Felaket Kurbanlarında Kimliklendirme ve Verilerin Karşılaştırılması
Özet
Felaket kurbanlarının kimliklendirilmesi, yaşamını yitiren kişilerin kimliklerinin bilimsel yöntemlerle güvenilir ve doğru biçimde belirlenmesini amaçlayan multidisipliner bir süreçtir. Parmak izi, dental inceleme ve DNA analizi güvenilirlikleri nedeniyle birincil kimliklendirme yöntemleri olarak kabul edilirken; fiziksel özellikler, tıbbi ve radyolojik bulgular, implantlar, giysiler ve kişisel eşyalar ikincil yöntemler kapsamında değerlendirilmektedir. INTERPOL Afet Kurbanlarının Kimliklendirilmesi süreci; olay yeri, postmortem inceleme, antemortem veri toplama, eşleştirme ve faaliyetlerin gözden geçirilmesi olmak üzere beş aşamadan oluşmaktadır. Eşleştirme aşamasında antemortem ve postmortem veriler sistematik biçimde karşılaştırılmakta, olası eşleşmeler uzmanlar tarafından değerlendirilerek bağımsız olarak doğrulanmakta ve Kimlik Tespit Kurulu’na sunulmaktadır. Kimliklendirme başarısı; felaketin türü ve büyüklüğü, bedenlerdeki tahribat düzeyi, antemortem verilere erişim, veri altyapısı, eğitimli personel, ekipler arası koordinasyon ve kalite kontrol uygulamalarından etkilenmektedir. Yapay zekâ destekli sistemler, taşınabilir DNA teknolojileri ve entegre biyometrik veri tabanları gelecekte sürecin etkinliğini artırabilir. Bununla birlikte başarılı kimliklendirme, bilimsel yöntemlerin etkili organizasyon, disiplinler arası iş birliği, uygun veri yönetimi ve etik sorumluluklarla birlikte yürütülmesini gerektirmektedir.
Referanslar
Karapirli M, Kır Z. Felaket Kurbanlarının Kimliklendirilmesi. In: Celbiş O, İşcan MY, eds. ADLİ BİLİMLER: Kimlik, Yeniden Yapılandırma ve Ölüm. Akademisyen Tıp Kitapevi; 2016.
Akıncıoğlu NU, Aslan İ, Doğan Y. Afet Kurbanlarının Kimliklendirilmesinde Kullanılan Yöntemler Ve Ülkemizdeki Durum. Güvenlik Bilimleri Dergisi. 2021;10(1):217-238.
de Boer HH, Obertová Z, Cunha E, et al. Strengthening the role of forensic anthropology in personal identification: position statement by the Board of the Forensic Anthropology Society of Europe (FASE). Forensic Sci Int. 2020;315:1-7.
Cattaneo C, Binz MT, Penados L, Prieto J, Finegan O, Grandi M. The forgotten tragedy of unidentified dead in the Mediterranean. Forensic Sci Int. 2015;250:e1-2.
Ellingham STD, Perich P, Tidball-Binz M. The fate of human remains in a maritime context and feasibility for forensic humanitarian action to assist in their recovery and identification. Forensic Sci Int. 2017;279:229-234.
Cetin G, Eraslan BS, Karadayi B, Koc S, Oral G, Ozaslan A. Forensic Medicine Practices in Earthquake. Cerrahpasa Medical Journal. Published online 2023:1-8. doi:10.5152/cjm.2023.23022
Gaglietti NM, Silva RHA. Primary identification methods and their effectiveness in mass disaster situations: a literature review. Arab Journal of Forensic Sciences & Forensic Medicine. 2017;1(5). doi:https://doi.org/10.26735/16586794.2017.025
Smitha T, Sheethal HS, Hema KN, Franklin R. Forensic odontology as a humanitarian tool. Journal of Oral and Maxillofacial Pathology. 2019;23(1):164.
Ölmez D, Çetli E, Tatar D, Özkoçak V. Adli Vakaların Çözümlenmesi ve Güvenlik Amacıyla Parmak İzinin Alınmasının Önemi. Adli Bilimler ve Suç Araştırmaları. 2021;3(1-2):29-45.
de Souza MA, Urtiaga G de O, Ferreira RCG, et al. Friction ridge analysis in disaster victim identification (DVI): Brazilian case studies. Forensic Sci Res. 2022;7(2):323-329.
Lessig R, Rothschild M. International standards in cases of mass disaster victim identification (DVI). Forensic Sci Med Pathol. 2012;8:197-199.
Pittayapat P, Jacobs R, De Valck E, Vandermeulen D, Willems G. Forensic odontology in the disaster victim identification process. J Forensic Odontostomatol. 2012;30(1):1-12.
Yasar ZF, Durukan E, Buken E. The knowledge level of dentists in Turkey about their potential role on the disaster victims identification (DVI) team. Disaster Med Public Health Prep. 2019;13(3):533-538.
Budowle B, Bieber FR, Eisenberg AJ. Forensic aspects of mass disasters: strategic considerations for DNA-based human identification. Leg Med. 2005;7(4):230-243.
Mundorff AZ, Amory S, Huel R, Bilić A, Scott AL, Parsons TJ. An economical and efficient method for postmortem DNA sampling in mass fatalities. Forensic Sci Int Genet. 2018;36:167-175.
Green H, Tillmar A, Pettersson G, Montelius K. The use of FTA cards to acquire DNA profiles from postmortem cases. Int J Legal Med. 2019;133:1651-1657.
Prinz M, Carracedo A, Mayr WR, et al. DNA Commission of the International Society for Forensic Genetics (ISFG): recommendations regarding the role of forensic genetics for disaster victim identification (DVI). Forensic Sci Int Genet. 2007;1(1):3-12.
Gunawardena SA, Samaranayake R, Dias V, Pranavan S, Mendis A, Perera J. Challenges in implementing best practice DVI guidelines in low resource settings: lessons learnt from the Meethotamulla garbage dump mass disaster. Forensic Sci Med Pathol. 2019;15:125-130.
Obafunwa JO, Faduyile FA, Soyemi SS, Eze UO, Nwana EJC, Odesanmi WO. Forensic Investigation of mass disasters in Nigeria: A review. Nigerian Medical Journal. 2015;56(1):1-5.
Blau S, Roberts J, Cunha E, Delabarde T, Mundorff AZ, de Boer HH. Re-examining so-called ‘secondary identifiers’ in Disaster Victim Identification (DVI): Why and how are they used? Forensic Sci Int. 2023;345:111615.
DVI Guide, Annexure 8- Methods Of Identıfıcatıon.; 2023.
Iino M, Aoki Y. The use of radiology in the Japanese tsunami DVI process. Journal of Forensic Radiology and Imaging. 2016;4:20-26.
Kuşoğlu İ. Adli Mücevher. In: Hancı H, ed. Adli Bilimler Dergisi. Vol 13. Seçkin Yayıncılık; 2014:33-39.
Yaşar ZF, Ateş EG, Cankurtaran T, et al. Using Maxillary Sinus Measurements in Sex Determination: Pilot Study: Retrospective Original Research. Turkiye Klinikleri Journal of Forensic Medicine and Forensic Sciences. 2023;20(3):173-181.
Brough AL, Morgan B, Rutty GN. The basics of disaster victim identification. Journal of Forensic Radiology and Imaging. 2015;3(1):29-37.
Numata N, Makinae H, Yoshida W, Daimon M, Murakami H. Disaster victim identification using orthopedic implants in the 2011 East-Japan earthquake and tsunami. Tohoku J Exp Med. 2017;241(3):219-223.
Disaster Victım Identification Guide .; 2023.
Dısaster Vıctım Identıfıcatıon Guıde, Annexure Guide 6, Phase 4 > Reconcılıatıon.; 2023.
Günçe Eskiköy E. Felaket Kurbanlarının Kimliklendirilmesi. In: DOKGÖZ H, ed. Adli Tıp & Adli Bilimler. 2. baskı. Akademisyen Kitabevi; 2020:253-277.
Gibb C, Riemen J. Toward better AFIS practice and process in the forensic fingerprint environment. Forensic Sci Int. 2023;7:100336.
Moses KR, Higgins P, McCabe M, Prabhakar S, Swann S. Automated fingerprint identification system (AFIS). The Fingerprint Sourcebook Washington, DC, USA: US Department of Justice, National Institute of Justice. Published online 2011:1-33.
Acharya AB. Role of forensic odontology in disaster victim identification in the Indian context. J Dent Specialities. 2015;3(1):89-91.
Gehrig C, Delémont S, Comte J, et al. A Swiss collaborative exercise for Disaster Victim Identification (DVI): Covering situations with different levels of complexity. J Forensic Leg Med. 2021;83:102254.
Westen AA, Gerretsen RRR, Maat GJR. Femur, rib, and tooth sample collection for DNA analysis in disaster victim identification (DVI) A method to minimize contamination risk. Forensic Sci Med Pathol. 2008;4:15-21.
