan (2010). Graff’s Textbook of Routine Urinalysis and Body

Fluids, 2nd edition. Lippincott Williams & Wilkins.

Occupational Safety and Health Administration, Laboratory Safety Gıidance, 2011

Richard A. McPherson, Matthew R. Pincus. (2011). Henry’s Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods, 22th edition. Saunders

T.C. Sağlık Bakanlığı Ulusal kan ve kan ürünleri rehberi, (2009

Gelecek

10 Ocak 2023

Lisans

Lisans