Halüsinojen ile İlişkili Bozukluklar
Özet
Halüsinojen maddelerin tanımını, sınıflandırılmasını, epidemiyolojisini, tarihçesini, etki mekanizmalarını, klinik etkilerini ve tedavi yaklaşımlarını ele alan bu kapsamlı bilimsel metin, bellek ve oryantasyonu görece az etkileyerek algı, anlamlandırma ve duygudurumu değiştiren doğal ya da sentetik bileşikleri açıklamaktadır. En bilinen prototipi LSD olan bu maddeler, çoğunlukla serotonerjik sistemdeki 5-HT2 reseptörleri üzerinden etki göstererek canlı görsel illüzyonlar, halüsinasyonlar ve sinestezi gibi algısal sapmalara yol açarlar. Genç popülasyonda ve erkeklerde kullanımı daha sık olan halüsinojenlerin fiziksel bağımlılık yapmadığı ve belirgin bir yoksunluk sendromuna yol açmadığı kabul edilir; ancak klinik tablolarda intoksikasyon, akut anksiyete reaksiyonları ("bad trip") veya uzun vadede "halüsinojene bağlı kalıcı algı bozukluğu" (flashback'ler) gelişebilir. İntoksikasyon ve ilişkili psikiyatrik semptomların tedavisinde temel yaklaşım, hastayı dış uyaranlardan arındırılmış sakin bir ortama almak ve semptomların niteliğine göre destekleyici olarak benzodiazepin veya antipsikotik ilaçlar kullanmaktır. Türkiye'de kullanım oranları metropollerdeki genç nüfusta artış eğilimi gösterse de dünya geneline kıyasla düşüktür ve tanı aşamasında çoklu madde kullanımı ihtimali mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.
This comprehensive scientific text, which covers the definition, classification, epidemiology, history, mechanisms of action, clinical effects, and treatment approaches of hallucinogenic substances, explains natural or synthetic compounds that alter perception, cognition, and mood while having relatively less impact on memory and orientation. These substances, with LSD as the most prominent prototype, primarily act through 5-HT2 receptors in the serotonergic system, leading to perceptual distortions such as vivid visual illusions, hallucinations, and synesthesia. More frequently used among young populations and males, hallucinogens are accepted not to cause physical dependence or a distinct withdrawal syndrome; however, clinical presentations may involve intoxication, acute anxiety reactions ("bad trip"), or long-term "hallucinogen persisting perception disorder" (flashbacks). The primary approach in treating intoxication and associated psychiatric symptoms involves placing the patient in a quiet environment free from external stimuli and utilizing supportive medications like benzodiazepines or antipsychotics based on the nature of the symptoms. Although usage rates in Turkey show an increasing trend among the young population in metropolitan areas, they remain lower compared to the global average, and the possibility of polysubstance use must be considered during diagnosis.
Referanslar
Jones RT. Halüsinojenlere bağlı bozukluklar. B.J. Sadock, V.A(editör). Sadock.Kaplan & Sadock comprehensive textbook of psychiatry (8. baskı). Ankara: Güneş Kitabevi. 2007;1238-1247.
Logab BK,Mohr ALA,Friscia Met al.Reports of adverse events associated with use of novel psychoactive subtances,2013-2016:A Review.Journal of Analytical Toxicology. 2017;28:1-38. doi.org/10.1093/jat/bkx031.
Hoffer A, Osmond H, Smythies J. Schizophrenia: A new approach. II. Result of a year's research. The British Journal of Psychiatry.1954;100(418):29-45. doi: 10.1192/bjp.100.418.29.
Öztürk MO, Uluşahin A. Ruh sağlığı ve bozuklukları. Ankara: Nobel Tıp Kitabevi; 2015.
Julien RM.A primer of drug action: a comprehensive guide to the actions, uses, and side effects of psychoactive drugs (11. Baskı). New York: Worth Publishers;2001.
Cohen S. The beyond within: The LSD story. New York: Atheneum;1972.
House SG. The light of reason and the element of time: A grounded theory of the psychospiritual uses of psychedelics. PhD Thesis, University of Idaho, Idaho; 2004.
Nichols DE. Hallucinogens. Pharmacology & Therapeutics. 2004;101(2):131-181. doi: 10.1016/j.pharmthera.2003.11.002.
Pechnick RN, Ungerleider JT. Hallucinogens. LowinsonJH, Ruiz P, Millman RB, Langrod JG(editors).Substance Abuse A Comprehensive Textbook. 4th edition, New York: Lippincott Williams&Wilkins; 2005.p. 313-323.
Uzbay İT. Madde bağımlılığı: Tüm boyutlarıyla bağımlılık ve bağımlılık yapan maddeler.İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevi;2015.
Sadock BJ, Sadock VA, Ruiz P. Kaplan & Sadock Klinik Psikiyatri, (Ali BOZKURT, Çev.Ed.). 11.Baskı. Ankara: Güneş Kitabevi; 2016. p.648-656.
Amerikan Psikiyatri Birliği: Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal ElkitabıBeşinci Baskı (DSM-5), (Ertuğrul KÖROĞLU, Çev. Ed.).Hekimler Yayın Birliği: Ankara; 2015.
Strassman RJ. Hallucinogenic drugs in psychiatric research and treatment; perspectives and rospects. The Journal of Nervous and Mental Disease.1995;183:127-138.
Amerikan Psikiyatri Birliği: Psikiyatride Hastalıkların Tanımlanması ve Sınıflandırılması Elkitabı, Yeniden Gözden Geçirilmiş Dördüncü Baskı (DSMIV-TR), (Ertuğrul KÖROĞLU, Çev. Ed.). Hekimler Yayın Birliği: Ankara; 2001.
Halberstadt AL.Recent advances in neuro psychopharmacology of serotonergic hallucinogens.Behavioral Brain Research. 2015;277:99-120
Abraham HD, Aldridge AM. LSD: a point well taken. Addiction. 1994; 89:763.doi.org/10.1111/j.1360-0443.1994.tb00967.x
Passie T, Halpern J. H, Stichtenoth D.O et al. The pharmacology of lysergic acid diethylamide: a review. CNS Neuroscience & Therapeutics. 2008;14(4):295-314. doi: 10.1111/j.1755-5949.2008.00059.x
Yüncü Z. Halüsinojenler. Karamustafalıoğlu K.O(Editör) Temel ve Klinik Psikiyatri(1.baskı) içinde. Ankara: Güneş Kitabevi; 2018. p.631-643.
Fester U. Practical LSD Manufacture(3. Baskı). Green Bay, WI: Festering Publications;2006.
Dos Santos RG, Bouso JC, Alcázar-Córcoles MÁ et al. Efficacy, tolerability, and safety of serotonergic psychedelics for the management of mood, anxiety, and substance-use disorders: a systematic review of systematic reviews.Expert Review of Clinical Pharmacology. 2018;11:889.
Petechuk D.LSD. San Diego; CA: Lucent Books; 2004.
Öyekçin Güleç D,Halüsinojen Kullanım Bozukluğu Tedavi ve İzlemi.Alkol ve Madde Kullanım Bozuklukları Tedavi ve İzlem Klinik Protokolü,Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Araştırma, Geliştirme ve Sağlık Teknolojisi Değerlendirme Dairesi Başkanlığı,Ankara 2022; 101-112.
Martinotti G, Santacroce R, Pettorruso M, et al. Hallucinogen persisting perception disorder: etiology, clinical features, and therapeutic perspectives. Brain Science.2018;8(3):47.
Orsolini L, Papanti GD, De Berardis D, et al. The "Endless Trip" among the NPS Users: psychopathology and psychopharmacology in the hallucinogen-persisting perception disorder. a systematic review. Front Psychiatry. 2017;8:240.
Maisto SA,Galizo M,Conner GJ.Hallucinogens In:Drug and Abuse .6th ed. Belmont,CA:Wadsworth;2011:283.
