Acilde Bedel-Etkinlik: Görüntüleme Kullanım İlkeleri
Özet
Artan acil servis başvurularıyla birlikte görüntüleme talepleri de artmaktadır. Bu durum gereksiz tekrarlayan görüntülemelere ve defansif tıp uygulamalarına neden olmaktadır. Acil servis hekimlerine güncel kılavuzlara uygun şekilde görüntüleme istemeleri ve hastaları doğru değerlendirmeleri konusunda rehberlik edilmesi gerekmektedir.
Artan kalabalıkta etkili, hızlı ve uygun maliyetli tanı yöntemlerini seçmenin önemlidir. Acil servislerde yaygın olarak kullanılan görüntüleme yöntemleri arasında direkt grafiler, ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans görüntüleme bulunmaktadır. Bu yöntemlerin her biri farklı faydalar ve riskler içermektedir. Seçilecek olan yöntemin güncel kılavuzlara uygun olması ve bedel-etkinlik analizi yapılması, kaynakların etkin kullanımını sağlamak adına önemlidir. Görüntüleme yöntemlerinde hızlı ilerleme ile birlikte tanı ve tedavide önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Ancak, kanıta dayalı olmayan gereksiz görüntüleme talepleri artmış, bu da maliyetleri artırmış hastane kalış sürelerini uzatmıştır. Ayrıca Yüksek maliyetli tetkikler, uygun olmayan durumlarda iş gücü ve zaman kaybına neden olabilmektedir.
Bu bölüm, acil servis hekimlerine bedel-etkinlik modeli çerçevesinde doğru görüntüleme yöntemlerini seçme konusunda rehberlik etmeyi amaçlamaktadır. Bedel-etkinlik modeli, maddi kaynakları uygun şekilde kullanmayı ve hastanın tanı ve tedavisine katkı sağlayacak etkin yöntemleri belirlemeyi hedefler.
Referanslar
Powe NR. Economic and cost-effectiveness investigations of radiologic practices. Radiology. 1994;192(1):11-18. doi:10.1148/radiology.192.1.8208920
Ergene Ü., Ergene O., Fowler J. Acil Tıptaki Tanı Testlerinde Bedel Etkinlik. İzmir: Süleyman Demirel Üniversitesi Yayınları; 1999
Bozdemir E. , Öcel Y. Sağlık Teknolojisi Yatırım Kararlarının Değerlendirilmesinde Fayda Maliyet Analizi: Bilgisayarlı Tomografi Ve Manyetik Rezonans Görüntülemesi Örneği. Muhasebe ve Finansman Dergisi. 2017; (73): 51-68. doi.org/10.25095/mufad.396743
Ginde AA, Foianini A, Renner DM, et al. Availability and quality of computed tomography and magnetic resonance imaging equipment in U.S. emergency departments. Acad Emerg Med. 2008;15(8):780-783. doi:10.1111/j.1553-2712.2008.00192.x
Kirsch TD, Hsieh YH, Horana L, et al. Computed tomography scan utilization in emergency departments: a multi-state analysis. J Emerg Med. 2011;41(3):302-309. doi:10.1016/j.jemermed.2010.06.030
Tung M, Sharma R, Hinson JS. et al. Factors associated with imaging overuse in the emergency department: A systematic review. Am J Emerg Med. 2018;36(2):301-309. doi:10.1016/j.ajem.2017.10.049
Jena AB, Seabury S, Lakdawalla D, et al. Malpractice risk according to physician specialty. N Engl J Med. 2011;365(7):629-636. doi:10.1056/NEJMsa1012370
American College of Emergency Physicians.. Clinical policy: critical issues in the evaluation and management of patients presenting to the emergency department with acute headache. Ann Emerg Med. 2002;39(1):108-122. doi:10.1067/mem.2002.120125
Swadron SP. Pitfalls in the Management of Headache in the Emergency Department. Emergency Medicine Clinics of North America. 2010;28(1):127-147. doi:10.1016/j.emc.2009.09.007
Latchaw RE, Alberts MJ, Lev MH, et al. Recommendations for imaging of acute ischemic stroke: a scientific statement from the American Heart Association. Stroke. 2009;40(11):3646-3678. doi:10.1161/STROKEAHA.108.192616
McAdams HP, Samei E, Dobbins J 3rd, et al. Recent advances in chest radiography. Radiology. 2006;241(3):663-683. doi:10.1148/radiol.2413051535
Beigelman-Aubry C, Brillet PY, Grenier PA. MDCT of the airways: technique and normal results. Radiol Clin North Am. 2009;47(2):185-201. doi:10.1016/j.rcl.2009.01.001
Krishan S, Panditaratne N, Verma R, et al. Incremental value of CT venography combined with pulmonary CT angiography for the detection of thromboembolic disease: systematic review and meta-analysis. AJR Am J Roentgenol. 2011;196(5):1065-1072. doi:10.2214/AJR.10.4745
Raja AS, Greenberg JO, Qaseem A, et al. Evaluation of Patients With Suspected Acute Pulmonary Embolism: Best Practice Advice From the Clinical Guidelines Committee of the American College of Physicians. Ann Intern Med. 2015;163(9):701-711. doi:10.7326/M14-1772
Konstantinides SV, Meyer G, Becattini C, et al. 2019 ESC Guidelines for the diagnosis and management of acute pulmonary embolism developed in collaboration with the European Respiratory Society (ERS): The Task Force for the diagnosis and management of acute pulmonary embolism of the European Society of Cardiology (ESC). Eur Respir J. 2019;54(3):1901647.2019. doi:10.1183/13993003.01647-2019
Kellow ZS, MacInnes M, Kurzencwyg D, et al. The role of abdominal radiography in the evaluation of the nontrauma emergency patient. Radiology. 2008;248(3):887-893. doi:10.1148/radiol.2483071772
Allemann F, Cassina P, Röthlin M, Largiadèr F. Ultrasound scans done by surgeons for patients with acute abdominal pain: a prospective study.EurJSurg.1999;165(10):966-970. oi:10.1080/110241599750008099
Hoffmann B, Nürnberg D, Westergaard MC. Focus on abnormal air: diagnostic ultrasonography for the acute abdomen. Eur J Emerg Med. 2012;19(5):284-291. doi:10.1097/MEJ.0b013e3283543cd3
Brenner DJ, Elliston CD. Estimated radiation risks potentially associated with full-body CT screening. Radiology. 2004;232(3):735-738. doi:10.1148/radiol.2323031095
Rosen MP, Ding A, Blake MA, et al. ACR Appropriateness Criteria® right lower quadrant pain--suspected appendicitis. J Am Coll Radiol. 2011;8(11):749-755. doi:10.1016/j.jacr.2011.07.010
Russo GK, Zaheer A, et al. ACR Appropriateness Criteria® Right Upper Quadrant Pain: 2022 Update. J Am Coll Radiol. 2023;20(5S):S211-S223. doi:10.1016/j.jacr.2023.02.011
Scheirey CD, Fowler KJ, et al. ACR Appropriateness Criteria® Acute Nonlocalized Abdominal Pain. J Am Coll Radiol. 2018;15(11S):S217-S231. doi:10.1016/j.jacr.2018.09.010
